Cofact

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ดื่มน้ำมันมะกอกผสมมะนาวตอนท้องว่างช่วยลดน้ำหนักและลดการอักเสบในเซลล์

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาบิดเบือน/เนื้อหาเกินจริง** ไม่มีงานวิจัยที่ยืนยันว่าการดื่มน้ำมันมะกอกผสมมะนาวมีประโยชน์ต่อสุขภาพมากกว่าการรับประทานแยกกันตามปกติ

📝  เนื้อหาโดยสรุป: เนื้อหาเกี่ยวกับประโยชน์ของน้ำมันมะกอกผสมมะนาวถูกนำมาแชร์บนโลกออนไลน์อย่างกว้างขวางตั้งแต่ปี 2568 จนกลายเป็นกระแสนิยมในหมู่ผู้ที่กำลังลดน้ำหนักหรือค้นหาวิธีชะลอวัยใหม่ ๆ จนถึงปัจจุบัน 

หนึ่งในโพสต์ที่ได้รับความนิยมอย่างมากคือวิดีโอติ๊กตอกเมื่อวันที่ 2 ก.ย. 2568 ของผู้ใช้งานชื่อ “tunyakarns” ซึ่งแนะนำให้ผสมน้ำมันมะกอกและมะนาวปริมาณราว 15-20 มล. เพื่อดื่มก่อนรับประทานอาหารเช้า เนื่องจากมีสรรพคุณต่อสุขภาพหลายประการไม่ว่าจะเป็นช่วยลดความหิว ลดไขมันเลว ปรับระดับฮอร์โมน ลดการอักเสบในระดับเซลล์ ทำให้ผิวสวยจากภายใน วิดีโอนี้มียอดรับชมมากกว่า 246,000 ครั้ง และถูกแชร์ต่อมากกว่า 2,600 ครั้ง ณ วันที่ 3 มี.ค. 2569

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: โคแฟคพบว่ามีการเผยแพร่คำกล่าวอ้างเกี่ยวกับสรรพคุณของน้ำมันมะกอกในโลกออนไลน์ตั้งแต่ปี 2561 เช่น น้ำมันมะกอกผสมมะนาวล้างพิษตับ กำจัดนิ่วในถุงน้ำดีได้ ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข ได้เคยออกมาหักล้างคำกล่าวอ้างนี้ในปี 2563 แต่เมื่อเร็ว ๆ นี้คำกล่าวอ้างเรื่องน้ำมันมะกอกผสมมะนาวช่วยลดน้ำหนักได้กลับมาแพร่หลายอีกครั้ง 

รศ.ดร. วันทนีย์ เกรียงสินยศ อาจารย์ประจำหลักสูตรโภชนาการและการกำหนดอาหาร สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวกับโคแฟคว่าทั้งน้ำมันมะกอกและมะนาวต่างเป็นอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย แต่ในปัจจุบันยังไม่มีเอกสารงานวิจัยทางคลินิกแบบเจาะจงที่ยืนยันว่าการผสมสองสิ่งนี้ดื่มตอนท้องว่าง “จะให้ผลลัพธ์ที่วิเศษหรือเกิดปฏิกิริยาทางเคมีที่เหนือไปกว่าการรับประทานแยกกัน”

น้ำมันมะกอกชนิดสกัดเย็น (extra virgin olive oil) อุดมไปด้วยไขมันไม่อิ่มตัวเชิงเดี่ยวและสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งได้รับการยืนยันว่ามีช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด และมีสารโอลีโอแคนทัล (Oleocanthal) ที่ช่วยลดการอักเสบในร่างกายได้จริง ส่วนเลมอนหรือมะนาวนั้นมีกรดซิตริกที่ช่วยป้องกันการก่อตัวของนิ่วในไตบางชนิดได้ รวมถึงช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหาร

อย่างไรก็ตาม รศ.ดร. วันทนีย์กล่าวว่าไม่มีความจำเป็นต้องฝืนดื่มขณะท้องว่างหากรู้สึกเลี่ยนหรือระคายเคืองกระเพาะอาหาร การดื่มน้ำมันมะกอกซึ่งให้พลังงานราว 130 กิโลแคลอรีต่อหนึ่งช้อนโต๊ะ อาจทำให้รู้สึกอิ่มท้องนานขึ้น แต่ถ้าดื่มแล้วไม่ได้ควบคุมอาหารมื้ออื่น ๆ ก็อาจทำให้น้ำหนักขึ้นจากพลังงานที่เพิ่มมาได้ การรับประทานน้ำมันมะกอกผสมมะนาวจึงไม่สามารถช่วยลดน้ำหนักหากยังทานของทอด ของมัน ในมื้ออาหารปกติ และไม่ได้ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

รศ.ดร. วันทนีย์แนะนำว่าหลักการที่ถูกต้องคือ “การทดแทน” ไม่ใช่ “การบวกเพิ่ม” หากต้องการลดไขมันเลว ก็สามารถใช้น้ำมันมะกอกประกอบอาหารแทนที่ไขมันเลวในชีวิตประจำวัน เช่น เปลี่ยนจากใช้น้ำมันปาล์มหรือเนยมาเป็นน้ำมันมะกอกแทน หรือสามารถรับประทานแยกกันหรือผสมในมื้ออาหารปกติในลักษณะของน้ำสลัดก็ได้ โดยไม่จำเป็นต้องดื่มน้ำมันมะกอกผสมมะนาวเพิ่ม ซึ่งอาจทำให้ร่างกายได้รับพลังงานส่วนเกินโดยไม่จำเป็น

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: เสิร์ฟเครื่องดื่มในแก้วที่มีเกล็ดน้ำแข็งเกาะจากการแช่เย็นจัด ปลอดภัยสำหรับการบริโภคหรือไม่

❌  ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **กรมอนามัยระบุว่า หากแก้วถูกแช่ในช่องแข็งที่จัดไว้เฉพาะ มีการทำความสะอาดอย่างสม่ำเสมอก็ปลอดภัยสำหรับการบริโภค**

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 6 ก.พ. 2569 บัญชีผู้ใช้ X แชร์คลิปวิดีโอเป็นภาพการนำแก้วที่แช่ไว้ในช่องแช่แข็งจนมีเกล็ดน้ำแข็งเกาะหนามาใส่นมและกาแฟลงไป โดยให้ข้อมูลว่าเป็นภาพจากร้านกาแฟที่เสิร์ฟเมนูกาแฟเย็นในแก้วซึ่งแช่ไว้ในตู้เย็นอุณหภูมิ -86°C  

ผู้ใช้ X รายนี้ตั้งคำถามว่า การเสิร์ฟเครื่องดื่มในแก้วที่แช่เย็นจัดจนมีเกล็ดน้ำแข็งเกาะทั่วแก้วแบบนี้ปลอดภัยสำหรับการบริโภคหรือไม่  

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: การเสิร์ฟเครื่องดื่มในแก้วที่ถูกนำไปแช่เย็นจัดที่อุณหภูมิติดลบจนมีเกล็ดน้ำแข็งเกาะทั่วทั้งใบเป็นที่นิยมของร้านกาแฟทั้งในต่างประเทศและในไทย ปัจจุบันร้านกาแฟหลายร้านโฆษณาเมนูเครื่องดื่มที่เสิร์ฟในแก้วแช่เย็นที่อุณหภูมิ -86 หรือ -87 องศาเซลเซียส

ประเด็นที่บัญชีผู้ใช้ X รายนี้สงสัยคือ เกล็ดน้ำแข็งที่เกาะอยู่บนแก้วปลอดภัยสำหรับการบริโภคหรือไม่ 

โคแฟคตรวจสอบพบว่าเมื่อปี 2566 มีผู้เผยแพร่คลิปกินน้ำแข็งที่เกาะติดผนังช่องแข็งของตู้เย็น ซึ่งต่อมา ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้โพสต์เฟซบุ๊กเตือนว่าการกินน้ำแข็งที่เกาะในช่องฟรีซนั้นมีความเสี่ยงที่ได้จะได้รับเชื้อโรคต่าง ๆ ทั้งเชื้อแบคทีเรียและจุลินทรีย์ที่อาจสะสมอยู่ในตู้เย็นและไปรวมตัวอยู่ในเกล็ดน้ำแข็งในช่องฟรีซ แม้ว่าจะมีความเสี่ยงต่ำแต่ก็ไม่ควรทำตาม 

ข้อสงสัยเรื่องความปลอดภัยของการดื่มเครื่องดื่มจากแก้วที่แช่ในช่องฟรีซจนมีเกล็ดน้ำแข็งเกาะอาจมาจากคำเตือนเรื่องการปนเปื้อนของเชื้อโรคในเกล็ดน้ำแข็ง

โคแฟคสอบถามกรมอนามัยได้ข้อมูลว่า หากเป็นช่องแช่แข็งที่จัดไว้ใช้เฉพาะสำหรับแก้วหรือภาชนะที่จะนำมาเสิร์ฟเครื่องดื่มหรืออาหาร แยกจากอาหารดิบหรือวัตถุดิบอื่นอย่างชัดเจน มีการทำความสะอาดและควบคุมสุขลักษณะอย่างสม่ำเสมอ แก้วที่ใช้ผ่านการล้างทำความสะอาดและทำให้แห้งก่อนนำไปแช่เย็นก็จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนได้  

กรมอนามัยอธิบายเพิ่มเติมว่า ช่องแช่แข็งในตู้เย็นทั่วไปมักเก็บอาหารดิบ เช่น เนื้อสัตว์ ดังนั้น น้ำแข็งหรือเกล็ดน้ำแข็งที่เกิดขึ้นภายในช่องแช่แข็งของตู้เย็นอาจมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนจุลชีพ เช่น Salmonella, E. coli โดยเฉพาะในกรณีที่ไม่มีการแยกพื้นที่จัดเก็บอย่างชัดเจน จึงไม่แนะนำให้นำน้ำแข็งที่เกิดขึ้นเองในช่องแช่แข็งทั่วไปมาบริโภคโดยตรง 

นอกจากนี้ กรมอนามัยยังเตือนว่าการนำแก้วที่แช่ในช่องแช่แข็งจนเกล็ดน้ำแข็งเกาะมาใส่เครื่องดื่มที่มีความร้อนอาจทำให้แก้วแตกได้เพราะการเปลี่ยนอุณหภูมิอย่างรวดเร็ว แต่หากใส่ของเหลวอุณหภูมิห้องหรือที่แช่เย็นลงไปก่อนแล้วค่อยเติมของเหลวที่มีความร้อนก็จะไม่เกิดปัญหานี้ 

โดยสรุป กรมอนามัยแนะนำผู้ประกอบการที่เสิร์ฟเครื่องดื่มในแก้วที่แช่เย็นจัด ดังนี้

1. ใช้ภาชนะที่ได้มาตรฐานและเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ
2. หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนอุณหภูมิอย่างรวดเร็ว
3. ใช้น้ำแข็งที่ผลิตจากน้ำสะอาดตามมาตรฐาน
4. ช่องแช่แข็งที่ใช้เก็บน้ำแข็งควรแยกจากการเก็บอาหารดิบอย่างชัดเจน มีภาชนะปิดมิดชิด
5. ทำความสะอาดตู้แช่รวมถึงอุปกรณ์อื่นอย่างสม่ำเสมอ
6. ควบคุมสุขลักษณะสถานที่ผลิตและจัดเก็บอาหารอย่างเคร่งครัด