ปัญญาประดิษฐ์ “เพ้อ” เป็นข้อจำกัดถาวร ปัจจุบันหลายคนหันไปใช้บริการ AI ในการสรุปข่าวหรือข้อมูล แต่หลายครั้งก็พบว่า AI ให้คำตอบที่ผิดพลาดหรืออ้างแหล่งข้อมูลที่ไม่มีอยู่จริง ซึ่งงานวิจัยหลายแหล่งให้ข้อสรุปตรงกันปัญญาประดิษฐ์ว่า อาการเพ้อหรือหลอนของ AI (AI hallucination) ไม่สามารถแก้ให้หายไปได้ทั้งหมดแบบร้อยเปอร์เซนต์ เพราะเป็นผลพลอยได้หนึ่งที่เกิดจากการพัฒนาเทคโนโลยีนี้ขึ้นมา ซึ่ง AI ถูกสร้างขึ้นเพื่อเอาใจผู้ใช้งาน นำไปสู่การประมวลผลและตอบออกมาเป็นข้อมูลที่ดูจะใกล้เคียงที่สุด
ความเสียหายลามถึงสุขภาพจิต มนุษย์สามารถเกิดความหลงผิดได้จากการกระตุ้นของ AI โดยเฉพาะหากคนคนนั้นมีอาการอยู่ก่อนบ้างแล้ว ซึ่งปัจจุบันมีงานวิจัยที่พูดถึงพฤติกรรมประจบประแจง (sycophancy) ของ AI
สุนิตย์ เชรษฐา ผู้อำนวยการสถาบัน ChangeFusion บรรยายหัวข้อ “เมื่อ AI กลายเป็นเครื่องจักรผลิตความจริงปลอม”
3.วัคซีนใช้กรณีพิเศษ (Vaccines in Special Circumstances) หมายถึง วัคซีนที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจนเพื่อใช้ในกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรค หรือหากเกิดโรคอาจมีอาการและภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง
โคแฟค ประเทศไทย ส่งจดหมายเปิดผนึกถึง Meta เรียกร้องให้ยกระดับความรับผิดชอบต่อการเผยแพร่เนื้อหาเท็จ, AI-Deepfake และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารในแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ของ Meta โดยเฉพาะเฟซบุ๊ก ซึ่งพบว่ามีการเผยแพร่เนื้อหาเท็จและการหลอกลวงที่สร้างความเสียต่อทรัพย์สินของประชาชน ทำลายสุขภาวะ ระบบนิเวศข้อมูลข่าวสาร ปลุกปั่นความเกลียดชัง ละเมิดสิทธิมนุษยชน และทำลายความสมานฉันท์ในสังคม
โคแฟคส่งจดหมายเปิดผนึกทั้งภาษาอังกฤษและภาษาไทยทางอีเมลในวันนี้ (30 มิถุนายน 2569) ซึ่งตรงกับวันโซเชียลมีเดีย (Social Media Day) โดยส่งถึงมาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Meta และทีมงานด้านนโยบายสาธารณะของ Meta ประเทศไทย
ตั้งแต่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2562 โคแฟคได้ทำงานด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริง (fact-check) และรณรงค์เรื่องการรู้เท่าทันสื่อมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเราพบว่าความรับผิดชอบและความร่วมมือจากผู้ให้บริการแพลตฟอร์มเป็นปัจจัยสำคัญในการยับยั้งการเผยแพร่ข่าวลวง-ข้อมูลเท็จที่กำลังบ่อนทำลายระบบนิเวศข้อมูลข่าวสาร จึงถือโอกาสในวัน Social Media Day ส่งจดหมายเปิดผนึกถึง Meta เพื่อแสวงหาความร่วมมือในการรับมือกับข้อมูลเท็จ โดยท้ายจดหมาย โคแฟคได้แนบตัวอย่างลิงก์ของโพสต์เฟซบุ๊กที่โคแฟคตรวจสอบแล้วว่าไม่เป็นความจริง แต่โพสต์เหล่านี้ก็ยังคงเผยแพร่อยู่ในเฟซบุ๊ก ซึ่งแสดงให้เห็นช่องว่างของการดำเนินการกับเนื้อหาอันเป็นเท็จของผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม
จดหมายเปิดผนึกถึง Meta
เรื่อง ขอเรียกร้องให้ Meta ยกระดับความรับผิดชอบต่อการรับมือข้อมูลบิดเบือนโดยเจตนา เนื้อหาเท็จที่สร้างด้วย AI ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร และการปลุกปั่นความเกลียดชังในสื่อสังคมออนไลน์
เรียน คุณมาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Meta Platforms, Inc และทีมงานด้านนโยบายสาธารณะของ Meta ประเทศไทย
โคแฟค ประเทศไทย เป็นเครือข่ายภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริงและการส่งเสริมความถูกต้องน่าเชื่อถือของข้อมูลข่าวสาร มีความกังวลอย่างยิ่งต่อการแพร่กระจายของเนื้อหาเท็จ (disinformation) โดยเฉพาะเนื้อหาเท็จที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI และพฤติกรรมร่วมกันในการสร้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับตัวตน (Coordinated Inauthentic Behavior: CIB) บนแพลตฟอร์มของ Meta โดยเฉพาะ Facebook และ Instagram ซึ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างมากในระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารดิจิทัลของประเทศไทย
รายงาน Global Risks Report 2026 ของ World Economic Forum ได้จัดอันดับให้เนื้อหาเท็จเป็นความเสี่ยงระดับโลกที่รุนแรงที่สุดเป็นอันดับสอง รองจากความขัดแย้งทางภูมิเศรษฐกิจ ประเทศไทยการแพร่กระจายของเนื้อหาเท็จเหล่านี้ได้ส่งผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนสุขภาวะของประชาชน และความสมานฉันท์ในสังคม
แม้โคแฟคและภาคีเครือข่ายนักตรวจสอบข้อเท็จจริงจะดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงและแจ้งเตือนเนื้อหาที่เป็นเท็จอย่างต่อเนื่องและเข้มข้น แต่ก็ไม่สามารถระงับยับยั้งการเพิ่มขึ้นและแพร่กระจายอย่างรวดเร็วของเนื้อหาเท็จบนแพลตฟอร์มของ Meta ได้ ทำให้เกิดคำถามถึงประสิทธิภาพในการบังคับใช้มาตรฐานชุมชนของ Meta
แนวโน้มในประเทศไทย
จากการติดตามและตรวจสอบสถานการณ์การเผยแพร่เนื้อหาเท็จในช่วงปี 2568–2569 เราพบแนวโน้มที่น่ากังวล 3 ประการ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดำเนินการอย่างเร่งด่วนจาก Meta ดังนี้
การเพิ่มขึ้นของเนื้อหาเท็จที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI (AI Deepfake) และปัญหา “AI-slop”
เราพบ AI Deepfake เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพื่อล่อลวงประชาชนให้ตกเป็นเหยื่อการหลอกลวงออนไลน์ การเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนทางการเมือง และปลุกปั่นความเกลียดชังต่อนักปกป้องสิทธิมนุษยชน นอกจากนี้เรายังพบแนวโน้มการเกิดขึ้นของ “AI Slop” ซึ่งหมายถึงเนื้อหาที่สร้างด้วย AI ในปริมาณมาก คุณภาพต่ำ และถูกออกแบบมาเพื่อบิดเบือนความเป็นจริงและสร้างความแตกแยกในสังคม
ตัวอย่างเนื้อหาที่พบใน Facebook มีเช่น
ในเดือนกุมภาพันธ์ 2568 มีการเผยแพร่คลิป AI ดัดแปลงภาพของผู้ประกาศข่าวสถานีโทรทัศน์ Thai PBS และนักธุรกิจชื่อดังพูดเชิญชวนให้ประชาชนลงทุนในแพลตฟอร์มออนไลน์ที่น่าเชื่อว่าเป็นการหลอกลวง
Meta ประกาศว่าจะดำเนินธุรกิจและกำกับดูแลแพลตฟอร์มให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ รวมถึง(UN Guiding Principles on Business and Human Rights: UNGPs)นโยบายสิทธิมนุษยชนของ Meta ยังให้ความสำคัญกับการพัฒนานวัตกรรมอย่างมีความรับผิดชอบ การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน การเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ และการบูรณาการการประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนเข้ากับการพัฒนาผลิตภัณฑ์
จากปัญหาและความท้าทายดังกล่าว เราขอเรียกร้องให้ Meta ดำเนินมาตรการที่เป็นรูปธรรมดังต่อไปนี้ เพื่อคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและความปลอดภัยของระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารของประเทศไทย
พัฒนาระบบและเครื่องมือในการตรวจจับ Deepfake ที่เข้าใจบริบทภาษาไทยให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อให้สามารถตรวจพบและนำเนื้อหาหลอกลวงเหล่านั้นออกจากแพลตฟอร์มได้อย่างรวดเร็วที่สุด ยกระดับกระบวนการตรวจสอบและยืนยันตัวตนของผู้ลงโฆษณาเพื่อป้องกันไม่ให้เครือข่ายอาชญากรรมใช้ระบบโฆษณาที่มีศักยภาพในการเข้าถึงผู้ใช้จำนวนมากของ Meta ในการเผยแพร่สื่อสังเคราะห์และเนื้อหาหลอกลวง กำหนดให้เนื้อหาที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ทุกประเภทต้องมีป้ายกำกับที่ชัดเจนและมองเห็นได้ง่าย เพื่อช่วยให้ผู้ใช้งานมีภูมิคุ้มกันทางดิจิทัลในการรับมือกับเนื้อหาที่หลอกลวง การสนับสนุนและทำงานร่วมกับองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริงในประเทศไทยอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างความร่วมมือในรับมือกับการแพร่ระบาดของเนื้อหาเท็จและป้องกันประชาชนจากการหลอกลวงออนไลน์ เช่น สร้างช่องทางการสื่อสารโดยตรงกับองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริงในประเทศ เพื่อให้เนื้อหาที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าเป็นเท็จถูกลดการมองเห็นหรือถูกนำออกจากแพลตฟอร์มโดยเร็วที่สุด เพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจจับ ป้องกัน และดำเนินการกับบัญชีผู้ใช้งานที่เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารและพฤติกรรมร่วมกันในการสร้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับตัวตน (CIB) ที่เผยแพร่เนื้อหาเท็จสร้างความแตกแยกและวาจาสร้างความเกลียดชัง
โคแฟคเชื่อว่าระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารนั้นมีประโยชน์ต่อสาธารณะ แต่เมื่อแพลตฟอร์มอย่าง Meta ปล่อยให้เนื้อหาเท็จ Deepfake และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารแพร่กระจาย ผลกระทบจะตกอยู่กับผู้ที่เปราะบางที่สุดในสังคม โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวง และเยาวชนที่เติบโตท่ามกลางความเป็นจริงที่ถูกบิดเบือนและการสร้างความเกลียดชัง
เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่า Meta แสดงความรับผิดชอบและทำงานร่วมกับภาคประชาสังคมอย่างเปิดเผย โปร่งใส และใกล้ชิดยิ่งขึ้น เพื่อให้ “ปัญญารวมหมู่” สามารถเอาชนะการหลอกลวงที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ได้ และร่วมมือกันสร้างความปลอดภัยให้กับระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารของประเทศไทยและประชาคมโลกโดยรวม
TO: Mark Zuckerberg, CEO of Meta Platforms, Inc. / Meta Thailand Public Policy Team
SUBJECT: Urgent Call for Enhanced Accountability Regarding the Prevalence of Deepfake Disinformation, Information Operations (IO), and Harmful Speech in Thailand
Dear Meta Leadership Team,
We, Cofact Thailand, a network of civil society partners dedicated to promoting information integrity and social well-being, are writing to express our profound concern over the growing spread of disinformation, including AI-generated deepfakes and coordinated inauthentic behaviour (CIB), on Meta’s platforms, particularly Facebook and Instagram, within Thailand’s digital information ecosystem.
As we move through 2026, disinformation continues to pose a severe risk to trust and information integrity, ranking second after geoeconomic confrontation as the most severe global risk, according to the World Economic Forum’s 2026 Global Risks Report. In Thailand, this risk has shifted from a theoretical threat to a daily reality that undermines public health, financial security, and social cohesion. Despite our rigorous and consistent efforts to verify facts and flag harmful content, our data indicate a widening gap between the scale of disinformation circulating on Meta’s platforms and the company’s ability to effectively enforce its own Community Standards.
The Current Trends in Thailand
Through our 2025–2026 monitoring cycles, we have identified three alarming trends that require your immediate intervention as follows
The Rise of Deepfake and “AI-Slops”
We have documented a rise in sophisticated deepfakes used to lure the public into online scams, spread political disinformation, and provoke hatred against human rights defenders, , fueled by “AI-slops”—low-quality, high-volume AI content designed to distort reality and incite division. For example:
-In February 2025, a deepfake video posted on Facebook impersonated a Thai PBS news anchor interviewing a business leader who appeared to endorse a suspicious investment platform.
-Ahead of the 8 February 2026 election, a deepfake video of Natthaphong Ruengpanyawut, leader of the People’s Party, circulated on Facebook, falsely portraying him as supporting migrant labour representatives for positions on Thailand’s Social Security Board. Cofact verified that the statement was fabricated through AI manipulation of an interview originally published by Thairath.
-Between March and April 2026, a Facebook page called “Deep South Stories” published a series of deepfake videos targeting prominent female human rights defenders, activists, and a People’s Party MP as part of a smear campaign.
Persistent Disinformation
Our recent monitoring shows that even after content is debunked by certified fact-checkers, it remains active on your platform. Alarmingly, only a small fraction of flagged disinformation is removed while the majority continues to climb in engagement.
We have found that a substantial amount of content identified and labelled as false by Cofact’s editorial team remains accessible on Meta’s platforms, with some posts continuing to attract significant engagement even after being debunked.
Between 1 March 2025 and 31 March 2026, Cofact fact-checked 283 social media posts, the majority of which were published on Facebook. Of these, 217 were determined to contain false information. When we revisited these posts in March 2026, 171 remained live and publicly accessible on the platform.
Information Operations (IO) and Hate Speech
Coordinated networks continue to weaponize your platforms to spread harmful speech and prejudice. These operations exploit local political sensitivities and have become increasingly difficult for the public to distinguish from organic discourse due to AI-enhanced automation.
We recall Meta’s commitment to comply with UN human right instruments and standards, including the Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGPs), in operating and supervising its platforms. Grounded in its Corporate Human Rights Policy, the company focuses on responsible innovation, protecting human rights defenders, providing access to remedy, and integrating human rights due diligence into product development.
Given the magnitude of problems and challenges cited above, we call upon Meta leadership, and policy and community standard enforcement teams to implement the following concrete measures for the Thai human rights
Zero-Latency Removal for Deepfake Scams
Implement more robust, localized AI detection tools that can identify and take down deepfake impersonations of Thai public figures as quickly as possible.
Ad-Account Transparency and Vetting
Strengthen the vetting process for advertisers in Thailand to prevent the use of your “platform-scale ad targeting” by criminal syndicates using synthetic media.
Mandatory Labeling of AI Content
Enforce strict and visible labeling for all AI-generated or manipulated media including “nudification” and deepfake audio to help Thai users exercise “digital immunity.”
Enhanced Support for Local Fact-Checkers
Provide greater technical integration and establish direct communication channels with local fact-checking partners so that debunked content is immediately throttled or removed, preventing the “persistence of misinformation” after debunking.
Accountability for Coordinated Inauthentic Behavior
Increase investment in Thai-language human moderation and context-aware AI to preempt and respond to influence/information operation networks that fuel social polarization and hate speech in a discreet and proportionate manner.
In conclusion, we believe the information ecosystem is a public good. When platforms like Meta allow disinformation, deepfakes and IOs to flourish, the cost is paid by the most vulnerable members of the society—the elderly targeted by scams and the youth exposed to a distorted reality in particular.
We urge Meta to act as a responsible intermediary and collaborate more transparently with civil society to ensure that “collective intelligence” triumphs over artificial deception.
We look forward to working closely with the Meta team for the safety of the Thai digital ecosystem and the global community as a whole.
Sincerely,
Supinya Klangnarong
Co-founder, Cofact Thailand
Annex A: Examples of Facebook posts Identified as disinformation by Cofact that remained accessible as of 25 June 2026
