กิจกรรม

เปิดรับข้อเสนอโครงการ เพื่อรับการสนับสนุน ‘Fact Checkers ไทบ้าน Labs’   

โครงการยกระดับพันธกิจโคแฟคในการส่งเสริมข้อมูลดีเพื่อสุขภาวะพลเมืองดิจิทัล ได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีวัตถุประสงค์ดังนี้

  1. เพื่อพัฒนาต่อยอดนวัตกรรมการเฝ้าระวังด้วยข้อมูลยุคปัญญาประดิษฐ์ และยกระดับกองบรรณาธิการตรวจสอบข้อมูลเชิงรุก
  2. เพื่อเสริมสร้างทักษะการรู้เท่าทันสื่อและทักษะการตรวจสอบข้อเท็จจริงในยุคปัญญาประดิษฐ์ ให้เป็นพลเมืองนักสื่อสารสุขภาวะในระดับครอบครัวและชุมชน
  3. เพื่อยกระดับการทำงานกับภาคีเครือข่ายในการรณรงค์ขับเคลื่อนวาระทางสังคมในประเด็นธรรมาภิบาลข้อมูลและความรับผิดชอบของแพลตฟอร์ม 

โดยมีแผนกิจกรรมเสริมพลังภาคีภูมิภาค เพื่อเสริมพลังพลเมืองเชิงพื้นที่ โดยทำงานร่วมกับภาคีภูมิภาค ผ่านกิจกรรมพัฒนาชุมชน สร้างนักตรวจสอบข้อเท็จจริงและนักสื่อสารสุขภาวะต้นแบบด้วยกิจกรรมเชิงวัฒนธรรม ในกิจกรรม ‘Fact Checkers ไทบ้าน Labs รับมือเอไอและภัยไซเบอร์’

ขอเชิญชวนร่วมเป็นส่วนหนึ่งกับโครงการยกระดับพันธกิจโคแฟคในการส่งเสริมข้อมูลดีเพื่อสุขภาวะพลเมืองดิจิทัล 2569

โครงการโคแฟค ให้ความสำคัญในการทำงานร่วมกับภาคีโคแฟคชุมชน เพื่อขยายเครือข่ายพลเมืองเท่าทันสื่อและตรวจสอบข้อมูลไปยังภูมิภาค ด้วยการเสริมทักษะพื้นฐานของพลเมืองยุคดิจิทัล โดยเฉพาะทักษะการคิดวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาณ (Critical Thinking) และทักษะการตรวจสอบข้อเท็จจริงของข้อมูล (Fact Checking) ด้วยเครื่องมือดิจิทัล สร้างพลเมืองดิจิทัลเท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ สร้างพื้นที่เฝ้าระวังและตรวจสอบข่าวลวงต้นแบบที่มีศักยภาพจึงขอเชิญชวนภาคีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่มีแนวคิดคล้ายกัน มาร่วมสร้างพลเมืองดิจิทัลไปด้วยกัน

การเสนอโครงการ

ผู้สนใจสามารถจัดทำข้อเสนอโครงการ ที่แสดงถึงแนวคิด กลุ่มเป้าหมาย วิธีการดำเนินงาน และแผนการใช้จ่ายงบประมาณ ความยาวไม่เกิน 3 หน้ากระดาษ A4  และส่งข้อเสนอโครงการดังกล่าว มายังโครงการโคแฟค ที่ อีเมล cofactcoform@gmail.com  ตั้งแต่บัดนี้ จนถึงวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ.2569

โครงการที่เข้าข่ายการพิจารณา มีรายละเอียดดังนี้

  • รายละเอียดโครงการครบถ้วน ระบุสภาพปัญหาของพื้นที่/ชุมชนชัดเจน มีแผนการดำเนินงาน/กิจกรรมสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ และมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ พร้อมระบุตัวชี้วัดผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นหลังสิ้นสุดโครงการได้อย่างชัดเจน
  • งบประมาณที่เสนอระหว่าง 150,000 บาท – 300,000 บาท มีแผนการใช้งบประมาณอย่างประหยัด สมเหตุสมผล คุ้มค่า เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลกับกลุ่มเป้าหมาย และสร้างพื้นที่เฝ้าระวังและตรวจสอบข่าวต้นแบบ ที่สอดคล้องกับบริบท ความต้องการ และปัญหาของพื้นที่ โดยมีระยะเวลาดำเนินโครงการ 8-10 เดือน
  • เป็นผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดำเนินการ สามารถสร้างการมีส่วนร่วมกับผู้อื่นได้ มีโอกาสที่จะมีความยั่งยืนและดำเนินงานได้ต่อเนื่อง
Top Fact Checks Political

คลิปชุมนุมต่อต้านกาสิโนสมัยรัฐบาลแพทองธารเมื่อปี 2568 ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นการเดินขบวน “หยุดระบอบน้ำเงิน”

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปเดินขบวนบุกทำเนียบรัฐบาล “หยุดระบอบน้ำเงิน”

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** นำคลิปการชุมนุมต่อต้านโครงการเอ็นเตอร์เทนเมนต์คอมเพล็กซ์และกาสิโนสมัยรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร เมื่อวันที่ 9 เม.ย. 2568 มาสร้างความเข้าใจผิดว่าเป็นการชุมนุมประท้วงรัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล ในเดือน ส.ค. 2569 

📝เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 4 ส.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘ก้อแค่ คนธรรมดา’ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 30 วินาที เป็นภาพกลุ่มคนในชุดขาวถือธงชาติกำลังเดินขบวน ฝังข้อความ “บุกทำเนียบแล้วจ้า หยุดระบอบน้ำเงิน หยุดกฎหมายขายแผ่นดิน หยุดให้จีนเทามาทำลายประเทศ ยกเลิก MOU43” (ลิงก์บันทึก)

คลิปนี้มียอดเข้าชมกว่า 48,000 ครั้ง และยอดแชร์มากกว่า 1,300 ครั้ง ณ วันที่ 5 ส.ค. 2569 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เมื่อค้นหาด้วย Google Lens พบว่าคลิปดังกล่าวเป็นภาพการชุมนุมของกลุ่ม เครือข่ายนักศึกษาประชาชนปฏิรูปประเทศไทย (คปท.) ที่รัฐสภาเมื่อวันที่ 9 เม.ย. 2568 เพื่อต่อต้านโครงการสถานบันเทิงครบวงจรหรือเอ็นเตอร์เทนเมนต์คอมเพล็กซ์ ในสมัยรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร ก่อนจะเคลื่อนขบวนไปปักหลักที่ทำเนียบรัฐบาล

จากการตรวจสอบรายงานข่าวของสื่อมวลชนเกี่ยวกับการชุมนุมในวันนั้น เช่น ช่อง 8 พบจุดสังเกตที่ตรงกับภาพในคลิป เช่น ป้ายข้อความ ‘Save ประเทศไทย ไม่เอาพนันออนไลน์และกาสิโน หยุดระบอบชินวัตร’ นอกจากนี้ เมื่อนำภาพสถานที่ในคลิปไปตรวจสอบกับ Google Street View เช่น อาคารและป้ายประตูทางเข้าพบว่าจุดที่ชุมนุมคือด้านหน้ารัฐสภา จึงยืนยันได้ว่าคลิปดังกล่าวเป็นการชุมนุมต่อต้านกาสิโนของกลุ่ม คปท. ที่รัฐสภาเมื่อปี 2568 ไม่ใช่การชุมนุมที่ทำเนียบรัฐบาลเพื่อขับไล่ ‘ระบอบน้ำเงิน’ ที่นำโดยรัฐบาลพรรคภูมิใจไทย ตามที่คลิปกล่าวอ้าง

เปรียบเทียบภาพจากในคลิปที่บัญชีเฟซบุ๊ก ‘ก้อแค่ คนธรรมดา’ นำมาเผยแพร่โดยอ้างว่าเป็นการชุมนุมหยุดระบอบน้ำเงินที่ทำเนียบรัฐบาล กับภาพการชุมนุมของกลุ่ม คปท. เมื่อวันที่ 9 เม.ย. 2568 ที่เผยแพร่โดยสื่อมวลชน

นอกจากนี้ เมื่อนำภาพสถานที่ในคลิปไปตรวจสอบกับ Google Street View เช่น อาคารและป้ายประตูทางเข้าพบว่าจุดที่ชุมนุมคือด้านหน้ารัฐสภา จึงยืนยันได้ว่าคลิปดังกล่าวเป็นการชุมนุมต่อต้านกาสิโนของกลุ่ม คปท. ที่รัฐสภาเมื่อปี 2568 ไม่ใช่การชุมนุมที่ทำเนียบรัฐบาลเพื่อขับไล่ ‘ระบอบน้ำเงิน’ ที่นำโดยรัฐบาลพรรคภูมิใจไทย ตามที่คลิปกล่าวอ้างบัญชีเฟซบุ๊ก ‘ก้อแค่ คนธรรมดา’

อย่างไรก็ตาม หลังการเลือกตั้ง 8 ก.พ. 2569 กลุ่ม คปท. ได้เคลื่อนไหวประท้วงรัฐบาลอนุทินเป็นระยะ ๆ โดยเมื่อวันที่ 21 ก.ค. 2569 กลุ่ม คปท. ได้จัดการชุมนุม ‘ใส่รองเท้าผ้าใบ ไปอภิปรายนอกสภาพ’ ที่หน้าทำเนียบรัฐบาลเพื่ออภิปรายตรวจสอบรัฐบาลพรรคภูมิใจไทยในกรณีต่าง ๆ เช่น การฮั้วเลือก สว. ที่ดินเขากระโดง และโครงสร้างราคาน้ำมัน

บทความ

“สงครามข้อมูลข่าวสารชายแดนใต้” เมื่อ AI-ระบบนิเวศข่าวสารผิดปกติ ทำลายความไว้วางใจและกระบวนการสันติภาพ

โคแฟคเปิดวงสนทนา “รวมพลคนเช็กข่าว EP.47” เชิญนักวิชาการด้านวารสารศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี วิเคราะห์ปรากฏการณ์ข่าวปลอมหลังเหตุโจมตีทหารพรานที่นราธิวาส พบว่า “ระบบนิเวศสื่อผิดปกติ” ผสานเทคโนโลยี AI บิดเบือนภาพสร้างความเกลียดชัง ตอกย้ำอคติต่อคนในพื้นที่ จี้สื่อหลักเร่งทำหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง และเรียกร้องศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมทำหน้าที่จริงจังโดยไร้อคติเพื่อปกป้องกระบวนการสันติภาพ

วันที่ 4 สิงหาคม 2569 ในรายการ “โคแฟคสนทนา: รวมพลคนเช็กข่าว” ซึ่งถ่ายทอดสดทางเพจเฟซบุ๊กและยูทูบโคแฟคเวลา 14.00-14.30 น. ดำเนินรายการโดย สุชัย เจริญมุขยนันท เปิดวงเสวนาหัวข้อ “วิเคราะห์ข่าวปลอมชายแดนใต้หลังเหตุโจมตีทหารพราน” โดยมี พลินี เสริมสินสิริ ผู้ประสานงานโคแฟค และ ผศ.ดร. วลักษณ์กมล จ่างกมล อาจารย์ประจำสาขาวิชานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ร่วมถ่ายทอดมุมมองและวิเคราะห์สถานการณ์

สุชัยเปิดประเด็นโดยยกตัวอย่างผลกระทบระดับโลกของข่าวปลอม เช่น กรณีข่าวบิดเบือนคำพิพากษาในประเทศสเปนที่ล่อลวงว่าหากว่ายน้ำข้ามแดนมาถึงจะได้รับสถานะพำนักถาวร ส่งผลให้ชาวโมร็อกโกพยายามอพยพจนมีผู้เสียชีวิตกว่า 70 คน พร้อมเชื่อมโยงมายังพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย ที่ล่าสุดเกิดเหตุลอบยิงและใช้วัตถุระเบิดโจมตีเจ้าหน้าที่ทหารพรานใน ต.ตันหยงมัส อ.ระแงะ จ.นราธิวาส เมื่อวันที่ 22 ก.ค. 2569 ส่งผลให้ทหารพรานเสียชีวิต 5 นาย ประชาชนได้รับบาดเจ็บ 6 คน หนึ่งในนั้นเป็นเด็กชายอายุ 10 ปี ซึ่งหลังจากนั้นได้มีข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือนแพร่ระบาดเป็นจำนวนมาก

พลินีกล่าวว่า ข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือนทำให้เกิดความเข้าใจผิด ความหวาดกลัว และการแบ่งขั้วในสังคม จนเปรียบเสมือน “สงครามข้อมูลข่าวสาร” ที่มักมีการนำคลิปหรือภาพเก่า ภาพต่างพื้นที่ มาตัดต่อสวมรอย สร้างความหวาดระแวงและสั่นคลอนกระบวนการสันติภาพที่ทุกฝ่ายกำลังร่วมกันสร้างขึ้น

ด้าน ผศ.ดร.วลักษณ์กมลได้วิเคราะห์เชิงลึกถึงลักษณะของข่าวปลอมในปัจจุบันว่า สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่เรื่องเท็จหรือเรื่องโกหกแบบดั้งเดิม แต่เป็นการนำเรื่องจริงในบริบทหนึ่งมาใส่ในอีกบริบทหนึ่ง หรือการตัดทอนเนื้อหาเพียงบางส่วน

ผศ.ดร.วลักษณ์กมลชี้ว่า ปัจจุบันเกิดภาวะ “ระบบนิเวศทางข้อมูลข่าวสารผิดปกติ” (Information Disorder) เต็มรูปแบบ ซึ่งครอบคลุมทั้ง 3 องค์ประกอบ คือ ผู้สร้างข่าว ตัวข่าว และผู้รับสาร มีการใช้กลยุทธ์สื่อสารที่แยบยล มีเครือข่าย และดึงประชาชนผู้รับสารให้กลายเป็นเครื่องมือในการแพร่กระจายสารต่อ เนื่องจากคนเรามักคล้อยตามบุคคลที่คุ้นเคยในโซเชียลมีเดีย

นอกจากนี้ ยังมีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ถูกนำมาใช้สร้างภาพใหม่ ขยายความคมชัด (upscaling) หรือตกแต่งบาดแผล/รอยสัก เพื่อโหมกระพือให้ภาพสถานการณ์ดูรุนแรงยิ่งขึ้น ซึ่งผู้ที่ไม่ได้ใช้ AI เป็นประจำจะไม่สามารถแยกแยะได้เลย

ในประเด็นผลกระทบต่อกระบวนการสันติภาพ ผศ.ดร.วลักษณ์กมลอธิบายว่า ข้อมูลบิดเบือนส่งผลกระทบใน 3 ระดับ ได้แก่:

  1. ระดับปัจเจกบุคคล: คนในชุมชนเกิดความหวาดกลัว ไม่ไว้วางใจกัน ขณะที่ประชาชนที่ถูกกล่าวหาหรือเดินทางออกนอกพื้นที่ต้องเผชิญการคุกคามและการถูกด้อยค่า เช่น ชาวไทยมุสลิมที่เดินทางไปกรุงเทพฯ มักถูกคนนอกพื้นที่ตั้งคำถามเชิงเสียดสีหรือบูลลี่ว่า “ไปวางระเบิดมาหรือไม่” ซึ่งเป็นคำพูดที่ทำร้ายจิตใจ และก่อให้เกิดความเกลียดชังสะสมมาร่วม 20 ปี
  2. ระดับพื้นที่สาธารณะ: นักวิชาการ นักข่าว ประชาสังคม และผู้ทำงานด้านสิทธิมนุษยชนถูกกล่าวหาว่าเป็นพวกเดียวกับผู้ก่อเหตุ ทำให้บรรยากาศการสื่อสารเงียบเชียบ เกิดภาวะ “เซ็นเซอร์ตัวเอง” เพราะเกรงกลัวความไม่ปลอดภัย
  3. ระดับกระบวนการสันติภาพโดยตรง: ทำลาย “ความไว้วางใจ” (trust) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญ วาทกรรมคำว่า “สันติภาพ” ถูกบิดเบือนว่าเท่ากับการสนับสนุนกลุ่ม BRN หรือการแบ่งแยกดินแดน จนทำให้นักวิชาการด้านวารสารศาสตร์สันติภาพ (Peace Journalism) ที่พยายามเปิดพื้นที่ให้ความคิดเห็นที่แตกต่าง ถูกป้ายสีว่าเป็น “นักวิชาการ BRN” หรือ “นักวิชาการสนับสนุนโจร”

เมื่อผู้ดำเนินรายการสอบถามถึงมูลเหตุจูงใจของผู้สร้างข่าวปลอม ผศ.ดร.วลักษณ์กมลวิเคราะห์ว่า กลุ่มแรกคือพวกที่มีเป้าหมายทางการเมืองหรืออุดมการณ์ชัดเจน ทำการปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (IO) โดยน่าเศร้าที่บางครั้งพบกระบวนการเหล่านี้แอบอ้างใช้ชื่อหรือพื้นที่สื่อของหน่วยงานรัฐ กลุ่มที่สองคือประชาชนทั่วไปที่เป็นผลพวงจากกระแส “ชาตินิยม” ที่เข้มข้น และกลุ่มที่สามคืออัลกอริทึมของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียที่มักดันคอนเทนต์ที่กระตุ้นความเกลียดชังและความกลัวให้แพร่กระจายอย่างรวดเร็ว

ผศ.ดร.วลักษณ์กมลยังระบุถึงเสียงสะท้อนจากนักศึกษาในพื้นที่ ซึ่งรุ่นนี้เกิดในปี 2547 (ปีที่เกิดเหตุการณ์ความรุนแรงรอบใหม่) ว่า เด็กกลุ่มนี้โตมากับเหตุการณ์ความรุนแรงตลอดชีวิต คำถามสำคัญที่สุดของพวกเขาคือ “เมื่อไหร่มันจะจบ และใครจะรับผิดชอบ” พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าตลอด 22 ปีที่ผ่านมา งบประมาณที่ใช้ในพื้นที่ชายแดนใต้สูงถึงกว่า 5 แสนล้านบาท แต่ทำไมปัญหากลับยังไม่ได้รับการแก้ไข เจ้าหน้าที่ทหารชั้นผู้น้อยและประชาชนยังคงเสียชีวิต ดังนั้น สังคมจึงควรตั้งสติและตั้งคำถามตรวจสอบไปยังหน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบความมั่นคงโดยตรง แทนที่จะมุ่งโจมตีสื่อมวลชนหรือนักวิชาการ

ในช่วงท้ายรายการมีผู้ชมสอบถามถึงแนวทางการช่วยเหลือของคนนอกพื้นที่ ผศ.ดร.วลักษณ์กมลได้เสนอแนะบทบาทของทุกภาคส่วน ดังนี้:

  • คนนอกพื้นที่: ควรเปิดรับข่าวสารด้วยสติจากหลากหลายแหล่ง คุยกับคนในพื้นที่โดยตรง ไม่ปฏิบัติต่อกันด้วยอคติ และยึดหลักความเป็นมนุษย์ โดยทักทายแสดงความห่วงใยในความปลอดภัย แทนการพูดจาเสียดสี
  • หน่วยงานรัฐ: เรียกร้องให้ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมทำหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง (fact-check) อย่างจริงจัง ไร้อคติ และตรงไปตรงมา ไม่ใช่ทำหน้าที่เพียงแค่การสื่อสารประชาสัมพันธ์แก้ข่าวให้ภาครัฐเท่านั้น
  • สื่อมวลชน: ขอให้ทำหน้าที่เป็นปราการด่านแรกในการตรวจสอบที่มาของภาพ คลิป เวลา และสถานที่อย่างเคร่งครัด ก่อนการนำเสนอ พร้อมทั้งช่วยอธิบายความซับซ้อนของสถานการณ์ และทำหน้าที่เป็นพื้นที่ปลอดภัยให้กับความเห็นที่แตกต่างหลากหลาย ไม่ใช่เป็นเครื่องมือขยายความคุกคาม

พลินีกล่าวสรุปปิดท้ายว่า โคแฟคพร้อมเป็นเครื่องมือและช่องทางกลางในการให้ประชาชนส่งข้อมูลมาช่วยกันตรวจสอบ เพื่อร่วมกันสร้างระบบนิเวศสื่อที่ดีและนำสันติภาพกลับคืนสู่สังคม

Top Fact Checks

“ผู้ต้องขังคดีฆ่าข่มขืนเด็กหญิงบนรถไฟกำลังจะถูกปล่อยตัว” เป็นเนื้อหาเท็จ กรมราชทัณฑ์ระบุกำหนดพ้นโทษปี 2600

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ผู้ต้องขังคดีฆ่าข่มขืนเด็กหญิงบนรถไฟเมื่อปี 2557 จะได้รับการปล่อยตัวในอีก 14 วัน 

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ เป็นข่าวลวงวนซ้ำ** ผู้ต้องขังคนดังกล่าวยังถูกคุมขังในเรือนจำ มีกำหนดพ้นโทษในวันที่ 13 พ.ค. 2600

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 4 ส.ค. 2569 ผู้ใช้เฟซบุ๊กหลายรายมีการแชร์ภาพผู้ต้องขังคดีฆ่าข่มขืนเด็กหญิงวัย 14 ปี เมื่อวันที่ 30 ก.ย. 2557 โดยระบุว่า ผู้ต้องขังคนดังกล่าวได้รับโทษจำคุกเพียง 9 ปี และกำลังจะพ้นโทษในอีก 14 วันข้างหน้า (ลิงก์บันทึก) 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วันที่ 4 ส.ค. 2569 สำนักงานกิจการยุติธรรมชี้แจงทางเพจเฟซบุ๊กว่าเนื้อหาดังกล่าวไม่เป็นความจริง ปัจจุบันผู้ต้องขังคดีฆาตกรรมบนขบวนรถไฟถูกคุมตัวในเรือนจำกลางบางขวางและมีกำหนดพ้นโทษวันที่ 13 พ.ค. 2600  

ผู้ต้องขังรายดังกล่าวถูกศาลพิพากษาลงโทษประหารชีวิต ความผิดฐาน ความผิดต่อชีวิต, ข่มขืนกระทำชำเรา, ลักทรัพย์, ความผิดต่อเจ้าพนักงาน ในการยุติธรรม, พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ ถูกควบคุมตัวตั้งแต่วันที่ 8 ก.ค. 2557 ได้รับพระราชทานอภัยโทษครั้งที่ 1 ในปี 2562 จากโทษประหารชีวิตลดเป็นจำคุกตลอดชีวิต และครั้งที่ 2 ในปี 2567 จากโทษจำคุกตลอดชีวิตเป็นจำคุก 42 ปี 10 เดือน 9 วัน สำนักงานกิจการยุติธรรมระบุ

ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 26 พ.ค. 2569 กรมราชทัณฑ์ได้เผยแพร่เอกสารข่าวชี้แจงเรื่องนี้มาแล้วครั้งหนึ่ง เนื่องจากมีการเผยแพร่ข่าวเท็จว่าผู้ต้องขังรายนี้พ้นโทษออกมาแล้วหลังจากถูกคุมขังเพียง 12 ปี

“ผู้ต้องขังรายดังกล่าวยังคงเหลือโทษจำคุกที่ต้องรับโทษต่อไปอีก 30 ปี 11 เดือน 22 วัน จะพ้นโทษวันที่ 13 พ.ค. 2600 มิได้ถูกปล่อยตัวหรือรับโทษจริงเพียง 12 ปีตามที่มีการเผยแพร่ โดยเจ้าหน้าที่ได้ควบคุมดูแลผู้ต้องขังรายนี้อย่างเข้มงวดเป็นพิเศษตามมาตรการความปลอดภัยสูงสุดของทางราชการ” กรมราชทัณฑ์ระบุเมื่อวันที่ 26 พ.ค.

แม้กรมราชทัณฑ์จะชี้แจงแล้วว่าเป็นเท็จ แต่โพสต์ดังกล่าวยังคงเผยแพร่อยู่ทั้งในเฟซบุ๊กและ X ตั้งแต่วันที่ 25 พ.ค. 2569 โดยไม่ถูกลบหรือมีคำเตือนจากผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม

Top Fact Checks

ข้อมูลจริง: ทำบุญปล่อยปลา หากเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น มีความผิดตาม พ.ร.ก.ประมง มีโทษปรับ-จำคุก

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ทำบุญปล่อยปลาพึงระวังทำผิดกฎหมายมีโทษทั้งจำทั้งปรับ 

✅ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาจริง** กรมประมงเตือนปล่อยสัตว์น้ำระวังเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น กระทบระบบนิเวศ มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

📝เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 30 ก.ค. 2569 บัญชีติ๊กตอก ‘ผู้บ่าวทำเกษตร’ โพสต์คลิปวิดีโอเตือนว่าการทำบุญด้วยการปล่อยปลาบางชนิดมีความผิดตามกฎหมายประมงมีโทษปรับ 2 ล้านบาท จำคุก 2 ปี เพราะเข้าข่ายเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น (alien species) ทำลายระบบนิเวศ

คลิปดังกล่าวยังยกตัวอย่างสัตว์น้ำที่ห้ามปล่อยลงแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น ปลาซัคเกอร์ ปลาหมอสีคางดำ ปลาทับทิม ปลานิล ปลาหางนกยูง ปลาดุกอัฟริกัน (บิ๊กอุย) ปลากะพงปากกว้าง กุ้งเครย์ฟิช เต่าญี่ปุ่น เต่าแก้มแดง 

ส่วนสัตว์น้ำที่สามารถปล่อยได้ตามแหล่งน้ำที่เหมาะสม เช่น  ปลากราย ปลาหมอไทย ปลาดุกอุย ปลาดุกนา (ปล่อยในคลอง หนอง บึง) ปลาไหล ปลาช่อน ปลาบู่ทราย (ปล่อยในแหล่งน้ำตื้น ริมตลิ่ง มีพืชน้ำขึ้น) ปลาตะเพียน ปลาสวาย (ปล่อยในน้ำลึกและกว้าง เช่น แม่นํ้า คลองขนาดใหญ่) 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เนื้อหาดังกล่าวสอดคล้องกับเอกสารประชาสัมพันธ์จากกรมประมง ‘เช็กให้ชัวร์ ! เข้าพรรษานี้ กรมประมงชวนสายบุญปล่อยปลาไทยให้เหมาะสม รักษาสมดุลของระบบนิเวศอย่างยั่งยืน’ ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 27 ก.ค. 2569 เตือนประชาชนที่จะทำบุญในช่วงเข้าพรรษาว่าอย่าปล่อยสัตว์น้ำต่างถิ่น สัตว์น้ำลูกผสมและสัตว์น้ำที่ไม่เหมาะสมต่อการปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ทั้งนี้การปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำต่างถิ่นเป็นความผิดตาม พ.ร.ก.การประมง พ.ศ. 2558 มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ โดยให้ข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์น้ำต่างถิ่นดังนี้

❌ สัตว์น้ำที่เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ห้ามปล่อยสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ได้แก่ ปลาหมอมายัน ปลาหมอคางดำ ปลาหมอบัตเตอร์ ปลาซัคเกอร์ เต่าญี่ปุ่นหรือเต่าแก้มแดง กุ้งเครย์ฟิช ทั้งจากสายพันธุ์ออสเตรเลียและอเมริกัน ปลากะพงนกยูง (ปลาพีคอกแบส) ปลาดุกแอฟริกา รวมไปถึงปลาลูกผสมอย่าง ปลาดุกบิ๊กอุย ซึ่งเป็นปลาลูกผสมระหว่างปลาดุกแอฟริกันกับปลาดุกอุยของไทย ที่พัฒนาพันธุ์ขึ้นเพื่อการเพาะเลี้ยงและการบริโภค ไม่ใช่ชนิดที่พบได้เองตามธรรมชาติ 

✅ สัตว์น้ำที่สามารถปล่อยได้ตามแหล่งน้ำที่เหมาะสม เช่น ปลาตะเพียน ปลากระแห ปลาแก้มช้ำ ปลาสร้อยขาว ปลาโพง (ปลาสุลต่าน) ปลากาดำ ปลายี่สกไทย ปลาหมอไทย ปลาช่อน ปลาบู่ทราย ปลาสลาด ปลากราย ปลาสวาย ปลากดเหลือง ปลากดแก้ว พร้อมทั้งอธิบายเบื้องต้น ดังนี้

-ปลาไหลนา/กบนา อาศัยอยู่ในพื้นที่ชื้นแฉะ มีน้ำไหลเอื่อย ควรปล่อยลงในแม่น้ำ ห้วยหนอง คลองบึง ท้องนา หรือร่องสวน บริเวณที่มีดินเฉอะแฉะ เนื่องจากปลาไหลชอบขุดรูเพื่ออยู่อาศัยในการดำรงชีวิต อีกทั้งพื้นที่ชื้นแฉะยังเป็นที่อยู่ของแมลงซึ่งเป็นอาหารของกบอีกด้วย

-ปลาสวาย/ปลาบึก/ปลาตะเพียน/ปลากาดำ ควรปล่อยลงในแม่น้ำ คลองที่มีระดับน้ำลึกและกระแสน้ำไหลแรง เนื่องจากปลาแต่ละชนิดเมื่อโตเต็มวัย มีขนาดค่อนข้างใหญ่กว่าปลาชนิดอื่นๆ ดังนั้น จึงต้องใช้พื้นที่กว้างในการอยู่อาศัยและเจริญเติบโต

-หอยขม ควรปล่อยลงในคู หนอง คลอง บึง และในนาข้าว ที่เป็นพื้นดินหรือโคลน มีระดับน้ำตั้งแต่ 10 เซนติเมตร-2 เมตร น้ำนิ่งหรือน้ำไหลเอื่อย และบริเวณดังกล่าวควรมีเสา สะพาน ตอไม้ พันธุ์ไม้น้ำ เพื่อให้หอยสามารถยึดเกาะได้

⚠️ กรมประมงไม่สนับสนุนให้ปล่อยปลาดุกลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ เนื่องจากการจำแนกความแตกต่างระหว่างปลาดุกพื้นเมืองกับปลาดุกต่างถิ่น หรือปลาดุกลูกผสม อาจทำได้ยากโดยเฉพาะในปลาขนาดเล็ก ซึ่งการปล่อยสัตว์น้ำผิดจะส่งผลผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยตรง

Top Fact Checks

ภาพไฟไหม้รถถูกนำมาประกอบข่าวเท็จว่า “เพลิงไหม้รถ พระเอกดังเสียชีวิต” หลอกให้คลิกลิงก์ที่อาจเป็นอันตราย

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ภาพไฟลุกท่วมรถยนต์ ประกอบคำบรรยายภาพ “เพลิงไหม้รถ พระเอกดังเสียชีวิต”

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** นำภาพข่าวเก่าเมื่อวันที่ 9 พ.ค. 2568 และ 21 พ.ค. 2569 ซึ่งไม่มีผู้เสียชีวิต มาอ้างเท็จว่าเป็นอุบัติเหตุที่ทำให้พระเอกดังเสียชีวิต

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 2-3 ส.ค. 2569 สมาชิกกลุ่มเฟซบุ๊ก ‘กัน จอมพลัง’, ‘ข่าวด่วน ทันเหตุการณ์’ และ ‘บุ๋ม ปนัดดา Fanclub’ โพสต์ภาพรถพลิกคว่ำไฟลุกท่วมอยู่ริมถนน พร้อมคำบรรยาย “ข่าวด่วน!! ข่าวเศร้า เพลิงไหม้รถ พระเอกดังเสียชีวิต” และแนบลิงก์ข่าวให้คลิกเข้าไปอ่านเพิ่มเติม 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่าภาพประกอบโพสต์ดังกล่าวเป็นภาพเหตุการณ์ที่เกิดเมื่อวันที่ 9 พ.ค. 2568 และ 21 พ.ค. 2569 ซึ่งเป็นอุบัติเหตุที่ไม่มีผู้เสียชีวิต และไม่เกี่ยวข้องกับ “พระเอกดัง” ตามที่โพสต์กล่าวอ้าง โดยมีรายละเอียดดังนี้

▪️ภาพรถพลิกคว่ำไฟลุกท่วมริมถนน เป็นภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นช่วงเย็นวันที่ 9 พ.ค. 2568 เว็บไซต์ผู้จัดการและมติชนรายงานว่าเกิดเหตุไฟไหม้รถกระบะตู้ทึบบนทางหลวงพิเศษมอเตอร์เวย์ M6 ใน ต.คลองไผ่ อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา มีผู้บาดเจ็บ 1 รายคือคนขับรถมีบาดแผลจากการถูกไฟคลอก

▪️ภาพรถเก๋งไฟไหม้จอดอยู่ท้ายรถพ่วงตู้คอนเทนเนอร์ มติชนและแนวหน้ารายงานว่าเป็นภาพเพลิงไหม้รถยนต์เมื่อวันที่ 21 พ.ค. 2569 บนมอเตอร์เวย์ M81 บางใหญ่-กาญจนบุรี บริเวณ กม.41 คนขับบาดเจ็บเล็กน้อย

สรุปได้ว่าทั้งสองภาพเป็นภาพเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง แต่ทั้งสองเหตุการณ์นี้ไม่มีผู้เสียชีวิต และไม่เกี่ยวข้องกับ “พระเอกดัง” ส่วนลิงก์ที่แนบมานั้นเป็นรายงานข่าวเหตุเพลิงไหม้รถกระบะบนถนนมอเตอร์เวย์ M6 บางปะอิน-นครราชสีมา เมื่อวันที่ 31 ก.ค. 2569 ซึ่งไม่มีคนได้รับบาดเจ็บและไม่เกี่ยวข้องกับดาราเช่นกัน

โพสต์เหล่านี้เป็นการนำภาพเหตุการณ์จริงมาให้ข้อมูลเท็จว่าเป็นภาพอุบัติเหตุที่ทำให้พระเอกดังเสียชีวิต เพื่อดึงดูดความสนใจในลักษณะคลิกเบต (clickbait) หลอกล่อให้กดลิงก์ไปยังเว็บไซต์ต้องสงสัยที่อาจเป็นอันตรายต่อทรัพย์สินและข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งน่าสังเกตว่าโพสต์ในเวลาใกล้เคียงกันและแนบลิงก์ไปยังเว็บไซต์เดียวกัน

Editors’ Picks

มองปรากฏการณ์และข้อถกเถียงเกี่ยวกับการเผยแพร่ข่าวการเสียชีวิตของ “ฮลุน โซโล่”

กองบรรณาธิการโคแฟค

หมายเหตุ: ณ วันที่เผยแพร่บทความนี้ (3 ส.ค. 2569) ยังไม่มีการระบุสาเหตุการเสียชีวิตที่ชัดเจน ขอให้ติดตามข่าวสารจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ และไม่ส่งต่อข้อมูลข่าวสารที่ยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการ

การเสียชีวิตของ ‘ฮลุน โซโล่’ หรือ บวรทัต เป็งสุข อินฟลูเอนเซอร์หนุ่มสายท่องเที่ยววัย 26 ปี ได้รับการยืนยันโดยเจ้าหน้นาที่สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา ประเทศตุรกี ที่มีเขตอำนาจหน้าที่ครอบคลุมถึงจอร์เจีย ช่วงกลางดึกของวันที่ 29 ก.ค. 2569 หลังจากที่เขาขาดการติดต่อกับครอบครัวขณะเดินทางอยู่ในประเทศจอร์เจีย ในเวลาใกล้เคียงกันสื่อมวลชนในจอร์เจียรายงานว่าบวรทัตเสียชีวิตอยู่ภายในโรงแรมแห่งหนึ่งภายในกรุงทบิลิซี และทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตยังอยู่ครบถ้วน

สำนักข่าว Georgia Today ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ในจอร์เจียรายงานข่าว ‘ฮลุน โซโล่’ เสียชีวิต (ซ้าย) และข้อมูลเกี่ยวกับการเสียชีวิตของบวรทัตที่โพสต์ทางเพจเฟซบุ๊ก ‘Royal Thai Embassy, Ankara’ ของสถานทูตไทยในตุรกี (ขวา)

‘ฮลุน โซโล่’ คือใคร?

จากข้อมูลที่สื่อมวลชนไทยรวบรวมไว้บวรทัตหรือฮลุนมีพื้นเพเป็นชาวจังหวัดกาฬสินธุ์ และเป็นตัวอย่างของ ‘คนสู้ชีวิต’ อย่างแท้จริง พ่อของบวรทัตเสียชีวิตจากอุบัติเหตุเมื่อเขาอายุได้เพียง 4 ขวบ ส่วนแม่ไม่สามารถติดต่อกับแม่ได้ เขาเติบโตมาโดยมีคุณย่าซึ่งมีอาชีพทำนาเป็นผู้เลี้ยงดู แม้จะมีฐานะยากจน หลายครั้งต้องอาศัยอาหารจากวัด แต่ฮลุนเป็นคนขยันหมั่นเพียร ตั้งใจเรียนหนังสือจนจบ ม.6 ด้วยการสอบได้ที่ 1 ของโรงเรียนประจำอำเภอ

หลังจบ ม.6 ฮลุนเดินทางเข้ากรุงเทพฯ เริ่มต้นชีวิตในเมืองหลวงด้วยการทำงานในโรงงานและเช่าห้องราคาถูกพร้อมกับหาช่องทางเรียนต่อระดับอุดมศึกษา จนได้ทุน ‘จุฬาฯ-ชนบท’ เข้าศึกษาที่คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ด้วยความที่เป็นทุนแบบเต็มจำนวน ทำให้ชีวิตตลอด 4 ปีในมหาวิทยาลัย ฮลุนสามารถเก็บเงินจากการหาอาชีพเสริมทำไปด้วย เช่น แจกใบปลิว สอนพิเศษ ขายของออนไลน์ โดยในวันสำเร็จการศึกษา ฮลุนมีเงินเก็บถึง 4 แสนบาท เป็นทุนสำหรับไล่ตามความฝัน นั่นคือการออกเดินทางท่องเที่ยวต่างประเทศ

หากเข้าไปดูคลิปวิดีโอในช่องยูทูบ ‘ฮลุน โซโล่ (Hlun Solo)’ ที่ปัจจุบันมียอดการติดตามกว่า 1 ล้านบัญชี จะพบว่าแต่ละประเทศที่ฮลุนเดินทาง ส่วนใหญ่เป็นประเทศที่คนทั่วไปมองว่ายากลำบากหรือเสี่ยงอันตรายในการเดินทาง ไม่ว่าจะเป็นอินเดีย ปากีสถาน อัฟกานิสถาน โซมาเลีย บุรุนดี ซูดานใต้ อิรัก ฯลฯ รวมถึงบางพื้นที่ของไทยที่ยังมีสภาพทุรกันดาร และทุกคลิปจะเห็นภาพการเข้าไปใช้ชีวิตเหมือนกับคนท้องถิ่นของประเทศนั้นจริง ๆ เช่น กินอาหารริมทาง เดินทางด้วยรถไฟแบบเดียวกับคนท้องถิ่น ทำให้ผู้รับชมได้เห็นภาพวิถีชีวิตราวกับได้ติดตามฮลุนเดินทางไปเที่ยวด้วย ส่วนรายได้จากการทำคลิป ฮลุนนำไปซ่อมแซมบ้านให้คุณย่าและพาคุณย่าไปเที่ยว

คลิปวิดีโอบันทึกการเดินทางของ ‘ฮลุน โซโล่’
ที่มา : ช่องยูทูบ ‘ฮลุน โซโล่ (Hlun Solo)’

ทริปจอร์เจีย ขาดการติดต่อจนกระทั่งพบว่าเสียชีวิต

ในวันที่ 28 ก.ค. 2569 สื่อมวลชนไทยเริ่มรายงานข่าวโดยอ้างอิงข้อมูลจากเฟซบุ๊ก ‘Klose Mos’ ซึ่งเป็นบัญชีของพี่ชายที่เป็นลูกพี่ลูกน้องของฮลุนว่าน้องชายขาดการติดต่อไประหว่างเดินทางอยู่ที่ประเทศจอร์เจีย โดยวันสุดท้ายที่เขาได้พูดคุยกับฮลุนคือวันที่ 13 ก.ค. 2569 และหลังจากนั้นก็ไม่สามารถติดต่อได้อีก จึงขอให้ผู้ที่อยู่ในจอร์เจียและมีเบาะแสของฮลุนช่วยแจ้งด้วย นำมาสู่ความพยายามของหลายภาคส่วน จนกระทั่งได้รับการยืนยันทั้งจากทางการจอร์เจียและทางการไทยว่าฮลุนเสียชีวิตแล้ว

ดราม่าเรื่อง “ความเหมาะสม” ในการแจ้งข่าวการเสียชีวิตในช่วงที่ยังไม่มีข้อมูลอย่างเป็นทางการ

วันที่ 29 ก.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘อาสา พาไปหลง’ ของ ‘ว่านไฉ’ หรือ อคิร วงษ์เซ็ง อินฟลูเอนเซอร์สายท่องเที่ยว โพสต์ข้อความว่า พบร่างของฮลุนและได้แจ้งกับทางครอบครัวแล้ว ขอแสดงความเสียใจกับครอบครัวของฮลุนด้วย และในอีก 1 ชั่วโมงต่อมา ว่านไฉโพสต์ข้อความอีกครั้ง ยืนยันว่าตนได้รับอนุญาตจากครอบครัวของฮลุนให้แจ้งข่าวเรื่องนี้เพื่อให้ทีมต่าง ๆ ที่เข้ามาช่วยเหลือยุติการค้นหา

ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกันกับโพสต์แรกของว่านไฉ ทางเพจ ‘Drama-addict’ ได้ออกมาโพสต์ข้อความว่า “เรื่องแบบนี้ควรมีมารยาทและเป็นหน้าที่ของทางครอบครัวและสถานทูตที่จะเป็นผู้ให้ข่าวนะครับ ใครคันปากมากขอให้สงบปากสงบคำแล้วอยู่อย่างสงบ” ทำให้เกิดการถกเถียงอย่างดุเดือดถึงความเหมาะสมกรณีบุคคลอื่นออกมาเปิดเผยการเสียชีวิตของฮลุน โซโล่ อย่างไรก็ตาม ในอีก 1 ชั่วโมงต่อมา เพจ Drama-addict ได้โพสต์ข้อความขอโทษว่านไฉ เพราะเข้าใจผิดว่าว่านไฉประกาศก่อนแจ้งให้ญาติผู้เสียชีวิตทราบ และยังโพสต์ซ้ำอีกครั้งในอีก 1 ชั่วโมงให้หลัง

โพสต์จากเพจ ‘อาสา พาไปหลง’ และ ‘Drama-addict’ ประเด็นการแจ้งข่าวการเสียชีวิตของ ‘ฮลุน โซโล่’

“จริยธรรมสื่อ” ว่าอย่างไรเรื่องการรายงานข่าวการเสียชีวิตของบุคคล?

ข้อบังคับว่าด้วยจริยธรรมแห่งวิชาชีพสื่อมวลชน สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ พ.ศ. 2564 ระบุสิ่งที่สื่อมวลชนพึงและไม่พึงกระทำในการรายงานข่าวไว้หลายประการที่เกี่ยวข้องกับข่าวการเสียชีวิตของบุคคล ซึ่งยังไม่คลอบคลุมสถานการณ์ปัจจุบันที่ใคร ๆ ก็รายงานข่าวได้ผ่านอินเตอร์เน็ตและสื่อสังคมออนไลน์ (social media) ไม่ว่าจะเรียกตัวเองว่า อินฟลูเอนเซอร์ (influencer) หรือ ผู้ผลิตเนื้อหา (content creator) แต่ควรใช้แนวทางนี้ไปปฏิบัติเช่นเดียวกับสื่อมวลชนที่เป็นวิชาชีพ เช่น

  • ความถูกต้องและข้อเท็จจริง สื่อมวลชนต้องตรวจสอบและไม่แต่งเติมเนื้อหาสาระของข่าวจนคลาดเคลื่อน หรือเกินจากข้อเท็จจริง (ข้อ 5) , สื่อมวลชนต้องละเว้นการเสนอข่าวด้วยความลำเอียงหรือมีอคติเป็นเหตุให้ข่าวนั้นบิดเบือน อันอาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลในข่าวและความเข้าใจผิดในสังคม (ข้อ 6), สื่อมวลชนต้องไม่นำเสนอหัวข้อข่าว พาดหัวข่าว ความนำ และภาพประกอบจนทำให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนไปจากสาระสำคัญของข่าว (ข้อ 7)
  • การเคารพสิทธิส่วนบุคคลและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สื่อมวลชนต้องไม่เสนอเนื้อหาข่าวที่อุจาด ลามกอนาจาร หรือน่าหวาดเสียว โดยไม่คำนึงถึงความรู้สึกของสาธารณชนอย่างถี่ถ้วน (ข้อ 16), สื่อมวลชนพึงละเว้นการล่วงละเมิดสิทธิส่วนบุคคล เว้นแต่กรณีเพื่อประโยชน์สาธารณะ (ข้อ 17), สื่อมวลชนพึงหลีกเลี่ยงการใช้คำที่ไม่สุภาพ หรือเนื้อหาข่าว ที่สื่อความหมายเชิงเหยียดหยาม หรืออยู่ในข่ายประทุษวาจา หรือแสดงนัยเชิงลบ (ข้อ 20)
  • ความรับผิดชอบในการแก้ข่าว สื่อมวลชนต้องแสดงความรับผิดชอบด้วยการแก้ไขข้อผิดพลาดอันเกิดจากการเสนอข่าวโดยไม่ชักช้า หากข้อผิดพลาดนั้นส่งผลกระทบต่อชื่อเสียงของบุคคลหรือองค์กร ให้ดำเนินการขออภัยพร้อมกันไปด้วย (ข้อ 23)
เอกสารการประสานงานระหว่างสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา (สถานทูตไทยประจำประเทศตุรกี) กับกระทรวงการต่างประเทศของจอร์เจีย กรณีการเสียชีวิตของ ‘ฮลุน โซโล่’
(ที่มา: เพจ ‘Royal Thai Embassy, Ankara’ วันที่ 31 ก.ค. 2569)

ข้อถกเถียง “ใครล่าช้า” ทางการไทยหรือจอร์เจีย?

ในช่วงแรก ๆ ที่ข้อมูลชัดเจนแล้วว่าฮลุนเสียชีวิต หนึ่งในคำถามที่ตามมาคือ เหตุใดทางการไทยจึงรับรู้และแจ้งข่าวกับญาติล่าช้า? ซึ่งหากนับจากวันที่ 13 ก.ค. 2569 ซึ่งเป็นวันที่ฮลุนติดต่อกับพี่ชายเป็นครั้งสุดท้ายก่อนหายตัวไป และต่อมาพบว่าเสียชีวิตตั้งแต่วันที่ 14 ก.ค. 2569 ที่ห้องพักในโรงแรมในกรุงทบิลิซี แต่กว่าที่ทางการไทยจะรายงานข่าวนี้คือวันที่ 29 ก.ค. 2569 ช้ากว่าการทำงานของอินฟลูเอนเซอร์ที่ช่วยกันตามหาเสียด้วยซ้ำ รวมถึงมีข่าวลือว่า ทางการไทยทราบเรื่องจากทางตำรวจของจอร์เจียแล้วแต่ยังไม่ดำเนินการใด ๆ  

อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 31 ก.ค. 2569 สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา โพสต์เอกสารจากกระทรวงการต่างประเทศของจอร์เจีย ส่งถึงสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา เมื่อวันที่ 29 ก.ค. 2569 ระบุว่า ในวันที่ 14 ก.ค. 2569 หน่วยงานภายใต้กระทรวงมหาดไทยของจอร์เจีย ได้เริ่มการสืบสวนตามมาตรา 115 แห่งประมวลกฎหมายอาญาของจอร์เจีย เกี่ยวกับการเสียชีวิตของพลเมืองไทย (‘ฮลุน โซโล่’ หรือ บวรทัต เป็งสุข) หลังจากพบร่างของผู้ตาย โดยศพถูกส่งต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อชันสูตรตามกระบวนการของแพทย์นิติเวช พร้อมทั้งให้ช่องทางติดต่อเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสืบสวนกับสถานทูตไทยไว้ด้วย

ในวันเดียวกัน มังกร ประทุมแก้ว อธิบดีกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ชี้แจงเรื่องนี้ระหว่างการแถลงข่าวของกระทรวงการต่างประเทศว่า เจ้าหน้าที่ของโรงแรมได้พบร่างของผู้เสียชีวิตในช่วงบ่ายของวันที่ 14 ก.ค. 2569 เนื่องจากไม่ได้แจ้งออกจากโรงแรมและคืนห้องพัก (check out) ตามกำหนดเวลา ขณะที่สถานทูตไทยในตุรกีได้รับแจ้งจากทางการจอร์เจีย ภายหลังตำรวจจอร์เจียดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานต่าง ๆ และประสานข้อมูลผ่านกระทรวงการต่างประเทศของจอร์เจีย

“จริง ๆ แล้วสถานเอกอัครราชทูตฯ ได้ดำเนินการติดต่อกับเครือข่ายชุมชนชาวไทย กับทางกงสุลกิตติมศักดิ์ในจอร์เจียในทันทีที่ปรากฏข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการหายไปของคุณบวรทัต และเมื่อได้รับการยืนยันว่าได้พบร่างผู้เสียชีวิตในการดูแลของทางการจอร์เจียแล้ว ทางสถานเอกอัครราชทูตฯ ก็ได้ดำเนินการในส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องต่อไป” อธิบดีกรมการกงสุลกล่าว

30 ก.ค. 2569 พล.ต.ท.ไตรรงค์ ผิวพรรณ รองจเรตำรวจแห่งชาติ ในฐานะโฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติของไทย อธิบายความหมายของมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายอาญาของจอร์เจีย และย้ำว่าขณะนี้ยังไม่มีการสรุปสาเหตุการเสียชีวิตของฮลุน (ที่มา: ช่อง 3)

พึงระวังข่าวปลอม-ทฤษฎีสมคบคิด ว่าด้วยสาเหตุการเสียชีวิต

ตามรายงานล่าสุดทั้งของสื่อจอร์เจียและสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา ยังไม่ได้ระบุสาเหตุการเสียชีวิตของฮลุน โดย Georgia Today รายงานว่ากระทรวงมหาดไทยของจอร์เจีย ได้เริ่มการสอบสวนภายใต้มาตรา 115 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการยุยงให้ฆ่าตัวตาย

วันที่ 30 ก.ค. 2569 สื่อมวลชนไทยรายงานคำอธิบายจาก พล.ต.ท.ไตรรงค์ ผิวพรรณ รองจเรตำรวจแห่งชาติ ในฐานะโฆษกสำนักงานตำรวจแห่งชาติของไทย ว่ามาตรา 115 ของประมวลกฎหมายอาญาจอร์เจีย เป็นบทบัญญัติทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการกระทำที่ส่งผลให้บุคคลอื่นฆ่าตัวตายหรือพยายามฆ่าตัวตาย ผ่านการข่มขู่ การปฏิบัติอย่างโหดร้าย หรือการกระทำใด ๆ ที่กระทบต่อเกียรติและศักดิ์ศรีของผู้เสียหายอย่างร้ายแรง

“การที่เจ้าหน้าที่ตำรวจและทางการของประเทศจอร์เจีย ดำเนินการสอบสวนภายใต้กรอบมาตรา 115 นั้น เป็นเพียงการตั้งข้อสันนิษฐานตามกฎหมาย เพื่อใช้ในการรวบรวมพยานหลักฐานและตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างรอบด้านรอบทิศทางเท่านั้น ยังไม่ได้เป็นข้อสรุปขั้นสุดท้ายว่า สาเหตุการเสียชีวิตของนายบวรทัตเกิดจากการฆ่าตัวตาย หรือมีบุคคลอื่นกระทำความผิดแต่อย่างใด ซึ่งต้องรอผลการสอบสวนอย่างเป็นทางการอีกครั้ง” พล.ต.ท.ไตรรงค์กล่าว

ขณะที่อีกด้านหนึ่ง สำนักข่าวผู้จัดการ รายงานพบผู้ใช้เฟซบุ๊กรวบรวบข่าวการเสียชีวิตของชาวต่างชาติในประเทศจอร์เจีย มีทั้งชาวรัสเซียที่เสียชีวิตจากการพลัดตกบริเวณอุโมงค์ทางลอด ชาวรัสเซียที่เสียชีวิตซึ่งมีรายงานว่าเคยถูกลักพาตัว โดยเฉพาะชาวอินเดีย 11 คนที่เสียชีวิตในร้านอาหาร ซึ่งกรณีของชาวอินเดีย ทางการจอร์เจียให้ข้อมูลว่าสาเหตุเกิดจากภาวะก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์เป็นพิษ และไม่พบร่องรอยการใช้ความรุนแรง

อย่างไรก็ตาม รายงานข่าวย้ำว่า “โพสต์ดังกล่าวเป็นความเห็นและการวิเคราะห์ของผู้เผยแพร่ข้อมูลเท่านั้น โดยแต่ละเหตุการณ์มีข้อเท็จจริงและผลการสอบสวนที่แตกต่างกัน อีกทั้งยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าคดีที่ถูกยกตัวอย่างมีความเชื่อมโยงกับคดีของฮลุน หรือคดีของฮลุนถูกดำเนินการหรือสรุปผลภายใต้มาตรา 115 แต่อย่างใด” โดยสาเหตุการเสียชีวิตของฮลุนยังต้องรอผลการสอบสวนอย่างเป็นทางการจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของจอร์เจียต่อไป

วันที่ 31 ก.ค. 2569 มังกร ประทุมแก้ว อธิบดีกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ชี้แจงเรื่องนี้ระหว่างการแถลงข่าวของกระทรวงการต่างประเทศ ว่า “สาเหตุการเสียชีวิตของฮลุน โซโล่ ยังอยู่ระหว่างการสืบสวน” ซึ่งทางสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา ได้แจ้งให้ทางครอบครัวของผู้ตายทราบแล้วในรายละเอียดต่าง ๆ รวมทั้งขั้นตอนของทางการจอร์เจีย และจะติดตามกระบวนการสืบสวนอย่างใกล้ชิดเพื่อรายงานให้กระทรวงการต่างประเทศได้รับทราบต่อไป

อนึ่ง ครอบครัวของผู้เสียชีวิตได้ทำหนังสือมอบอำนาจส่งมาให้กรมการกงสุล และเมื่อทางกรมฯ ได้รับก็จะดำเนินการรับรองการแปลแอกสาร ก่อนส่งต่อให้กับสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอังการา เพื่อดำเนินการออกใบมรณบัตรและประสานงานเรื่องการส่งร่างผู้เสียชีวิต ตลอดจนทรัพย์สินอื่น ๆ กลับประเทศไทยต่อไป

วันที่ 1 ส.ค. 2569 พี่ชายของฮลุนโพสต์ข้อความในบัญชีเฟซบุ๊ก ‘Klose Mos’ แจ้งเตือนว่าทางครอบครัว “ไม่เคยเปิดรับบริจาค และไม่เคยมอบหมายให้บุคคลหรือหน่วยงานใดเปิดรับบริจาคในนามของครอบครัว” หากพบการแอบอ้างหรือการเปิดรับบริจาคโดยใช้กรณีของฮลุน ขอให้ใช้ความระมัดระวัง และอย่าหลงเชื่อข้อมูลดังกล่าว

กรณีนี้เป็นอีกหนึ่งบทเรียนสำคัญในเรื่องของข้อมูลข่าวสารที่ทุกฝ่ายพึงใช้ความละเอียดอ่อนและระมัดระวังอย่างสูงสุด รวมทั้งการตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนเสมอตามหลักการที่ว่าความรวดเร็วควรมาพร้อมกับความถูกต้องรวมถึงความเหมาะสมที่อยู่บนหลักของจริยธรรมการสื่อสารในระบบสื่อสังคมออนไลน์ โดยพึงคำนึงถึงผลกระทบต่อผู้ตกเป็นข่าว ผู้สูญเสีย ครอบครัว รวมถึงผลกรกระทบต่อสาธารณะเป็นสำคัญ

อ้างอิง

Editors’ Picks

“แสตมป์เมา” ยาเสพติดชนิดเก่าในโฉมใหม่ ผู้ค้ามุ่งเจาะกลุ่มผู้เยาว์ ผู้ปกครองพึงระวัง

บัญชา จันทร์สมบูรณ์

“พ่อแม่ระวัง! ตอนนี้มีสารเสพติดชนิดใหม่เรียกว่า ‘แสตมป์เมา’ ทำเป็นสติกเกอร์ลายการ์ตูน ดูเผิน ๆ เหมือนของเล่นแต่มีฤทธิ์หลอนประสาทรุนแรง จนท. ตรวจยึดได้แต่ยังมีความเสี่ยงลักลอบแพร่ระบาด ขอให้พ่อแม่คอยเตือนลูกอย่ารับ อย่าลองของแปลกจากคนอื่นเด็ดขาด”

ข้อความนี้ถูกแชร์กันอย่างแพร่หลายในเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 27 ก.ค. 2569 โดยเฉพาะในหมู่ผู้ใช้งานที่กำลังมีลูกเล็กวัยเรียน ให้ระมัดระวังการระบาดของ ‘แสตมป์เมา’ ซึ่งเมื่อสืบค้นก็พบว่า เรื่องนี้มีที่มาจากการเปิดเผยของกรมศุลกากร เมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2569 ว่า เจ้าหน้าที่สำนักงานศุลกากรกรุงเทพ ได้ตรวจยึดยาเสพติดชนิด LSD (Lysergic Acid Diethylamide) หรือ ‘แสตมป์เมา’ จำนวน 529 ชิ้น มูลค่ากว่า 200,000 บาท ลักลอบนำเข้ามาจากประเทศเยอรมนี เมื่อวันที่ 21 ก.ค. 2569

พันธ์ทอง ลอยกุลนันท์ อธิบดีกรมศุลกากร กล่าวถึงการตรวจยึดแสตมป์เมาในครั้งนี้ว่า “สิ่งที่น่าเป็นห่วงไม่ใช่เพียงการลักลอบนำเข้ายาเสพติด แต่คือการออกแบบให้ยาเสพติดมีรูปลักษณ์ที่ดูปลอดภัยและเข้าถึงเยาวชนได้ง่ายขึ้น” จึงขอให้ผู้ปกครองและประชาชน ร่วมสร้างความตระหนักรู้ถึงโทษของสารเสพติดดังกล่าว พร้อมเฝ้าระวังสังเกตบุตรหลานอย่างใกล้ชิดเพื่อไม่ตกเป็นเหยื่อหลงเชื่อสิ่งของที่มีลักษณะคล้ายแผ่นกระดาษลายการ์ตูนจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ รวมทั้งสร้างความเข้าใจว่า แสตมป์การ์ตูนไม่ใช่ของเล่น ไม่ใช่ขนม แต่เป็นยาเสพติดอันตรายที่อาจทำลายสมอง การรับรู้ และอนาคตของผู้เสพได้อย่างถาวร

อัลเบิร์ต ฮอฟมานน์ (Albert Hofmann) ผู้ค้นพบสาร LSD
ที่มา: BBC , Getty Image

‘แสตมป์เมา’ ยาเสพติดชนิดใหม่จริงหรือ?

คำตอบคือแสตมป์เมาไม่ใช่ยาเสพติดชนิดใหม่ และมีประวัติศาสตร์ยาวนานเกือบร้อยปีแล้ว โดยย้อนไปเมื่อปี 2481 อัลเบิร์ต ฮอฟมานน์ (Albert Hofmann) นักเคมีชาวสวิตเซอร์แลนด์ ประสบความสำเร็จในการสังเคราะห์สารไลเซอร์จิกแอซิดไดเอทิลอะไมด์ (Lysergic Acid Diethylamide) โดยหวังว่าจะนำมาใช้เป็นยาช่วยให้ผู้ทำคลอด ทั้งพยาบาลผดุงครรภ์และหมอพื้นบ้านอย่างหมอตำแย รักษาอาการตกเลือดหลังคลอด (Post-childbirth bleeding หรือ Postpartum Hemorrhage) ของมารดาที่เพิ่งคลอดบุตรได้

ในปี 2529 ฮอฟมานน์ได้ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว BBC ของอังกฤษ เล่าถึงประสบการณ์สัมผัสกับสารไลเซอร์จิกแอซิดไดเอทิลอะไมด์ ระหว่างการทดลองในช่วงเดือนเมษายน 2486 ว่า มันทำให้ตนเองหวนนึกถึงช่วงเวลาในวัยเด็กที่ลึกลับในป่าและดงไม้ และมีความรู้สึกว่าได้เห็นแง่มุมที่แท้จริงของธรรมชาติตลอดจนความงาม กลายเป็นความสุขอย่างประหลาด ซึ่งประสบการณ์ครั้งแรกนั้นไม่ได้เกิดจากการตั้งใจดื่มหรือกินสารดังกล่าวเข้าไปโดยตรง แต่น่าจะเป็นเพราะสัมผัสกับสารในปริมาณไม่มากที่ติดอยู่บริเวณนิ้วมือโดยไม่เจตนา

เพื่อให้มั่นใจว่าสิ่งที่รู้สึกนั้นเชื่อมโยงกับการสัมผัสสารไลเซอร์จิกแอซิดไดเอทิลอะไมด์จริง ๆ ฮอฟมานน์ได้ทดลองกับตนเองอีกครั้งอย่างระมัดระวัง โดยเริ่มจากปริมาณเพียง 0.25 มิลลิกรัม แต่แม้จะมีปริมาณน้อยขนาดนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นคือรู้สึกไม่สบายตัว มีอาการโซซัดโซเซระหว่างขี่จักรยานกลับบ้านบนถนนในเมืองบาเซิล การมองเห็นดูบิดเบี้ยว และเมื่อถึงบ้านระบบประสาทก็สูญเสียการรับรู้สิ่งต่าง ๆ ตามความเป็นจริงไป และต้องอยู่ในสภาพนั้นนานถึง 6 ชั่วโมง อาการจึงค่อย ๆ ดีขึ้นจนกลับสู่ความเป็นปกติอีกครั้ง

“เมื่อผมก้าวเข้าไปในห้องนั่งเล่นก็ต้องตกใจกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ตัวห้องและสิ่งของในห้องนั้นมีรูปร่าง สี และความหมายที่แตกต่างไปจากเดิม แม้แต่เก้าอี้ธรรมดาก็ดูเหมือนเป็นสิ่งมีชีวิตราวกับว่ามันกำลังเคลื่อนไหวจากภายใน มันผิดปกติมากจนผมกลัวว่าตัวเองจะเสียสติ ภาพหลอนแปลกประหลาดนี้เกิดขึ้นตลอดทั้งช่วงเย็น แม้แต่เพื่อนบ้านใจดีที่นำนมมาให้ผมเพื่อช่วยถอนพิษ ผมก็เห็นเขากำลังจะกลายร่างเป็นแม่มด และบางครั้งผมก็รู้สึกราวกับว่าได้ตายไปแล้วและกำลังอยู่ในนรก” ฮอฟมานน์ เล่าถึงสิ่งที่พบจากการทดลองใช้สาร LSD

หลังการค้นพบดังกล่าว ฮอฟมานน์ได้ทำรายงานนำเสนอกับ Sandoz บริษัทยาที่เขาทำงานอยู่  โดยมองว่าสารนี้อาจเป็นประโยชน์ในด้านการรักษาผู้ป่วยจิตเวชได้ จากนั้นจึงเริ่มมีการแจกจ่ายยาไปตามโรงพยาบาลเพื่อใช้ทดลองกับผู้ป่วย โดยจิตแพทย์บางคนใช้ยานี้เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถปลดปล่อยความทรงจำที่ถูกกดทับและความขัดแย้งทางจิตใจ จนกระทั่งเมื่อล่วงเข้าสู่ทศวรรษ 1960 (พ.ศ. 2503-2512) จึงเริ่มพบว่าสารดังกล่าวถูกนำไปใช้เป็นยาเสพติดในสหรัฐอเมริกา ทำให้แม้แต่ผู้ค้นพบอย่างฮอฟมานน์เองก็ไม่สบายใจ

นักเคมีผู้นี้ย้ำว่าแม้สารที่มีฤทธิ์หลอนประสาทจะถูกใช้มาอย่างยาวนานในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ แต่การใช้ในสมัยโบราณจะจำกัดวงอยู่เพียงในพิธีกรรมทางศาสนาหรือใช้โดยหมอผีเท่านั้น ไม่ได้ใช้กันอย่างแพร่หลายในพื้นที่สาธารณะ ซึ่งหากเทียบกับบริบทของโลกสมัยใหม่คือการใช้โดยจิตแพทย์ และมันควรเป็นเช่นนั้นต่อไป ซึ่งนับตั้งแต่เริ่มค้นพบและทดลองสาร LSD ตนก็กังวลมาตลอดว่าสิ่งเลวร้ายจะเกิดขึ้นหากสารนี้ถูกนำไปใช้อย่างไร้การควบคุม

อนึ่ง เหตุที่เรียกสารไลเซอร์จิกแอซิดไดเอทิลอะไมด์ว่า LSD เนื่องจากหากเขียนหรืออ่านในภาษาเยอรมัน (ซึ่งเป็นภาษาที่ใช้กันแพร่หลายในสวิตเซอร์แลนด์ โดยเฉพาะที่เมืองบาเซิล) จะเป็นคำว่า Lysergsäurediethylamid รายงานของ BBC ระบุว่า ในปี 2512 มีการประมาณการว่าชาวอเมริกันกว่า 1 ล้านคนได้ลองใช้ LSD โดยไม่มีการดูแลจากแพทย์ และต่อมาในปี 2514 LSD ก็ถูกขึ้นบัญชีเป็นสารควบคุมอย่างเข้มงวดโดยองค์การสหประชาชาติ (UN) ตามอนุสัญญาว่าด้วยวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท (Convention on Psychotropic Substances)

ตัวอย่างสาร LSD สำหรับใช้เป็นยาเสพติด ในรูปของแข็ง (กระดาษซับ – ภาพซ้าย) และของเหลว (บรรจุใส่ขวด – ภาพขวา)
ที่มา: กระทรวงยุติธรรมสหรัฐอเมริกา

ปัจจุบันสาร LSD มีสถานะทางกฎหมายอย่างไร?

ตามรายงานของ BBC เมื่อสาร LSD ถูกกำหนดให้เป็นสารควบคุมโดย UN เกือบทุกประเทศก็ได้กำหนดให้สารดังกล่าวเป็นสิ่งผิดกฎหมาย และแม้ในบางประเทศที่ยังอนุญาตให้ใช้ในการวิจัยทางการแพทย์ก็ต้องถูกควบคุมอย่างเข้มงวด ด้วยผลกระทบที่รุนแรงต่อจิตใจและความเสี่ยงต่ออาการประสาทหลอนในระยะยาว ทำให้ LSD ถูกจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับยาเสพติดอย่างโคเคนและเฮโรอีน เนื่องจากมีศักยภาพในการนำไปใช้ในทางที่ผิดสูง

ข้อมูลจากเว็บไซต์กระทรวงยุติธรรมของสหรัฐฯ ระบุว่า LSD มีฤทธิ์ทำให้เกิดอาการหลงผิดและภาพหลอนที่บิดเบือนความรู้สึกเกี่ยวกับเวลาและตัวตนของผู้เสพ โดยพบการจำหน่ายและเสพได้ทั้งในรูปแบบของเหลวที่มักบรรจุในขวดเล็ก ๆ ซึ่งออกแบบมาเพื่อให้ดูคล้ายขวดน้ำยาดับกลิ่นปาก หรือรูปแบบของแข็ง เช่น กระดาษซับ น้ำตาลหรือเจลาตินก้อน ยาเม็ด เป็นต้น โดยวิธีเสพคือการนำเข้าไปในปาก ทั้งนี้ ตามกฎหมายสหรัฐฯ LSD จัดเป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 1 เช่นเดียวกับเฮโรอีนและยาอี (Ecstasy หรือ MDMA)

ข้อมูลจากเว็บไซต์รัฐบาลอังกฤษระบุเช่นกันว่า LSD จัดเป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 1 ซึ่งมีบทลงโทษหนักที่สุด เช่นเดียวกับโคเคน ยาอี เฮโรอีน เห็ดขี้ควาย (Magic Mushroom) เมทาโดน (Methadone) ยาบ้า (Methamphetamine) และยาไอซ์ (Crystal Methamphetamine) ผู้ครอบครองมีโทษจำคุกไม่เกิน 7 ปี ส่วนผู้ค้าหรือผู้ผลิตอาจถูกลงโทษสูงสุดคือจำคุกตลอดชีวิต

ขณะที่เยอรมนี ข้อมูลจากกระทรวงยุติธรรมและการคุ้มครองผู้บริโภค (Bundesministerium der Justiz und für Verbraucherschutz) ระบุตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติดของรัฐบาลกลาง (Betaubungsmittelgesetz – BtMG) กำหนดให้ LSD อยู่ในบัญชีภาคผนวกที่ 1 (Anlage I) หมายถึงยาเสพติดที่ไม่ได้รับอนุญาตให้จำหน่าย อย่างไรก็ตาม สถาบันกลางด้านยาและอุปกรณ์การแพทย์อาจออกใบอนุญาตสำหรับยาเสพติดที่ระบุไว้ในภาคผนวก 1 ได้เฉพาะในกรณีพิเศษเพื่อวัตถุประสงค์ทางวิทยาศาสตร์หรือวัตถุประสงค์อื่นที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ

ส่วนประเทศไทย ข้อมูลจากกองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ระบุว่า LSD อยู่ในบัญชียาเสพติดให้โทษประเภทที่ 1 ตาม พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ผู้ผลิต นำเข้า หรือส่งออก ต้องระวางโทษจำคุกตลอดชีวิตและปรับตั้งแต่หนึ่งล้านบาทถึงห้าล้านบาท ส่วนผู้เสพต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 6 เดือน-3 ปี หรือปรับตั้งแต่ 10,000-60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ตัวอย่างกระดาษเมาหรือแสตมป์เมาที่มีสาร LSD ซึ่งถูกตรวจยึดได้ในปี 2562
ที่มา: สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.)

LSD เริ่มปรากฏในสังคมไทยเมื่อใด?

เรื่องนี้ไม่สามารถระบุได้แน่ชัด แต่เท่าที่สืบค้นได้ พบการกล่าวถึงในจุลสารพิษวิทยา (Poison and Drug Information Bulletin) ซึ่งจัดทำโดยศูนย์พิษวิทยารามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดลฉบับไตรมาส 4 ประจำเดือนตุลาคม-ธันวาคม 2539 พบบทความชื่อ ‘มหันตภัยยาเสพย์ติดตัวใหม่’ ได้กล่าวถึง LSD เนื่องจากกำลังเป็นข่าวในสื่อมวลชนไทย ณ เวลานั้น

บทความนี้ระบุว่า LSD เป็นยาเสพติดที่ได้รับความนิยมในหมู่วัยรุ่นชาวอเมริกันมาตั้งแต่ทศวรรษ 1960 (พ.ศ. 2503-2512) และทศวรรษ 1970 (พ.ศ. 2513-2522) มักพบการจำหน่ายในสถานที่ที่วัยรุ่นไปรวมตัวกัน เช่น ดิสโก้เธค ห้างสรรพสินค้า งานคอนเสิร์ตดนตรีร็อก ลักษณะเด่นคือเป็นสารที่ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ไม่มีรส ละลายในน้ำและแอลกอฮอล์ได้ ผลิตภัณฑ์สามารถปรากฎอยู่ในรูปของสารละลาย โดยอยู่ในสเปรย์ หรืออยู่บนกระดาษซับทำให้แห้งแล้วนำมาสูดดมหรือรับประทานทั้งกระดาษ หรืออยู่ในรูปแบบหมากฝรั่ง ก้อนเจลาติน เป็นต้น

“เหตุที่ LSD เป็นที่นิยมในกลุ่มวัยรุ่น เพราะหลังจากเสพแล้วจะไม่มีกลิ่นจากทางเดินหายใจหรือเสื้อผ้า นอกจากนี้ยังราคาถูกเมื่อเปรียบเทียบกับบุหรี่ที่ผสมกัญชา หรือมีราคาเท่ากับเบียร์ประมาณ 6 กระป๋อง โดย Blotter Acid (สาร LSD ในรูปแบบกระดาษ) ขนาด 6×6 มม. ราคาประมาณ 4-5 เหรียญสหรัฐเท่านั้น” บทความดังกล่าวระบุ

ขณะที่ในด้านกฎหมาย พบการแก้ไขกฎหมายที่ระบุชื่อของ LSD ใน พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2545 เป็นการเพิ่มเติมข้อความใน พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ให้ชัดเจนขึ้น โดยในมาตรา 15 ที่กล่าวถึงยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 1 ในข้อ (1) ระบุข้อความว่า “เด็กซ์โตรไลเซอร์ไยด์ หรือ แอล เอส ดี มีปริมาณคำนวณเป็นสารบริสุทธิ์ตั้งแต่ ศูนย์จุดเจ็ดห้ามิลลิกรัมขึ้นไป หรือมียาเสพติดที่มีสารดังกล่าวผสมอยู่จำนวนสิบห้าหน่วยการใช้ขึ้นไป หรือมีน้ำหนักสุทธิตั้งแต่สามร้อยมิลลิกรัมขึ้นไป” จากเดิมที่ในกฎหมายปี 2522 ไม่ได้ระบุ

ด้านการจับกุมและการประชาสัมพันธ์เตือนภัย พบปรากฏในข่าวมาเป็นระยะ ๆ เช่น  ในวันที่ 23 พ.ย. 2562 มีการเปิดเผยจาก นิยม เติมศรีสุข เลขาธิการ ป.ป.ส. ในขณะนั้นว่ายังไม่พบการแพร่หลายของแสตมป์มรณะหรือกระดาษเมาในประเทศไทย โดยนับตั้งแต่ปี 2559 พบการจับกุมและยึดของกลางได้เพียง 3 คดี ซึ่งแต่ละคดีมี LSD 1-2 ชิ้น ในย่านแหล่งท่องเที่ยวของ กรุงเทพฯ เชียงใหม่ และสุราษฎร์ธานี และผู้ต้องหาเป็นนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ

วันที่ 4 มี.ค. 2567 นพ.ไพโรจน์ สุรัตนวนิช รองอธิบดีกรมการแพทย์ในขณะนั้น ได้ออกมาเตือนภัยผลิตภัณฑ์กระดาษซับที่มีสาร LSD ซึ่งมีหลายชื่อเรียก เช่น กระดาษเมา สติกเกอร์เมา กระดาษมหัศจรรย์ แสตมป์มรณะว่า เมื่อได้รับสาร LSD ผ่านการนำกระดาษดังกล่าวอมไว้ใต้ลิ้น จะทำให้ผู้เสพรูม่านตาขยาย อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น ความดันโลหิตสูงและอัตราการเต้นของหัวใจเร็วขึ้น เหงื่อออก นอนไม่หลับ ปากแห้ง ตัวสั่นและเบื่ออาหาร

“เมื่อเสพสาร LSD เข้าสู่ร่างกาย ในระยะแรกจะทำให้มึนศีรษะ เห็นแสงวูบวาบ เคลิ้มสุข หลังจากนั้นจะเกิดอาการประสาทหลอนอย่างรุนแรง เห็นภาพหลอน หูแว่ว ประสาทในการรับภาพและสีผิดเพี้ยนไป เห็นภาพความทรงจำในอดีต เกิดอาการหวาดกลัว บางรายอาจทำร้ายตนเอง หรือทำร้ายผู้อื่นและอาจนำไปสู่การฆ่าตัวตายได้” นพ.ไพโรจน์กล่าว

โปสเตอร์เตือนภัยยาเสพติด LSD ล่าสุดจาก ป.ป.ส. (25 ก.ค. 2569)
ที่มา: เพจเฟซบุ๊ก ‘สำนักงาน ป.ป.ส. – ONCB’

ล่าสุดเพจเฟซบุ๊ก ‘สำนักงาน ป.ป.ส. – ONCB’ โพสต์ข้อความแจ้งเตือนเมื่อวันที่ 25 ก.ค. 2569 ระบุมีการนำสาร LSD มาหยดลงบนกระดาษซับน้ำแล้วตัดเป็นแผ่นเล็ก ๆ คล้ายแสตมป์ พร้อมพิมพ์ลวดลายการ์ตูนหรือสีสันสดใส ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นของเล่น ของสะสม หรือสติกเกอร์ จึงขอเตือนผู้ปกครองให้เฝ้าระวัง ให้ความรู้เด็กเกี่ยวกับยาเสพติดรูปแบบใหม่ เน้นย้ำเรื่องการไม่รับของจากบุคคลแปลกหน้า หากพบกระดาษหรือแผ่นลายการ์ตูนที่ไม่ทราบที่มา ไม่ควรสัมผัสหรือทดลองใช้ ควรสังเกตพฤติกรรมผิดปกติของบุตรหลาน และพูดคุยสร้างความเข้าใจอย่างสม่ำเสมอ

“ปัจจุบันขบวนการค้ายาเสพติดมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบและบรรจุภัณฑ์ให้ดึงดูดเด็กและเยาวชนมากขึ้น โดยใช้ลวดลายการ์ตูน สีสันสดใส เพื่ออำพรางยาเสพติดและหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ ขอให้ผู้ปกครอง ครู และสถานศึกษา ร่วมกันเฝ้าระวัง สร้างภูมิคุ้มกัน และให้ความรู้แก่เด็กและเยาวชน เพื่อไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของยาเสพติดรูปแบบใหม่” ป.ป.ส. ระบุ

โดยสรุป สาร LSD ในรูปแบบแสตมป์เมาหรือกระดาษเมา ไม่ใช่ยาเสพติดชนิดใหม่ มีการใช้กันมานานหลายสิบปีแล้ว เพียงแต่ในอดีตอาจได้รับความนิยมในกลุ่มวัยรุ่นหรือนักเที่ยว แต่ปัจจุบันขบวนการค้ายาเสพติดได้หันเป้าหมายมาสู่ผู้เยาว์ที่มีอายุน้อยลง ผ่านการออกแบบลวดลายบนกระดาษซับให้เป็นลายการ์ตูนที่ดูผิวเผินน่ารักไร้พิษภัย ซึ่งเป็นข้อค้นพบที่น่าเป็นห่วงและทุกภาคส่วนในสังคมต้องช่วยกันเฝ้าระวัง

อ้างอิง

Top Fact Checks

มีคนโอนเงินผิดมาเข้าบัญชีเรา อาจเป็นกลโกงมิจฉาชีพ ให้รีบติดต่อธนาคาร ไม่ควรโอนคืนทันที

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คำเตือน เมื่อมีคนโอนเงินผิดเข้าบัญชีของเรา อย่าเพิ่งรีบโอนคืนเพราะอาจตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพและถูกดำเนินคดีตามกฎหมายด้วย 

✅ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาจริง** หลายหน่วยงานเคยแจ้งเตือนว่ามิจฉาชีพใช้วิธีโอนเงินเข้าบัญชีธนาคารของบุคคลเป็นทางผ่านในการโอนเงินผิดกฎหมาย   

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 30 ก.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘Mok Sitipon’ โพสต์ข้อความเตือนให้ระมัดระวังกลอุบายรูปแบบใหม่ของมิจฉาชีพคือหลอกขายของให้ผู้ซื้อโดยให้ผู้ซื้อโอนเงินไปที่บัญชีของบุคคลอื่น ซึ่งอาจเป็นบัญชีของเรา จากนั้นมิจฉาชีพจะโทรศัพท์มาหาเรา อ้างว่าโอนเงินเข้าผิดบัญชีและขอให้เราโอนคืนกลับ ซึ่งถ้าเรารีบโอนคืนทันทีก็อาจถูกตำรวจแจ้งข้อหาฉ้อโกงประชาชนและถูกอายัดบัญชีธนาคารได้ (ลิงก์บันทึก)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: โพสต์ดังกล่าวเป็นคำเตือนที่ถูกต้องซึ่งตรงกับคำแนะนำของตำรวจไซเบอร์และธนาคารแห่งประเทศไทยที่แจ้งเตือนมาเป็นระยะ ๆ ว่ามีมิจฉาชีพใช้กลอุบายดังกล่าวจริง ดังนี้

▪️26 เม.ย. 2568 กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยีหรือตำรวจไซเบอร์แนะนำว่า ให้ตรวจสอบข้อมูลอย่างละเอียดก่อนที่จะโอนเงินคืน อย่าเพิ่งไว้ใจใครแม้แต่คนที่มีท่าทีเป็นมิตรก็อาจกลายเป็นมิจฉาชีพได้ เมื่อต้องทำการโอนเงินคืนใครให้ตรวจสอบหลักฐานต่าง ๆ ให้ดี จะได้ไม่เผลอคืนเงินให้กับมิจฉาชีพ

▪️เดือนกันยายน 2568 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เผยแพร่บทความ ‘โอนเงินผิดบัญชี เกิดเรื่องนี้ต้องทำอย่างไร?’ แนะนำว่า กรณีที่มีเงินโอนผิดเข้ามาในบัญชีของเรา ให้ไปติดต่อธนาคารโดยตรง เพื่อตรวจสอบก่อน ถ้าพบว่าเงินที่โอนเข้ามาผิดบัญชีจริง ๆ ก็ให้ความยินยอมแก่ธนาคารในการโอนเงินกลับไปให้เจ้าของบัญชี 

“สิ่งที่พึงระวังคือ เราไม่ควรโอนเงินกลับเอง เพราะอาจจะเป็นกลลวงของมิจฉาชีพที่จะใช้บัญชีเราเป็นทางผ่านในการโอนเงินผิดกฎหมาย หรือเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการฟอกเงิน ที่ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ ‘บัญชีม้า’ โดยมิจฉาชีพจะขอให้โอนเงินเข้าอีกบัญชีหนึ่งซึ่งอาจจะเป็นคนละธนาคาร คนละชื่อบัญชี โดยอ้างเหตุผลว่าโอนผิดบัญชีไปแล้ว ไหน ๆ จะต้องโอนเงินใหม่ ก็ฝากให้เราช่วยโอนเลยแล้วกัน กลายเป็นว่าเราทำเรื่องผิดกฎหมายโดยไม่ได้ตั้งใจ” บทความของ ธปท. ระบุ 

▪️ วันที่ 23 มิ.ย. 2569 ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแนะนำว่าหากมีเงินปริศนาโอนเข้ามา ให้ดำเนินการดังนี้ 

1. เก็บหลักฐานทั้งหมดไว้: แคปหน้าจอประวัติการโอน วัน และเวลาที่เงินเข้าให้ชัดเจน

2. ติดต่อธนาคารเจ้าของบัญชี: แจ้งธนาคารเพื่อให้ตรวจสอบและประสานงานดึงเงินกลับอย่างถูกต้อง

3. อย่ารีบโอนเงินคืนเอง: ห้ามโอนกลับไปให้คนที่ติดต่อมาโดยตรงเด็ดขาด เพื่อป้องกันการโอนเข้าบัญชีม้า

4. พบพฤติการณ์น่าสงสัยรีบแจ้งความ : หากโดนเซ้าซี้หรือข่มขู่ ให้แจ้งความลงบันทึกประจำวัน หรือโทรสายด่วนตำรวจไซเบอร์ 1441 ทันที 

Top Fact Checks Political

คลิปสั้นตัดต่อและบิดเบือนคำพูด สส. รอมฎอน ตรวจสอบวิดีโอต้นฉบับแล้วไม่พบข้อความ “ประกาศเอกราชให้ BRN”

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิป “สส. รอมฎอนประกาศเอกราชให้โจร BRN”

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาบิดเบือน** เป็นคลิปที่ตัดตอนมาจากวงเสวนา ‘เขียนอนาคตปาตานี ปลดล็อกรัฐธรรมนูญไทย’ เมื่อ 27 มิ.ย. 2569 ซึ่งมีการพูดถึงการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่กับการสร้างสันติภาพในชายแดนใต้ โดยมีบางช่วงกล่าวถึงการกระจายอำนาจปกครองตนเอง แต่ไม่มีข้อความประกาศเอกราชให้ BRN 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 29 ก.ค. 2569 สมาชิกกลุ่มเฟซบุ๊ก ‘แฟนข่าว Top News Thailand’ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 1.41 นาที ฝังข้อความว่า “สส. รอมฎอนประกาศเอกราชให้โจร BRN สามจังหวัดชายแดน” (ลิงก์บันทึก)

ในคลิปเป็นภาพและเสียงของรอมฎอน ปันจอร์ สส. บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน พูดในวงเสวนาประเด็นการแก้ไขรัฐธรรมนูญและการสร้างสันติภาพในจังหวัดชายแดนภาคใต้ แต่เสียงในคลิปไม่ต่อเนื่องกันคาดว่าน่าจะเกิดจากการตัดต่อคำพูดหลาย ๆ ช่วงเข้าด้วยกัน 

ช่วงหนึ่งเขาระบุว่ารัฐธรรมนูญเป็นปัญหากับคนชายแดนใต้มาโดยตลอด และอีกช่วงหนึ่งกล่าวถึงข้อตกลงสันติภาพ 28 ก.พ. 2556 ระหว่างผู้แทนทางการไทยกับแกนนำ BRN โดยมีผู้แทนทางการมาเลเซียเป็นพยานที่ระบุว่าการเจรจาสันติภาพจะดำเนินการภายใต้กรอบของรัฐธรรมนูญไทย

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: คลิปดังกล่าวตัดตอนมาจากวิดีโอบันทึกงานเสวนา ‘เขียนอนาคตปาตานี ปลดล็อกรัฐธรรมนูญไทย’ จัดโดยองค์กรภาคประชาสังคม Projek Sama Sama ที่พิพิธภัณฑ์เมืองยะลา จ.ยะลา เมื่อวันที่ 27 มิ.ย. 2569 ซึ่งรอมฎอนเข้าร่วมเสวนาในฐานะประธานคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษาแนวทางการส่งเสริมกระบวนการสร้างสันติภาพเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

โคแฟคฟังคลิปบันทึกงานเสวนาที่เผยแพร่ในเพจเฟซบุ๊ก ‘The Patani’ โดยละเอียดแล้วไม่พบว่ามีเนื้อหาส่วนใดที่เป็นการประกาศเอกราชให้ BRN ตามข้อความที่ฝังในคลิปสั้นดังกล่าว 

สำหรับเนื้อหาที่รอมฎอนพูดในวงเสวนา โคแฟคสรุปประเด็นได้ดังนี้ 

▪️การลงประชามติเปิดทางให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เมื่อวันที่ 8 ก.พ. 2569 เป็นการเปิดประตูสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญที่เอื้อต่อกระบวนการสร้างสันติภาพ แต่ก็ขึ้นอยู่กับว่ารัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะมีหน้าตาอย่างไร เพราะมีร่างแก้ไขอยู่หลายพรรค

▪️รัฐธรรมนูญเป็นปัญหาของคนชายแดนใต้มาโดยตลอด การลงประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญของ คสช. เมื่อปี 2559 ซึ่งต่อมาคือรัฐธรรมนูญ 2560 พบว่าเสียงส่วนใหญ่ในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ไม่รับร่างดังกล่าว ซึ่งแตกต่างจากการลงประชามติให้จัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มาใช้แทนฉบับ 2560 ที่พบว่าเสียงส่วนใหญ่ในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ลงมติเห็นด้วย

▪️ข้อตกลงสันติภาพ 28 ก.พ. 2556 ระหว่างผู้แทนฝ่ายไทยคือเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ผู้แทนกลุ่ม BRN โดยมีเลขาธิการ สมช. ของมาเลเซียเป็นพยาน มีใจความสำคัญคือ “จะมีการพูดคุยกันภายใต้กรอบของรัฐธรรมนูญไทย” ซึ่งรอมฎอนมองว่าข้อตกลงฉบับนี้สะท้อนประเด็นสำคัญ 2 ประการคือ 1) รัฐธรรมนูญคือกฎหมายหลักของรัฐไทยที่กำหนดว่าบุคคลหรือหน่วยงานใดมีอำนาจหน้าที่อย่างไร ประชาชนกับรัฐสัมพันธ์กันอย่างไร สิทธิเสรีภาพของประชาชนและหน้าที่ของรัฐ และ 2) ข้อตกลงสันติภาพอาจต้องอยู่ภายใต้กรอบกติกาใหญ่ แต่ข้อตกลงสันติภาพก็อาจเป็นตัวกำหนดกรอบกติกาใหญ่ได้ด้วย เช่น การแก้ไขรัฐธรรมนูญของฟิลิปปินส์ในปี 2530 มีการเพิ่มอนุมาตราว่าเป็นหน้าที่ของรัฐที่จะต้องให้พื้นที่มินดาเนาเป็นเขตปกครองตนเอง (Autonomous Region) ดังนั้นรัฐธรรมนูญจึงเป็นได้ทั้งกรอบและเป็นผลมาจากกรอบที่เกิดจากการต่อสู้ผลักดันในสังคม

▪️คณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อพิจารณาศึกษาและเสนอแนวทางการส่งเสริมกระบวนการสร้างสันติภาพเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของสภาผู้แทนราษฎรชุดที่แล้ว มีข้อเสนอให้รัฐธรรมนูญไทยระบุถึงกระบวนการแก้ปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ไว้ในหมวดหน้าที่ของรัฐ แต่ก็มีคนไม่เห็นด้วย รวมทั้งมีข้อถกเถียงเรื่องการแบ่งปันอำนาจ (Power Sharing)  

▪️ในช่วงตอบคำถาม รอมฎอนกล่าวถึงมาตรา 65 ของรัฐธรรมนูญ 2540 ที่ระบุว่า “บุคคลย่อมมีสิทธิต่อต้านโดยสันติวิธีซึ่งการกระทำใด ๆ ที่เป็นไปเพื่อให้ได้มาซึ่งอำนาจในการปกครองประเทศโดยวิธีการซึ่งมิได้เป็นไปตามวิถีทางที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญนี้” หมายถึงประชาชนลุกขึ้นต่อต้านคนที่ยึดอำนาจได้ เนื่องจากรัฐธรรมนูญ 2540 เป็นผลมาจากการต่อสู้กับเผด็จการในเหตุการณ์พฤษภาทมิฬเมื่อปี 2535 ตามด้วยการรณรงค์ปฎิรูปการเมือง แต่ข้อความนี้ไม่ปรากฏในรัฐธรรมนูญ 2560

▪️รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 65 กำหนดให้รัฐจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งรอมฎอนมองว่าเป็นการทำให้ระบบราชการกำหนดทิศทางประเทศแทนที่จะเป็นฝ่ายการเมืองที่มาจากประชาชน มีลักษณะที่ไม่ยืดหยุ่น และสร้างปัญหารวมทั้งในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ด้วย ซึ่งแทบทุกพรรคการเมืองเห็นด้วยกับการแก้ไขมาตรานี้    

▪️หากหลายภาคส่วนเห็นว่ารัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันไม่ดีก็ต้องรวมตัวกันลงชื่อให้ครบ 5 หมื่นรายชื่อเพื่อเสนอให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ความเปลี่ยนแปลงเกิดจากการรวมตัว ไม่ใช่จากคนเพียงไม่กี่คน ประชาชนจึงต้องรวมตัวกัน

📌 ข้อสังเกตโคแฟค: หลังเกิดเหตุลอบยิงและใช้วัตถุระเบิดโจมตีเจ้าหน้าที่ทหารพรานใน ต.ตันหยงมัส อ.ระแงะ จ.นราธิวาส เมื่อวันที่ 22 ก.ค. 2569 ส่งผลให้ทหารพรานเสียชีวิต 5 นาย ประชาชนได้รับบาดเจ็บ 6 คน หนึ่งในนั้นเป็นเด็กชายอายุ 10 ปี โคแฟคพบการเผยแพร่ข้อความเท็จจำนวนมากที่อ้างว่าเป็นคำพูดของรอมฎอนและอังคณา นีละไพจิตร สมาชิกวุฒิสภา แสดงความเห็นปกป้องผู้ก่อเหตุ ซึ่งมีทั้งการบิดเบือนคำพูดและการกุข้อความขึ้นเอง ซึ่งเป็นลักษณะของเนื้อหาเท็จที่พบบ่อยหลังเกิดเหตุความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้   

Editors’ Picks

ตรวจสอบ @Baworndet24761: บัญชี X ที่โจมตี-สร้างความเกลียดชังพรรคประชาชนและนักกิจกรรมทางการเมือง 

กุลธิดา สามะพุทธิ กองบรรณาธิการโคแฟค

กองบรรณาธิการโคแฟค ประเทศไทย เริ่มทำงานด้านการตรวจสอบข่าวลวงทางการเมือง (political disinformation) ตั้งแต่การเลือกตั้ง 14 พ.ค. 2566 จนถึงปัจจุบัน ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมาเราพบบัญชีผู้ใช้งานโซเชียลมีเดียที่เผยแพร่เนื้อหาเท็จที่มุ่งโจมตีพรรคก้าวไกล/ประชาชน (ปชน.) ซ้ำ ๆ อย่างต่อเนื่อง หนึ่งในนั้นคือบัญชี X ที่ใช้ชื่อโปรไฟล์ว่า “บวรเดช” ชื่อผู้ใช้งาน (username) @Baworndet24761 ซึ่งในรายงานชิ้นนี้จะเรียกว่า “บัญชีบวรเดช”1

ในแพลตฟอร์ม X มีบัญชีผู้ใช้งานจำนวนมากที่แสดงจุดยืนทางการเมืองชัดเจนและเผยแพร่เนื้อหาที่สนับสนุนหรือวิพากษ์วิจารณ์พรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งอย่างเปิดเผย แต่เหตุผลที่โคแฟคให้ความสนใจกับบัญชีบวรเดช เพราะมีการเผยแพร่ข้อมูลเท็จ ข้อความใส่ร้ายกล่าวหาบุคคลอื่นโดยไม่มีหลักฐานตั้งแต่เรื่องทุจริตไปจนถึงเรื่องชู้สาวมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ใช้ถ้อยคำเหยียดเพศ ด่าทอด้วยคำหยาบคาย ข่มขู่ทำร้ายร่างกาย และนำประเด็นเรื่องการล้มล้างสถาบันพระมหากษัตริย์มาปลุกปั่นสร้างความเกลียดชังนักการเมืองพรรคก้าวไกล/ปชน. รวมทั้งนักกิจกรรมทางการเมืองที่เคยออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องประชาธิปไตยและการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ในช่วงปี 2562-2563

แม้ว่าหลายข้อความที่บัญชีบวรเดชโพสต์จะเป็นการแสดงความคิดเห็น วิจารณ์หรือตรวจสอบนักการเมือง/พรรคการเมืองโดยปกติที่ยอมรับได้ แต่ข้อความจำนวนมากเป็นการใส่ร้าย มุ่งกล่าวหาโจมตีด่าทอเพื่อทำลายชื่อเสียงของบุคคล (character assasination) หลายโพสต์เป็นเนื้อหาที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงได้ยากและต้องใช้เวลา แม้พรรคก้าวไกล/ปชน. หรือผู้ที่ได้รับความเสียหายจะออกมาปฏิเสธหรือชี้แจงข้อเท็จจริง แต่บัญชีบวรเดชก็ยังคงเผยแพร่เนื้อหาเหล่านั้นซ้ำ ๆ มาเกือบ 5 ปีเต็ม 

วันที่ 8 มี.ค. 2569 ปชน. ออกแถลงการณ์เรื่อง “ยกระดับแนวทางของพรรคประชาชนในการรับมือและต่อสู้กับข่าวปลอมและข่าวบิดเบือนอย่างเป็นระบบ” ระบุในตอนหนึ่งว่า “พรรคจะสงวนสิทธิในการปกป้องตนเอง โดยเฉพาะการดำเนินการทั้งในทางแพ่งและอาญากับผู้มีอิทธิพลทางความคิดหรือเครือข่ายต่าง ๆ ที่จงใจกล่าวหา ใส่ร้าย สร้างข้อมูลเท็จ บิดเบือนข้อมูล และกระทำซ้ำอย่างเป็นระบบหรือสม่ำเสมอ ในทางที่เสียหายต่อพรรคและบุคลากรของพรรค” 

แหล่งข่าวจาก ปชน. ให้ข้อมูลว่าบวรเดชเป็นหนึ่งในบัญชี X ที่ทางพรรคเห็นว่ามีพฤติกรรมจงใจกล่าวหา ใส่ร้าย สร้างข้อมูลเท็จที่ทำให้พรรคและบุคลากรของพรรคได้รับความเสียหาย โดยมีการกระทำซ้ำอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลาหลายปี และเป็นหนึ่งในบัญชี X ที่พรรณิการ์ วานิช กรรมการบริหารคณะก้าวหน้า ได้แจ้งความข้อหาหมิ่นประมาทเมื่อวันที่ 22 ธ.ค. 2568 จากการบิดเบือนข้อความให้สัมภาษณ์กรณีความขัดแย้งไทย-กัมพูชา โดยพรรณิการ์กล่าวว่า “แอคเคาท์บวรเดชเป็นหนึ่งในแอคเคาท์เก่าแก่ที่เราติดตามมาโดยตลอดและพบว่าเป็นระดับแม่ข่ายของไอโอทหาร” 

ตัวอย่างโพสต์ของบวรเดชฯ ที่พรรคประชาชนปฏิเสธและชี้แจงทางบัญชี X @FactCheckPPLE

การทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริงทางการเมืองของโคแฟคในช่วงที่ผ่านมามุ่งเน้นที่การตรวจสอบเนื้อหา โดยไม่ได้วิเคราะห์พฤติกรรมการเผยแพร่เนื้อหาของบัญชีผู้ใช้งาน (account) ส่วนหนึ่งเป็นเพราะขาดแคลนนักวิทยาศาสตร์ข้อมูล (data scientist) ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการรวบรวม จัดเก็บ ประมวลผลและวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (big data) และนำเสนอผลการศึกษาในรูปแบบที่เข้าใจง่าย ทำให้การทำงานของโคแฟคจำกัดอยู่เพียงแค่การหักล้างข้อมูลเท็จเป็นรายโพสต์

เพื่อพัฒนาการทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริงทางการเมืองของกองบรรณาธิการโคแฟคจากการมุ่งตรวจสอบเฉพาะตัวเนื้อหาไปสู่การใช้วิทยาการข้อมูล (data science) ในการวิเคราะห์พฤติกรรมและเจตนาของบัญชีผู้ใช้งาน โคแฟคได้ทำงานร่วมกับนักวิทยาศาสตร์ข้อมูลอิสระในการเก็บรวบรวมโพสต์ของบัญชีบวรเดชตั้งแต่เปิดใช้งานเมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2564 จนถึง 31 พ.ค. 2569 จำนวนทั้งหมด 15,990 โพสต์ และนำข้อมูลที่ได้มาประมวลผลและวิเคราะห์พฤติกรรมการโพสต์เนื้อหาโดยเฉพาะการมุ่งโจมตี ปชน. และนักกิจกรรมทางการเมือง

การเก็บข้อมูลครั้งนี้เป็นการทดลองนำ data science มาเสริมการทำงานของกองบรรณาธิการโคแฟคในการตรวจสอบบัญชีผู้ใช้งานโซเชียลมีเดียที่มีพฤติกรรมใส่ร้ายโจมตีทางการเมืองด้วยเนื้อหาอันเป็นเท็จ โดยใช้บัญชีบวรเดชเป็นกรณีศึกษา  

กำเนิดบัญชีบวรเดช

บัญชี X นี้ถูกสร้างขึ้นเมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2564 ซึ่งเป็นช่วงที่มีการชุมนุมขับไล่ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นแทบจะทุกวันในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ส่วนใหญ่นำโดยกลุ่มเยาวชนคนรุ่นใหม่ เช่น กลุ่มทะลุฟ้า กลุ่มทะลุแก๊ซ และกลุ่มเยาวชนปลดแอก ไอลอว์บันทึกเหตุการณ์ในเดือนสิงหาคม 2564 ไว้ว่าแยกดินแดงกลายเป็นพื้นที่ปะทะกันด้วยความรุนแรงระหว่างกลุ่มผู้ชุมนุมที่ขับไล่รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ กับตำรวจชุดควบคุมฝูงชนอย่างน้อย 18 วัน จนพื้นที่นี้ถูกเรียกขานว่า “สมรภูมิดินแดง”

ท่ามกลางความขัดแย้งและความรุนแรงทางการเมืองที่เกิดขึ้นควบคู่ไปกับการระบาดของโควิด-19 บัญชีผู้ใช้งาน @Baworndet24761 ก็ปรากฏตัวขึ้นบนแพลตฟอร์ม X โดยโพสต์ข้อความแรกเมื่อเวลา 20.14 น. ของวันที่ 2 สิงหาคม 2564 ว่า “โดนพวกสามกีบรุม report จนแอคปลิว ถ้าแอคนี้ปลิวอีกคงหนีไปเล่น facebook แทนแลัว” ตามด้วยข้อความตอบกลับผู้ติดตามว่า “ด่าวิโรจน์ จนสมัครใหม่มา 9 แอคแล้ว” “จะ 10 แอคแล้วค่า เหนื่อยแล้ว” และ “โดนขึ้นว่าเป็นแอค violence ทวิตเนื้อหารุนแรงง่ะ ไม่รู้รุนแรงยังไง วัน ๆ ด่าแต่ไอ้วิโรจน์”

ข้อความเหล่านี้บอกให้รู้ว่าเจ้าของบัญชีเคลื่อนไหวอยู่ใน X มาก่อนหน้านี้แล้ว และสร้างบัญชีบวรเดชขึ้นมาเพื่อทดแทนบัญชีที่ “ปลิว” ไป บัญชีบวรเดชเป็นบัญชีที่ 9 ของผู้ใช้งานรายนี้ เพราะบัญชีก่อน ๆ ถูกระงับการใช้งานเนื่องจากละเมิดข้อบังคับของ X ว่าด้วยการเผยแพร่เนื้อหาที่รุนแรง (violent content)

ณ วันที่ 30 ก.ค. 2569 บัญชีบวรเดชฯ มีผู้ติดตาม 31,997 บัญชี 

ภาพหน้าโปรไฟล์บัญชีบวรเดช บันทึกเมื่อวันที่ 29 ก.ค. 2569

ตัวตนและจุดยืนทางการเมือง

ช่วงแรก ๆ บัญชีบวรเดชใช้สรรพนามและคำลงท้ายเป็นผู้หญิง แต่ราวหนึ่งเดือนผ่านไปก็เริ่มเรียกแทนตัวเองว่า “ผม” และถ้อยคำที่แสดงตัวตนว่าเป็นผู้ชายมาตลอด ข้อความที่โพสต์ส่วนใหญ่เป็นเรื่องการเมือง 

เจ้าของบัญชีบวรเดชไม่เคยเปิดเผยตัวตน ช่วงที่ทวิตเตอร์เปิดฟีเจอร์สนทนาสดที่เรียกว่า Space เขาโพสต์ว่า “ด้วยเหตุผลบางประการ เราไม่สามารถขึ้นไปพูดใน Space ได้ แต่เคยเอาแอคหลุมไปพูดอยู่หนนึงนะ…อยากคุยกับทุกคน แต่เราสะดวกฟังอย่างเดียวมากกว่า”  และเคยตอบผู้ติดตามคนหนึ่งว่า “อยากปิดบังตัวตนไว้แบบนี้มากกว่าครับ​” 

แม้จะไม่เปิดเผยแต่ก็ไม่ถึงกับปกปิดตัวตน เพราะมีหลายครั้งที่เขาโพสต์เรื่องส่วนตัว เช่น อายุ ซีรีส์เกาหลีที่ชอบดู หนังเรื่องโปรดใน Netflix และทีมฟุตบอลที่เชียร์ 

หลังการเลือกตั้ง 8 ก.พ. 2569 บัญชีบวรเดชโพสต์ภาพสูติบัตรที่มีบาร์โค้ดพร้อมข้อความเสียดสีคนที่ออกมาเรียกร้องให้ตรวจสอบเรื่องบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง ในเวลาใกล้เคียงกัน ผู้ใช้เฟซบุ๊กคนหนึ่งได้โพสต์ข้อความและภาพเดียวกันนี้ในกลุ่มเฟซบุ๊ก “นั่งอยู่บ้าน วิจารณ์ธนาธร” ทำให้ผู้ติดตามบางคนตั้งข้อสังเกตว่าเจ้าของบัญชีเฟซบุ๊กกับบัญชีบวรเดชอาจเป็นคนเดียวกัน และเมื่อนำชื่อบัญชีผู้ใช้เฟซบุ๊กดังกล่าวไปสืบค้น พบว่าเจ้าของบัญชีนี้มักโพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นในเพจต่าง ๆ ส่วนมากเป็นเนื้อหาโจมตี ปชน. เช่นกัน

บัญชีบวรเดชแนะนำตัวเองในประวัติย่อ (bio) ว่า “แอคนี้เป็นกลางทางการเมืองที่สุดใน Twitter”  แต่ข้อความจำนวนมากที่โพสต์บ่งบอกชัดเจนว่าเขาเป็นฝ่ายตรงข้ามและหลายครั้งที่เขาใช้คำว่า “เกลียด” ก้าวไกล/ปชน.2 เขาไม่ชอบพรรคเพื่อไทย (พท.) และโพสต์โจมตีทักษิณ-ยิ่งลักษณ์-แพทองธาร ชินวัตร อยู่หลายครั้ง แต่ก็ยังเห็นว่าเพื่อไทย “เลวน้อยกว่า” ก้าวไกล/ปชน. “ตรงที่ไม่ได้ประกันตัวม็อบ ไม่ได้สนับสนุนทะลุแก๊ส” ช่วงต้นปี 2567 บวรเดชรีโพสต์ข้อความของผู้สนับสนุน พท. บ่อยครั้งจนต้องออกตัวว่า “ช่วงนี้เราอาจจะรีทวิตนางแบกมากขึ้นเพราะเค้าด่าก้าวไกล ส่วนฝั่งโน้นเค้าก็รีทวิตผมมากขึ้นเหมือนกัน เพราะผมก็ด่าก้าวไกล แต่ผมไม่มีทางย้ายไปฝั่งนางแบกแน่นอน” 

บัญชีบวรเดชมักโพสต์สนับสนุนและชื่นชมพรรคพลังประชารัฐและ พล.อ.ประยุทธ์ ก่อนที่ พล.อ.ประยุทธ์จะหมดวาระการเป็นนายกฯ ในเดือนสิงหาคม 2566 บวรเดชโพสต์ว่า “ผมจะคิดถึงรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ตลอดไป” เขายังเป็นแฟนตัวยงของพรรคประชาธิปัตย์ โดยเฉพาะกรณ์ จาติกวณิช และอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ดังที่เขาเคยโพสต์ว่า “เลือกพรรคประชาธิปัตย์มาแทบทั้งชีวิต” และ “เป็น FC คุณอภิสิทธิ์” ก่อนการเลือกตั้ง 14 พ.ค. 2566 เขาโพสต์ว่า “อยากเลือกพลังประชารัฐเพราะกลัวพวกพรรคส้มมีอำนาจ แต่จริง ๆ ชอบพรรคกล้ามากกว่าเพราะชอบกรณ์ ไม่ได้พิศสวาทลุงตู่มากมาย”  นพ.วรงค์ เดชกิจวิกรม หัวหน้าพรรคไทยภักดี เป็นนักการเมืองอีกคนหนึ่งที่เขานิยมชมชอบ 

บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความและติดแฮชแท็กที่แสดงความรักและเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์อยู่เป็นระยะ ๆ ควบคู่ไปกับการโจมตีนักกิจกรรมทางการเมืองที่เรียกร้องการปฏิรูปสถาบัน เคยกล่าวหาผู้สนับสนุน ปชน. ว่า “ฐานเสียงของพรรคส้มคือพวกล้มเจ้า” และโพสต์ว่าเขาพร้อมที่จะระเบิดพลีชีพตัวเองเพื่อให้ “พวกล้มล้างการปกครองหายไปจากประเทศไทย”

วิเคราะห์เนื้อหา

ข้อความเกือบ 16,000 โพสต์ที่เราเข้าถึงและบันทึกไว้ได้ตั้งแต่วันที่บัญชีบวรเดชเปิดใช้งาน (2 ส.ค. 2564) จนถึงวันที่ 31 พ.ค. 2569 ซึ่งเป็นวันสุดท้ายของการเก็บข้อมูล ทำให้สามารถวิเคราะห์ภาพรวมของเนื้อหาและพฤติกรรมของเจ้าของบัญชีได้ทั้งในเชิงปริมาณและเชิงประเด็น ดังต่อไปนี้

1. เชิงปริมาณ (เฉพาะโพสต์ที่ยังคงเข้าถึงได้ ณ วันที่เก็บข้อมูล)

  • จำนวนโพสต์ทั้งหมด 15,990 โพสต์
  • จำนวนการกล่าวถึงบัญชีอื่น ๆ 12,928 ครั้ง
  • ปี 2565 บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความเป็นจำนวนมากที่สุดคือ 7,902 ข้อความ ตามมาด้วยปี 2566 โพสต์ 3,539 ข้อความ 
  • จำนวนการมีส่วนร่วม (engagement) รวม 30.09 ล้านครั้ง โดยปี 2566 มียอดการมีส่วนร่วมสูงสุดคือ 14.33 ล้านครั้ง ตามด้วยปี 2565 (5.86 ล้านครั้ง) และปี 2567 (7.44 ล้านครั้ง)
  • บัญชีที่บวรเดชกล่าวถึง (mention) มากที่สุด 10 อันดับแรก คือ @wirojlak ของวิโรจน์ ลักขณาอดิศร อดีต สส. ปชน. 438 ครั้ง อันดับที่ 2 “ถือแถน” นักวิจารณ์การเมืองผู้สนับสนุนพรรคเพื่อไทย (397 ครั้ง) อันดับที่ 5 มติชนออนไลน์ (175 ครั้ง) อันดับที่ 7 @Piyabutr_FWP ของปิยบุตร แสงกนกกุล ผู้ร่วมก่อตั้งและอดีตเลขาธิการพรรคอนาคตใหม่ (152 ครั้ง) อันดับที่ 10 คือ @nanaicez ของรักชนก ศรีนอก สส. ปชน. ส่วนบัญชีที่เหลือเป็นบุคคลทั่วไปที่ไม่ใช่สื่อหรือบุคคลสาธารณะและบางบัญชีปิดการใช้งานไปแล้ว 
  • โพสต์ที่มียอดการเข้าชม (view) และการมีส่วนร่วมสูงสุดคือข้อความที่บวรเดชเข้าไปตอบ (reply) ในโพสต์ของปิยบุตรเมื่อ 26 ธ.ค. 2565 มียอดเข้าชมและการมีส่วนร่วมมากกว่า 1.1 ล้านครั้ง ในโพสต์นี้ปิยบุตรแนะนำซีรีส์ที่จะเข้าฉายทาง Netflix บัญชีบวรเดชเข้ามาตอบใต้โพสต์ว่า “วัน ๆ ดูแต่หนัง​ ทำงานบ้างไหม​ ไอ้สัxx” ซึ่งปิยบุตรได้เข้ามาตอบว่า “เป็น xxx อะไรครับ ไม่เสืxx สิครับ” การตอบโต้ระหว่างบวรเดชกับปิยบุตรในครั้งนี้ได้รับความสนใจจากผู้ใช้ X จำนวนมาก

2. เชิงประเด็น

2.1 ประเด็นตามสถานการณ์ทางการเมือง

ประเด็นที่บัญชีบวรเดชโพสต์มักสอดคล้องกับประเด็นทางการเมืองในแต่ละช่วง แต่ส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับก้าวไกล/ปชน. รองมาคือพรรคเพื่อไทย ภาพรวมประเด็นทางการเมืองที่บัญชีบวรเดชโพสต์ในช่วง 5 ปี มีดังนี้ 

2.2  โจมตีพรรคก้าวไกล/ปชน. ซ้ำ ๆ อย่างต่อเนื่อง

นอกจากโพสต์ตามสถานการณ์ทางการเมืองแล้ว ยังมีประเด็นอีกชุดหนึ่งที่บัญชีบวรเดชมักหยิบมากล่าวหาโจมตีซ้ำ ๆ ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นประเด็นที่เกี่ยวกับพรรคก้าวไกล/ปชน. และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับพรรค ดังนี้

“พรรคหื่นกาม” - สส.,สก. พรรคส้มข่มขืน/ทำร้ายผู้หญิง

ปี 2566 พรรคก้าวไกลเผชิญข้อร้องเรียนเรื่อง สส. และสมาชิกพรรคมีพฤติกรรมคุกคามทางเพศรวมทั้งหมด 4 กรณี คือ สิริน สงวนสิน สส. กทม. , เกรียงไกร จันกกผึ้ง อดีตผู้สมัคร สส. ชัยภูมิ, วุฒิพงศ์ ทองเหลา สส.ปราจีนบุรี และไชยามพวาน มั่นเพียรจิตต์ สส.กทม. ซึ่งการสอบสวนข้อเท็จจริงของพรรคได้ข้อสรุปว่ามีการกระทำความผิดจริง และต่อมาคณะกรรมการบริหารพรรคมีมติลงโทษสิรินด้วยการตัดสิทธิพึงมีในฐานะสมาชิกพรรค ส่วนเกรียงไกร วุฒิพงศ์และไชยามพวานถูกขับออกจากการเป็นสมาชิกพรรค 

บัญชีบวรเดชนำกรณีเหล่านี้มากล่าวหาโจมตีก้าวไกล/ปชน. อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา

จากข้อความทั้งหมดที่ยังคงเข้าถึงได้ ณ วันที่ 31 พ.ค. 2569 บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความที่มีคำว่า “ข่มขืน” และ “คุกคามทางเพศ” 151 ข้อความ ในจำนวนนี้เป็นข้อความที่มีเนื้อหาโจมตีพรรคก้าวไกล/ปชน. มากกว่า 100 ข้อความ เช่น

  • “หมอชิต 2 อันตรายต้องปรับปรุง แล้วที่ทำการพรรคก้าวไกล มีผู้หญิงโดนข่มขืน โดนทำร้าย โดนจับมอมเหล้าเป็นสิบราย ไม่ต้องปรับปรุงเหรอครับ? อันตรายกว่าหมอชิต 2 อีก” (30 ธ.ค. 2566) 
  • “บวรเดช ขอความร่วมมือเพื่อน ๆ หยุดเรียกพรรคก้าวไกลว่าก้าวไกลครับขอให้ใช้ชื่ออื่น…ส่วนตัวชอบเรียกว่า ‘ใกล้กาม’ เพราะ สส. พรรคนี้หื่นกามและมีข่าวคุกคามเพศตรงข้ามมากที่สุดในประเทศไทย” (4 ม.ค. 2567)
  • “สส. ในพรรคมึงข่มขืนผู้หญิงไม่เห็นมึงทำอะไรเลย” (โพสต์ในบัญชี X ของปิยบุตร, 10 ม.ค. 2567)
  • “ถ้าชอบข่มขืน ทำร้ายผู้หญิง ต้องไปอยู่ก้าวไกล” (30 เม.ย. 2567)
  • “พวกผู้ชายที่ข่มขืนทุบตียังอยู่ดีในพรรคส้ม” (29 ต.ค. 2568)
  • “พรรคการเมืองบางพรรคก็เลือกเหยื่อข่มขืนจากบัตรประชาชนเพราะมันรู้ดีว่า ต่อให้พวกมันข่มขืนกี่ครั้งคน กทม. ก็ยังเลือก” (13 มี.ค. 2569)

หมายเหตุ: ข้อความจากโพสต์ของบัญชีบวรเดชที่หยิบยกมาเผยแพร่ในรายงานนี้ ผู้เขียนได้แก้ไขตัวสะกด เปลี่ยนตัวอักษรย่อเป็นคำเต็ม เช่น ผช เป็น ผู้ชาย เพื่อให้อ่านเข้าใจง่าย เซ็นเซอร์คำหยาบ และตัดข้อความบางส่วนออกเพื่อให้กระชับแต่ยังคงความหมายเดิมไว้ทุกประการ ผู้อ่านสามารถเข้าถึงข้อความเต็มได้ในลิงก์บันทึก (archived link) ท้ายข้อความ 

“พรรคล้มเจ้า”
บัญชีบวรเดชประกาศตัวชัดเจนผ่านข้อความและแฮชแท็กต่าง ๆ ว่าเป็นผู้จงรักภักดีและเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ จึงเป็นเรื่องไม่เกินความคาดหมายที่เขาจะใช้ข้อกล่าวหาเรื่อง “ล้มเจ้า” “ล้มล้างสถาบัน” “ล้มล้างการปกครอง” มาใส่ร้ายโจมตีคนหรือพรรคการเมืองที่เขาไม่เห็นด้วย โดยเฉพาะพรรคก้าวไกล/ปชน. และนักกิจกรรมทางการเมืองที่ร่วมเคลื่อนไหวเรียกร้องการปฏิรูปสถาบัน ซึ่งเป็นข้อกล่าวหาที่รุนแรงและมีบทลงโทษสูง ทั้งยังง่ายต่อการยุยงปลุกปั่นให้เกิดความเกลียดชังกันจนถึงขั้นใช้ความรุนแรง

จากโพสต์ที่เรารวบรวมและบันทึกไว้ได้ ณ วันที่ 31 พ.ค. 2569 บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความที่มีคำว่า “ล้มเจ้า” ทั้งหมด 47 ข้อความ ข้อความที่มีคำว่า “ล้มล้างการปกครอง” และ “ล้มล้างสถาบัน” รวมกัน 20 ข้อความ เป็นข้อความที่กล่าวหาพรรคก้าวไกล/ปชน. 23 ข้อความ, กล่าวหาธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ 14 ข้อความ, กล่าวหาปิยบุตร แสงกนกกุล 9 ข้อความ, พิธา 2 ข้อความ และม็อบเยาวชนซึ่งเขาเรียกว่ากลุ่ม “สามกีบ” 3 ข้อความ โดยมักจะใช้ถ้อยคำรุนแรงและหยาบคาย เช่น 

  • “เxี้x ระยำ หมาถ่อย ล้มเจ้า = ก้าวไกล” (29 ธ.ค. 2564)
  • “ฐานเสียงของพรรคส้มคือพวกล้มเจ้า” (29 ธ.ค. 2564)
  • “คุยกับปิยบุตรได้ แต่อย่ามีทัศนคติล้มเจ้าเหมือนปิยบุตร” (11 พ.ค. 2568)
  • “…พรรคส้มที่เป็นศูนย์รวมของพวกล้มเจ้า ไม่มีใครอยากร่วมงานด้วย” (20 มี.ค. 2567)
  • “…พอเวหาโดนจับ ก้าวไกลก็เรียกร้องศาลให้ประกันตัวเวหาทันทีเพราะพรรคชอบคนใส่ร้ายในหลวง” (2 ก.พ. 2567)
  • “ฮิตเลอร์ พอชนะการเลือกตั้ง ก็ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์​ยิวด้วยระบอบประชาธิปไตยพรรคก้าวไกล ชนะเลือกตั้งเมื่อไหร่คนรักสถาบันก็จะโดนฆ่าล้างเผ่าพันธ์ุเช่นกัน ด้วยข้อหาที่ไม่เห็นตรงกันกับธนาธร” (27 มี.ค. 2567)
  • “เหตุผลเดียวที่ธนาธร ซื้อบ้านปรีดีเพราะปรีดีล้มเจ้า” (2 เม.ย. 2567) 

นอกจากนี้ยังพบข้อความที่กล่าวหาใส่ร้ายพรรคก้าวไกลโดยไม่มีหลักฐาน เช่น “นโยบายพรรคก้าวไกลคือห้าม สส. โพสต์ ‘ทรงพระเจริญ’ ถ้าเจอใครโพสต์ให้เอาทัวร์ไปลง” (28 ก.ค. 2566)

พิธาทำร้ายร่างกายภรรยา 

ชุติมา ทีปะนาถ อดีตภรรยาของพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ อดีตหัวหน้าพรรคก้าวไกล เคยฟ้องร้องพิธาเรื่องการใช้ความรุนแรงในครอบครัว ศาลเยาวชนและครอบครัวกลางมีคำสั่งยกคำร้องเมื่อเดือนพฤษภาคม 2562 ซึ่งหมายความว่าพิธาไม่มีความผิดและคดีสิ้นสุดแล้ว แต่บัญชีบวรเดชยังนำข้อกล่าวหาเรื่องทำร้ายร่ายกาย ประกอบกับคำให้สัมภาษณ์ของชุติมาเกี่ยวกับปัญหาในครอบครัวมาโพสต์บิดเบือนใส่ร้ายโจมตีพิธาและพรรคมาตลอด 5 ปี โดยใช้ทั้งคำว่า “ตบเมีย” “เตะเมีย” “ซ้อมเมีย” โดยไม่เคยให้ข้อมูลเกี่ยวกับคดีหรือคำชี้แจงของพิธา เป็นการจงใจทำลายชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือของนักการเมืองและพรรคการเมือง 

จากข้อความทั้งหมดที่ยังคงเข้าถึงได้ ณ วันที่ 31 พ.ค. 2569 บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความกล่าวหาพิธาเรื่องทำร้ายร่างกายภรรยาอย่างน้อย 136 ข้อความ เช่น

  • โพสต์ภาพพิธาถ่ายรูปคู่กับไชยอมร “แอมมี่” แก้ววิบูลย์พันธุ์ ฝังข้อความว่า “สมาคมคนซ้อมเมีย” (8 ม.ค. 2567) 
  • “คนเจนีวารู้มั้ยว่ามึงตบเมีย” (25 มี.ค. 2567 โพสต์ในบัญชี X ของพิธาที่เล่าเรื่องการเดินทางไปร่วมการประชุมสหภาพรัฐสภาโลกที่เจนีวา สวิตเซอร์แลนด์)
  • “หัวหน้าพรรคตบเมีย สส. คุกคามทางเพศ 4 คน สก. ก็คุกคามทางเพศ สจ. ก็พึ่งซ้อมเมีย ยอมรับความจริงหน่อย…” (30 ต.ค. 2568)

นอกจากนี้ยังมีอีกหลายโพสต์ที่บัญชีบวรเดชนำคำให้สัมภาษณ์ของชุติมาในรายการ Club Friday Show ช่อง GMM25 เมื่อวันที่ 20 ก.ค. 2562 มาบิดเบือนว่าพิธาทำร้ายร่างกายภรรยาเพราะไม่พอใจที่เธอชมนักแสดงชาวต่างชาติในภาพยนตร์เรื่อง Iron Man โดยเขาโพสต์เรื่องนี้ไม่ต่ำกว่า 30 ครั้ง

“จิรัฏฐ์” หนีการเกณฑ์ทหาร-ใช้ใบ สด.43 ปลอม

ต้นปี 2567 จิรัฏฐ์ ทองสุวรรณ์ สส. ฉะเชิงเทรา พรรคก้าวไกลและโฆษกคณะกรรมาธิการการทหาร สภาผู้แทนราษฎรในขณะนั้น ถูกกล่าวหาว่าหนีการตรวจเลือกเป็นทหารและปลอมแปลงใบรับรองผลการตรวจเลือกทหารกองเกินหรือใบ สด. 43 ซึ่งจิรัฏฐ์ยืนยันมาตลอดว่าใบ สด. 43 ที่ระบุว่าเขาผ่านการตรวจเลือกและจับได้ใบดำไม่ต้องเข้ารับการเกณฑ์ทหารนั้นเป็นเอกสารจริงที่ได้รับจากสัสดี ต่อมานายทหารพระธรรมนูญได้เข้าแจ้งความดำเนินคดีกับจิรัฏฐ์ข้อหาปลอมแปลงและใช้เอกสารราชการปลอม ศาลอาญามีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 16 ธ.ค. 2568 จำคุกจิรัฏฐ์เป็นเวลา 2 ปี โดยไม่รอลงอาญา ในความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอม และยกฟ้องในข้อหาปลอมแปลงเอกสาร จิรัฏฐ์ได้รับการประกันตัวและขณะนี้คดีอยู่ระหว่างการอุทธรณ์

แม้ว่าคดีจะยังไม่สิ้นสุด แต่หลายข้อความที่บัญชีบวรเดชโพสต์ได้ตัดสินไปแล้วว่าอดีต สส. ก้าวไกลหนีทหารและใช้เอกสารปลอม โดยโพสต์เรื่องนี้ไม่ต่ำกว่า 28 ครั้ง เช่น  

  • “ไอ้จิรัฏฐ์ยัดเงินซื้อใบ สด. 43 ปลอม [ติ่งส้ม] ชมว่าเปิดเผยการทุจริตของกองทัพ” (6 เม.ย. 2567)  
  • “ยกตัวอย่างประเทศที่ตั้งคนหนีทหารมาเป็นกรรมาธิการ​ทหารสักประเทศสิ ไม่มีใครโง่พอจะทำแบบนั้นหรอก ยกเว้นพรรคก้าวไกล” (26 เม.ย. 2567) 
  • “สส.หนีหทาร ได้นั่งเป็น กมธ. ทหาร มีหน้าที่ยกเลิกเกณฑ์ทหารเพื่อให้ตัวเองพ้นผิด แถม กมธ. ทหารไม่เคยเรียกสอบเพราะมีวิโรจน์เป็นประธาน คอยอุ้มพวกเกียวกัน” (7 พ.ค. 2568)
  • “ขนาดคนหนีทหาร ยังได้เป็น กมธ. ทหารเลย” (30 ต.ค. 2568)

คณะก้าวหน้าอมเงินบริจาคโครงการ May Day 

เดือนกรกฎาคม 2563 นพ. วรงค์ เดชกิจวิกรม กล่าวหาคณะก้าวหน้าว่าไม่โปร่งใสในการใช้เงินบริจาคที่ได้รับจากการจัดกิจกรรมระดมทุน “เมย์เดย์-เมย์เดย์ เราช่วยกัน” เพื่อช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการปิดเมืองในช่วงการระบาดของโควิด-19 ช่วงเดือนพฤษภาคม 2563 

กรณีนี้คณะก้าวหน้าได้ชี้แจงเรื่องยอดเงินบริจาคกว่า 7.7 ล้านบาท จำนวนผู้บริจาค จำนวนครั้งการโอน การใช้เงินบริจาคและเอกสารรายการธุรกรรมทั้งหมดของโครงการอย่างละเอียดทางเพจเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 7 ก.ค. 2563 พร้อมกับยืนยันต่อผู้บริจาคว่า “เงินทุกบาทของท่านถูกนำไปใช้เพื่อช่วยเหลือประชาชน ไม่มีการยักยอกหรือเบียดบังไปโดยทีมงานคณะก้าวหน้าแม้แต่บาทเดียว”

พรรณิการ์ วานิช อดีต สส.พรรคอนาคตใหม่ และโฆษกคณะก้าวหน้าซึ่งมีชื่อเป็นเจ้าของบัญชีรับบริจาคได้ฟ้องร้อง นพ.วรงค์เป็นจำเลยในข้อหาหมิ่นประมาท ซึ่งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องเนื่องจากศาลเห็นว่าจำเลยแสดงความคิดเห็นโดยสุจริต ติชมด้วยความเป็นธรรม อันเป็นวิสัยของประชาชนที่ย่อมกระทำได้

บัญชีบวรเดชใช้พฤติกรรมเดิมคือนำข้อกล่าวหามาโพสต์ซ้ำ ๆ ด้วยข้อความบิดเบือนปรักปรำทำให้เกิดความเข้าใจว่ามีการทุจริตเงินบริจาคจริง จากข้อความที่เรารวบรวมไว้ได้ เขาโพสต์โจมตีคณะก้าวหน้า พรรณิการ์ ธนาธร และแกนนำคนอื่น ๆ ในประเด็นนี้อย่างน้อย 56 ข้อความ ส่วนใหญ่โพสต์ในช่วงปี 2564-2567 เช่น

  • “คณะก้าวหน้าทุจริตเงินบริจาค mayday เมื่อไหร่จะเอาเงินคืนประชาชน ไอ้สัxx” (30 เม.ย. 2566)
  • “รัฐสวัสดิการทำได้จริงรึเปล่าไม่รู้ แต่เงินบริจาค​ Mayday​ 7​ ล้าน ยังโอนไม่ครบจริงๆ” (9 ม.ค. 2566)
  • “อีช่อ พรรณิการ์ = อมเงินบริจาค mayday เข้าพรรคล้มเจ้า” (13 ธ.ค. 2565)
  • “ช่อ พรรณิการ์ ก่อนรับบริจาค mayday ดูธรรมดา ๆ พอหลังพ้นโครงการ mayday ดูสวยขึ้นเป็นกอง หน้าเรียวขึ้นเยอะเลย เอาเงินในบัญชีที่รับบริจาคชื่อตัวเองไปใช้รึเปล่าน๊า น่าสงสัยจริง ๆ” (5 ก.ย. 2565)
  • “ทำไมคนโกงค่าบัตรคอนเสิร์ตเทเลอร์ สวิฟ ถึงออกข่าวใหญ่โต แต่ธนาธรโกงเงินบริจาค Mayday ถึงแทบไม่เป็นข่าวเลย ต้องชั่วมาก ๆ เลยนะถึงโกงเงินบริจาค แต่สมพรคุมสื่อไว้หมดไง เรื่องนี้เลยเงียบ” (4 มี.ค. 2567)   

“รังสิมันต์ โรม” ไม่ใช้หนี้ กยศ.

ข้อกล่าวหาเรื่องรังสิมันต์ โรม ไม่ใช้หนี้กองทุนให้กู้ยืมเงินเพื่อการศึกษา (กยศ.) เกิดขึ้นมาตั้งแต่ปี 2562 เมื่อเขาเป็น สส. พรรคอนาคตใหม่และได้แสดงบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินต่อสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ปปช.) โดยระบุว่ามีหนี้สิน กยศ. ที่ยังไม่ได้ชำระเกือบ 200,000 บาท ทำให้มีผู้นำมาโจมตีว่าเขาไม่ชำระหนี้ กยศ. 

เรื่องนี้ถูกนำมาโจมตีต่อเนื่องหลายปี วันที่ 6 ก.ย. 2565 กิตติศักดิ์ รัตนวราหะ สมาชิกวุฒิสภา พาดพิงรังสิมันต์ในที่ประชุมสภาว่า “หนี้ กยศ. ยังไม่ใช้เลย สำเหนียกตัวเองบ้าง” ทำให้รังสิมันต์ลุกขึ้นชี้แจงว่าเรื่องนี้เป็นความเท็จและมีหลายคนเข้าใจผิดว่าเขาไม่ใช้หนี้ กยศ. เขายอมรับว่ากู้เงิน กยศ. เรียนจริงเพราะมีฐานะยากจน แต่ไม่เคยผิดนัดชำระหนี้ และเมื่อได้มาเป็น สส. ก็ชำระหนี้เพิ่มขึ้นมาโดยตลอดจนวันนี้ไม่เหลือหนี้ กยศ. แม้แต่บาทเดียว นอกจากนี้ในบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของรังสิมันต์ที่ ปปช. เปิดเผยในเดือนกรกฎาคม 2567 กรณีพ้นจากตำแหน่ง สส. ก็ไม่พบว่ามีหนี้ กยศ. แล้ว

แม้จะมีทั้งคำยืนยันในสภาและเอกสารแสดงบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินที่ยื่นต่อ ปปช. บัญชีบวรเดชก็ยังคงนำประเด็นนี้มาโพสต์กล่าวหาโจมตีรังสิมันต์และพรรคก้าวไกล/ปชน. อย่างต่อเนื่องไม่ต่ำกว่า 123 ครั้ง ส่วนใหญ่เป็นข้อความที่เข้าไปถามในบัญชีของรังสิมันต์ซ้ำ ๆ ว่า “ใช้หนี้ กยศ. หมดยัง” พร้อมคำด่าหยาบคาย และกล่าวหาว่ารังสิมันต์นำเงินไปใช้จัดงานแต่งงานหรูแต่ไม่ยอมจ่ายหนี้ กยศ.

  • “จัดงานแต่งงานในโรงแรมหรูหลายแสนแต่ติดหนี้ กยศ. ไม่ยอมจ่าย พรรคส้นxx กองเชียร์ก็ส้นxx” (15 มิ.ย. 2565)
  • “แม่บ้านที่เรารู้จักเคยทำงานในพรรคอนาคตใหม่ ตอนดูดฝุ่นได้ยินการประชุมกันเรื่องหนี้ กยศ. มีคนเสนอว่าทุกคนในพรรคควรใช้หนี้ กยศ. ให้หมด แต่มีอีกคนพูดแทรกขึ้นมาบอกไม่ต้องใช้ ให้ดึงไปเรื่อย ๆ รอฝ่ายค้านได้เป็นรัฐบาลค่อยออกนโยบายปลดหนี้พวกติดหนี้ กยศ. ที่มีจำนวนมากจะได้มาเป็นฐานเสียงให้เรา” (22 ก.ค. 2565) 
  • “ทำไมรังสิมันต์ไม่จ่ายหนี้ กยศ. เหนียวหนี้ไม่อยากจ่าย รอพวกตัวเองได้เป็นรัฐบาลแล้วออกนโยบายนิรโทษกรรมยกหนี้ กยศ. เอาเงินไปแต่งงานเกือบล้าน แบ่งเงินจ่ายหนี้ กยศ. ไว้เปย์เมีย หวังล้มเจ้าไม่ใช้ทุนเหมือนไอดอลปรีดี จอมพล ป.” (27 ก.ค. 2565) 

นอกจาก 5 ประเด็นที่ถูกนำมากล่าวหาโจมตีซ้ำ ๆ บัญชีบวรเดชยังมักนำกรณีที่เป็นข่าวเกี่ยวกับพรรคก้าวไกล/ปชน. มาบิดเบือน ผลิตซ้ำหรือแต่งเติมเรื่องราวให้เกิดข้อสงสัยหรือความเข้าใจผิดต่อพรรคและบุคคลในพรรค เช่น การประกันตัวผู้ต้องหาคดีการเมือง, คดีที่เกี่ยวข้องกับแม่และน้องชายของธนาธร, ฐานข้อมูลสมาชิกพรรครั่วไหล, กรณีแม่บ้านรัฐสภาถ่ายรูป สส. รักชนก, การจับกุมผู้สมัครสมาชิกสภาเทศบาลในคดียาเสพติด เป็นต้น

2.3 โจมตีกลุ่มเยาวชนและนักกิจกรรมทางการเมือง

นอกจากพรรคก้าวไกล/ปชน. บัญชีบวรเดชยังโพสต์กล่าวหาโจมตีกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ชุมนุมเรียกร้องประชาธิปไตยและเรียกร้องให้มีการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ในช่วงปี 2563-2566  

บัญชีบวรเดชเคยโพสต์กล่าวหาแกนนำว่าข่มขืนคนที่เข้าร่วมชุมนุมและอมเงินบริจาค, กล่าวหานักกิจกรรมและผู้ต้องหาทางการเมืองที่อดอาหารเพื่อเรียกร้องสิทธิการประกันตัวว่าไม่ได้อดข้าวจริง, ใส่ร้ายป้ายสีเกี่ยวกับเรื่องเพศ, โพสต์ภาพและข้อความที่ดูหมิ่นศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ตัวอย่างเช่น

  • “xxx หนึ่งในแกนนำสามกีบที่มีข่าวว่าเชิดเงินหนีไปกบดานต่างประเทศ 15 ล้าน” (25 พ.ย. 2564)
  • “อีกหน่อยพวกสามกีบคงมีเพศสัมพันธ์กันข้างถนนไม่ต่างอะไรกับสัตว์” (29 พ.ย. 2564)
  • “ผู้หญิงเข้ากลุ่มทะลุวัง = เสียตัว 100% ขอบคุณพรรคก้าวไกลที่ทำให้สังคมไทยมาถึงจุดนี้” (25 มี.ค. 2567)
  • “ม็อบเยาวชนที่มีพรรคการเมืองหื่นกามหนุนหลัง ยามว่างจากกิจกรรมทางการเมืองคือ Yes กันอย่างเดียว” (25 มี.ค. 2567)
  • โพสต์ภาพหมูหันและ “บุ้ง เนติพร” และข้อความว่า “ด่วน! น้องที่อดข้าว ปฏิเสธรับการรักษาทุกทาง ล่าสุดประกาศบริจาคร่างกายแล้ว ยินดีกับกรมปศุสัตว์​ด้วยครับ” (9 ก.พ. 2567) 


บัญชีบวรเดชยังใช้ข้อกล่าวหาเรื่องการยักยอกเงินบริจาคมาโจมตี สมบัติ บุญงามอนงค์หรือ “หนูหริ่ง” และทราย เจริญปุระ ซึ่งเป็นผู้ที่สนับสนุนการเคลื่อนไหวของเยาวชนด้วย เช่น “ผมขอร้องคุณหนูหริ่ง มือไม่พายอย่าเอาเท้าราน้ำครับ จิตอาสาไม่ได้อมเงินบริจาคเหมือนมึง ไอ้หน้าx” (25 เม.ย. 2567) และ “อีทรายอมเงินบริจาคจนโดนแบนจากวงการเพลง ไม่มีใครจ้างไปร้องเพลง ทุกวันนี้อยู่ได้ด้วยการอมเงินบริจาคของ 3 กีบ โดยทำเป็นขบวนการ” (15 พ.ย. 2565)

ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับโพสต์ของบัญชีบวรเดช

1. นำประเด็นที่เป็นเพียงข้อกล่าวหาหรือเป็นคดีความที่ยังไม่สิ้นสุดมาเผยแพร่ซ้ำด้วยข้อความสั้น ๆ ที่ทำให้เข้าใจผิดว่าผู้ที่ถูกกล่าวหานั้นมีความผิดจริง และไม่เคยอ้างอิงคำชี้แจงของผู้ที่ถูกกล่าวหา

2. โพสต์ข้อความกล่าวหา ใส่ร้ายป้ายสี ด่าทอซ้ำ ๆ อย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี และมักจะใช้วิธีการโพสต์ตอบกลับหรือแท็ก (tag) บุคคลที่กล่าวหา ทำให้ข้อความใส่ร้ายโจมตีนั้นถูกมองเห็นในวงกว้าง ไม่เพียงในบัญชีของตัวเอง

3. อ้างอิงแหล่งข้อมูลที่ไม่มีตัวตนชัดเจนหรืออ้างลอย ๆ เหมือนเป็นการแต่งเรื่องขึ้นมาเองทั้งหมดเพื่อใส่ร้ายทำลายชื่อเสียงของพรรคการเมืองและนักการเมือง โดยไม่สนใจถึงข้อเท็จจริง ความสมเหตุสมผลหรือความน่าเชื่อถือ เช่น

  • “พาอาม่าแถวบ้านมาทำบัตรประชาชนใหม่ แกบอกตั้งแต่โดนหลอกเอาบัตรประชาชนไปสมัครสมาชิกพรรคประชาชนมีพวกมิจฉาชีพโทรหาเยอะมาก เมื่อวานดูข่าวว่าข้อมูลหลุด แกร้องไห้เลย สงสารแกมาก ธนาธร เท้ง ปิยบุตร พิธามัวทำอะไรอยู่” (13 มี.ค. 2569)
  • “ข่าววงในบอกว่าธนาธร โมโหมากที่รูป สส. ก้าวกีดูดบุหรี่ไฟฟ้าในสภาหลุดออกมา ตอนนี้เริ่มมีการกดดันเจ้าหน้าที่สภาให้เช็คกล้องวงจรปิดว่าใครถ่าย ถ้าเป็นแม่บ้านให้ไล่ออกทันที เหมือนตอนที่แอบถ่ายห้องอีไอซ์ รักชนก” (17 ม.ค. 2567)
  • “ล่าสุดมีคุณครูที่ภูเก็ตถิ่นพรรคส้ม DM มาบอกว่าลูกศิษย์​ในโรงเรียนเริ่มเลียนแบบ พฤติกรรม​ สส. พรรคก้าวไกล เอาบุหรี่ไฟฟ้าไปดูดในห้องเรียน พออาจารย์​สอนว่าไม่ควร เด็กก็ยก สส. ก้าวไกลมาอ้างว่าคนเลือกก้าวไกลเยอะน้องเลยทำตาม ไม่ยอมรับผิด” (19 ม.ค. 2567)
  • “เมื่อคืนฟังใน Clubhouse เค้าบอกมีนักการเมืองชื่อย่อ ว. โกรธมากที่โดน [สำนักข่าว] อิศราขุด เลยสั่งให้ทีม io ของตัวเองเอาทัวร์ไปลงอิศราทุกโพสต์” (27 มิ.ย. 2566)
  • “เพื่อนที่ทำงานเป็นสามกีบ กู้ กยศ. มาอยู่ดี ๆ บอกจากนี้จะไม่จ่ายหนี้ กยศ. แล้ว จะเอาเงินไปกินเหล้า เราถามทำไมไม่จ่าย เค้าบอกพรรคก้าวไกลมีนโยบายพักหนี้ กยศ. 1 ปี ไม่จ่ายตอนนี้ก็ไม่เป็นไรเป็นสิทธิ​ของ​เรา เนี่ย พรรคส้ม ทำสังคมวุ่นวายไปหมด” (24 พ.ค. 2566)
  • “เมื่อคืนฟัง Clubhouse มีคนนึงเป็นทีมงานหาเสียงของพรรคส้มบอกว่า ก่อนพิธาจะไปถ่ายรายการกับสรยุทธ์ก็ไม่ได้กะพูดเรื่องรัฐประหาร 2549 แต่วิโรจน์เป็นคนแนะนำให้ใส่เรื่องดราม่าเกี่ยวกับรัฐประหารไปด้วย…สรุปพิธาพังเพราะเหลือก” (28 เม.ย. 2566)
  • “ที่กลุ่ม​ทะลุฟ้า​ มันกล้าไปพ่นสีใส่วังตอนนี้​ เพราะมีพรรคก้าวไกลอยู่เบื้องหลัง​ เคยฟังใน​ Club​house​ มีสามกีบคนนึงบอกว่า​ ถ้าพรรคส้มได้เป็นรัฐบาลจะนิรโทษกรรม​คดีการเมืองให้ทั้งหมดทุกคน​ พวกสามกีบถึงกล้าเผาแยกดินแดง​, ขวางขบวนเสด็จ​, ด่าเจ้า…” (30 มี.ค. 2566)
  • “เมื่อคืนฟัง Clubhouse เค้าบอกที่ม็อบสามกีบกล้าทำชั่วเผาแยกดินแดงปล่อย fake news ในตอนนี้เพราะพรรคก้าวไกลสัญญาไว้ว่า ถ้าได้เป็นรัฐบาลเมือไหร่จะนิรโทษกรรมให้ทุกคนใครผลงานเด่นจะถูกส่งลงเลือกตั้ง…สส. ที่ไม่เชื่อฟังธนาธร จะถูกเขี่ยทิ้ง” (22 พ.ย. 2565)
  • “วันนี้คุยกับร้านค้าที่เคยรับคนละครึ่ง เราถามว่าทำไมถึงเลิกรับ เค้าบอกวันก่อนมี สส. พรรคสีส้มมาหาเสียงบอกว่าอย่ารับเดี๋ยวจะโดนสรรพากรเก็บภาษีย้อนหลังเยอะ ตอนนี้จากร้านขายดีคนก็น้อยลง เนี่ยแค่มาหาเสียงยังทำลายประชาชนได้ขนาดนี้ ถ้าได้เป็นรัฐบาล เราว่าประเทศชาติย่อยยับ” (26 เม.ย. 2565)   

4. แม้บัญชีบวรเดชจะเผยแพร่ข้อความที่เป็นการกล่าวหาใส่ร้ายโดยไม่มีหลักฐาน แต่โพสต์ของเขากลับได้รับความสนใจนำไปเผยแพร่ต่อโดยสื่อมวลชนจำนวนหนึ่ง เช่น สยามรัฐเผยแพร่โพสต์จากบัญชีบวรเดชที่กล่าวหา ปชน. ว่า “ใช้เงินเทาหาเสียง” จากกรณีที่บุญฤทธิ์ เรารุ่งโรจน์ อดีตผู้สมัคร สส. กทม. ถูกออกหมายจับคดีฟอกเงิน และ Top News นำโพสต์กล่าวหาว่าผู้สมัคร สส. ปชน. เตือนร้านค้าไม่ให้เข้าโครงการคนละครึ่งเพราะจะโดนเก็บภาษีย้อนหลัง ไปอ่านออกอากาศเมื่อวันที่ 26 เม.ย. 2565  

รายการ “ข่าวเป็นข่าว” ช่อง Top News นำโพสต์ของบัญชีบวรเดชไปอ่านออกอากาศ

5. ประเด็นที่บัญชีบวรเดชนำมากล่าวหาโจมตีก้าวไกล/ปชน. มักเป็นเนื้อหาเดียวกับที่เผยแพร่โดยบัญชี X อื่น ๆ ที่มุ่งโจมตีก้าวไกล/ปชน. เช่นกัน และมีปฏิสัมพันธ์กับบัญชีเหล่านั้นเป็นประจำ ในทางกลับกัน บัญชีเหล่านั้นก็แชร์โพสต์หรืออ้างถึงบัญชีบวรเดชอยู่บ่อยครั้ง เป็นการสร้างความน่าเชื่อถือและเพิ่มการมองเห็น/การมีส่วนร่วมซึ่งกันและกัน

6. โพสต์จำนวนมากละเมิดข้อบังคับของ X อย่างชัดเจน ได้แก่ ใช้คำพูดที่รุนแรง, แสดงความปรารถนาให้เกิดความรุนแรงหรือให้ผู้อื่นเสียชีวิต, ยั่วยุให้เกิดการคุกคาม, การพูดถึงหรือการแท็กผู้ใช้ด้วยเนื้อหาที่เป็นอันตราย, การสร้างความเกลียดชัง, การลดทอนความเป็นมนุษย์, ใช้สัญลักษณ์ เช่น เครื่องหมายสวัสดิกะของนาซีเพื่อสร้างความเกลียดชัง, สบประมาทและดูหมิ่น, การทำให้บุคคลเป็นวัตถุทางเพศในเชิงดูหมิ่น, ทำให้ผู้อื่นเสื่อมเสีย ตัวอย่างเช่น 

โพสต์แสดงความต้องการให้เกิดความรุนแรง, การพูดถึงหรือการแท็กผู้ใช้ด้วยเนื้อหาที่เป็นอันตราย:

  • “อยากเห็นลุงเสรี ต่อยไอ้เหลือกแว่นหัก ถ้าทำจริง เลือกตั้งรอบหน้าจะกาเสรีรวมไทย” (25 ก.ค. 2566) [หมายเหตุ: ลุงเสรี หมายถึง เสรีพิศุทธ์ เตมียเวส หัวหน้าพรรคเสรีรวมไทย, “ไอ้เหลือก” หมายถึงวิโรจน์ ลักขณาอดิศร]
  • “อย่าให้เจอวิโรจน์มาเสียงแถวถิ่นเราจะต่อยให้แว่นแตกเลย ไอ้xx” (20 มี.ค. 2566)
  • “รำคาญจนอยากจะไประเบิดที่ทำการพรรค” (31 มี.ค. 2567)
  • “@Pita_MFP ไอชาติxxxที่ไหน ห้ามเมียตัวเองคบ LGBT ห้ามชมไอร่อนแมนวะสัส โคตรหน้าxxx ต่อยกับกูป่าวไอเxี้xทิม กล้าไหม?” (19 มี.ค. 2567)
  • “เกลียดพรรคก้าวไกล อยากต่อยหน้าธนาธร” (29 ธ.ค. 2566)
  • “เคยเดิน ๆ อยู่แล้ววูบไหมไอ้xx @wirojlak” (3 ก.พ. 2567)
  • “เห็นหน้าไอ้เหลือกทีไร อยากเอาส้นตีนไปสัมผัสที่หน้ามันทุกที” (2 ก.พ. 2567)
  • “ผมยอมรับว่าผมเป็นคนอารมณ์รุนแรงกับพวกสามนิ้วและไอ้เหลือก ถ้าเจอตัวเป็น ๆ ผมเข้าไปตบแว่นแตกจริง ๆ แต่ผมพยายามเลี่ยงที่จะไปเจอตัวมันเพราะผมรู้ว่าผมคุมอารมณ์ไม่ได้” (12 ก.พ. 2567)

บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความในลักษณะ “ท้าต่อย” หรือต้องการใช้ความรุนแรงหลายสิบครั้ง คนที่ถูกแท็กมากที่สุดคือวิโรจน์ (13 ครั้ง) ธนาธร (5 ครั้ง) ปิยบุตร (3 ครั้ง) นักกิจกรรมทางการเมือง (3 ครั้ง) พิธาและปดิพัทธ์ สันติภาดา (1 ครั้ง)

โพสต์แสดงความปราถนาให้ผู้อื่นเสียชีวิต:

  • โพสต์ตอบกลับศูนย์ความเพื่อสิทธิมนุษยชนที่อัปเดทอาการของนักกิจกรรมที่อดอาหารประท้วงว่า “รอให้มันตายแล้วค่อยมาบอกทีเดียวได้ไหม กูรำคาญมาก” (24 ก.พ. 2567) และ “หลับยาวไปเลยได้ไหม ประเทศไทยจะได้มีปัญหาน้อยลง” (22 ก.พ. 2567) 
  • โพสต์ในบัญชีมติชนออนไลน์เรื่องข่าวธนาธรซื้อบ้านปรีดีที่ฝรั่งเศสว่า “ย้ายไปตายที่นั่น เหมือนปรีดีแล้วไม่ต้องกลับมานะ ไอ้สัxxนรก” (1 เม.ย. 2567)

โพสต์สร้างความเกลียดชัง:

บัญชีบวรเดชโพสต์ข้อความและภาพที่อ้างถึงฮิตเลอร์และนาซีไม่ต่ำกว่า 10 ครั้ง ซึ่งผิดข้อบังคับของ X ที่ห้ามการสร้างความเกลียดชังโดยใช้สัญลักษณ์ที่รู้กันว่าเกี่ยวข้องกับกลุ่มที่ส่งเสริมความเกลียดชังในอดีต เช่น เครื่องหมายสวัสดิกะของนาซี

  • “ถ้ามีสงครามโลกครั้งที่ 3 ไทยน่าจะตายก่อนเป็นประเทศแรก ๆ ของโลก เพราะความเห็นแก่ตัวของพวกส้ม ฮิตเลอร์คงมองยิวคล้าย ๆ ส้มตอนนี้ถึงต้องฆ่าล้างเผ่าพันธุ์” (25 มี.ค. 2569)
  • “ฮิตเลอร์ พอชนะการเลือกตั้งก็ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์​ยิวด้วยระบอบประชาธิปไตย พรรคก้าวไกล ชนะเลือกตั้งเมื่อไหร่ คนรักสถาบันก็จะโดนฆ่าล้างเผ่าพันธ์ุเช่นกัน ด้วยข้อหาที่ไม่เห็นตรงกันกับธนาธร” (27 มี.ค. 2567) 
  • “ก้าวไกล ชอบอ้างชนะเลือกตั้ง พวกนาซีก็ชอบอ้างชนะเลือกตั้ง” (3 ม.ค. 2567)
  • “พรรคก้าวไกลไม่ต่างอะไรกับนาซี นาซีล้างสมองคนเยอรมันให้รุนแรง ก้าวไกลล้างสมองเด็กเผาแยกดินแดง, นาซีมีฮิตเลอร์เป็นศาสดา ก้าวไกลมีธนาธรเป็นศาสดา ใครเห็นต่างจะเป็นสลิ่มทันที, นาซีชูมือสวัสดิกะ ก้าวไกลชูสามกีบ, พื้นหลังนาซีสีแดง ก้าวไกลเป็นส้ม” (2 ม.ค. 2567)
  • “คนที่เชียร์พรรคส้มนี่เxี้x ยิ่งกว่าฮิตเลอร์” (23 ธ.ค. 2565)
  • “นาซียังไม่โกงจำนำข้าว ยิ่งลักษณ์ทักษิณเลวกว่านาซี” (7 ส.ค. 2565) 
ตัวอย่างโพสต์ของบัญชีบวรเดชที่สร้างความเกลียดชังด้วยการใช้สัญลักษณ์นาซีและฮิตเลอร์

สรุป

Data science ช่วยยกระดับการทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริง (fact-checking) จากการตรวจสอบเนื้อหาเป็นรายโพสต์สู่การวิเคราะห์พฤติกรรมของบัญชีผู้ใช้งาน (actor) ด้วยการเก็บรวบรวมข้อมูลของบัญชีผู้ใช้งานนั้น เช่น ข้อความที่โพสต์ทั้งหมดพร้อมด้วยลิงก์และวันที่โพสต์ จำนวนการมีส่วนร่วม การ mention ถึงบัญชีอื่น ๆ ซึ่งทำให้การทำงานของ fact-checker ในการวิเคราะห์เนื้อหาและเจตนาของบัญชีผู้ใช้งานนั้น ๆ ใช้เวลาน้อยลงและมีประสิทธิภาพมากขึ้น 

ในกรณีของบัญชีบวรเดช โพสต์ที่สามารถเข้าถึงและเก็บบันทึกไว้ได้ ณ วันที่ 31 พ.ค. 2569 มีทั้งหมด 15,990 ข้อความ เมื่อนำโพสต์เหล่านี้มาวิเคราะห์ในเชิงปริมาณและเชิงประเด็น ทำให้เห็นว่าบัญชีผู้ใช้นี้เผยแพร่เนื้อหาที่มุ่งโจมตีพรรคก้าวไกล/ปชน. และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับพรรคโดยใช้ทั้งเนื้อหาเท็จ เนื้อหาบิดเบือน การกล่าวหาโดยไม่มีหลักฐาน การใส่ร้ายป้ายสีเพื่อทำลายชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือของพรรคการเมืองและนักการเมือง รวมทั้งกลุ่มเยาวชนคนรุ่นใหม่ที่ออกมาเรียกร้องประชาธิปไตยและการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ โดยทำมาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาเกือบ 5 ปีเต็ม ตั้งแต่บัญชีนี้เปิดการใช้งานเมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2564 

บัญชีบวรเดชเป็นตัวอย่างของบัญชีผู้ใช้งานที่ละเมิดกฎข้อบังคับของ X อย่างชัดเจนหลายข้อ แต่ก็ยังเปิดใช้งานมานานหลายปี สะท้อนถึงความบกพร่องของระบบการตรวจสอบเนื้อหาและมาตรการจัดการบัญชีที่ละเมิดข้อบังคับของผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม 

เนื้อหาที่บัญชีบวรเดชเผยแพร่มาตลอดระยะเวลาเกือบ 5 ปีเต็ม และอาจจะนานกว่านั้นมากหากนับรวมบัญชีอื่น ๆ ของผู้ใช้รายเดียวกันนี้ที่ถูกระงับการใช้งานไปก่อนหน้า ได้สร้างความเสียหายในหลายระดับและหลายมิติ ดังนี้

  • บุคคล: ผู้ที่ถูกบัญชีบวรเดชกล่าวหา โจมตี ใส่ร้ายโดยไม่มีหลักฐานได้รับความเสียหายทัั้งชื่อเสียงและบั่นทอนสภาพจิตใจ เนื่องจากบัญชีบวรเดชมักแท็กบุคคลที่เขาต้องการโจมตีโดยตรง และส่งข้อความที่เป็นการด่าทอด้วยคำหยาบคาย การข่มขู่ทำร้ายร่างกาย การกล่าวหาในเรื่องเดิม ๆ ซ้ำ ๆ การเหยียดเพศ การลดทอนความเป็นมนุษย์ ผู้เสียหายที่ตัดสินใจฟ้องร้องดำเนินคดี ต้องเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายในการเก็บหลักฐานและดำเนินการทางกฎหมาย
  • พรรคการเมือง: พรรคก้าวไกล/ปชน. ซึ่งเป็นเป้าหมายการโจมตีของบัญชีบวรเดชต้องเสียเวลาและทรัพยากรในการชี้แจงข้อเท็จจริง หักล้างข่าวปลอมและข้อกล่าวหาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทำให้พรรคเสียโอกาสในการทำงานด้านอื่น หลายครั้งข้อมูลที่ชี้แจงก็ไม่ไปถึงประชาชนในวงกว้าง และหลายกรณีเป็นเรื่องที่ซับซ้อนยากต่อการทำความเข้าใจ ทำให้ประชาชนยังคงมีความเข้าใจผิดต่อพรรคหรือบุคลากรของพรรค หรือเกิดภาพจำที่ผิดต่อไป
  • การเมืองไทย: แม้ว่าหลายข้อความที่บัญชีบวรเดชโพสต์จะเป็นการแสดงความคิดเห็น วิจารณ์หรือตรวจสอบนักการเมือง/พรรคการเมืองโดยปกติที่ยอมรับได้ แต่ข้อความจำนวนมากเป็นการใส่ร้าย บิดเบือนหรือจงใจสร้างความเข้าใจผิดด้วยการให้ข้อมูลไม่ครบถ้วน การใส่ร้ายโจมตีนักการเมืองและพรรคการเมืองด้วยข้อมูลที่บิดเบือนหรือเป็นเท็จ ในด้านหนึ่งเป็นการกีดกันคนใหม่ ๆ ที่จะเข้ามาทำงานการเมือง เพราะไม่พร้อมที่จะตกเป็นเป้าของการใส่ร้ายโจมตี ด่าทอด้วยถ้อยคำหยาบคายและรุนแรง ข่มขู่คุกคาม เหยียดเพศ ลดทอนความเป็นมนุษย์ การปล่อยให้บัญชีบวรเดชและบัญชีอื่น ๆ ที่มีพฤติกรรมแบบเดียวกัน การเผยแพร่เนื้อหาเช่นนี้เท่ากับเป็นการตรึงการเมืองไทยให้ตกอยู่ในวังวนของการใส่ร้ายป้ายสี-ชี้แจงข้อเท็จจริง จนเสียโอกาสที่จะพัฒนาในด้านอื่นที่เป็นสารัตถะของการพัฒนาประชาธิปไตย
  • ปลุกปั่นความเกลียดชังและยุยงให้เกิดความรุนแรงในสังคม: มีหลักฐานชัดเจนว่าหลายข้อความที่บัญชีบวรเดชโพสต์มีเนื้อหาที่รุนแรง ข่มขู่คุกคามและสร้างความเกลียดชังด้วยการเปรียบเทียบบุคคลและพรรคการเมืองกับฮิตเลอร์และนาซี การที่บัญชีผู้ใช้งานเผยแพร่เนื้อหาเหล่านี้อยู่นานหลายปี ย่อมเป็นการบ่มเพาะความรุนแรงในสังคมไทยและมีความสุ่มเสี่ยงอย่างยิ่งที่นำไปสู่ความรุนแรงในพื้นที่ออฟไลน์

เชิงอรรถ

  1. บัญชีบวรเดชเปลี่ยนชื่อที่แสดงในหน้าโปรไฟล์ (display name) ไปเรื่อย ๆ ตามประเด็นหรือสถานการณ์ ซึ่งส่วนมากจะเป็นวลีที่โจมตีหรือพาดพิงพรรคประชาชน เช่น “บวรเดช รธน ไม่ต้องแก้ก็ได้ถ้าผู้นำฉลาดพอ” “บวรเดช ถ้าพรรคชั่วๆฉลาด Laser ID ไม่ต้องขอก็ได้” “บวรเดช อย่าเลือกพรรคที่ผู้สมัครค้ายา46” เดือนพฤษภาคม 2569 เขาเปลี่ยนชื่อโปรไฟล์เป็น “บวรเดช เลือกมัลลิกาเบอร์ 14 เท่านั้น !!!” เพื่อประกาศตัวเป็นผู้สนับสนุนมัลลิกา บุญมีตระกูล มหาสุข ผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร หลังจากนั้นก็เปลี่ยนชื่ออีกหลายครั้ง วันที่ 29 ก.ค. 2569 บัญชีนี้ใช้ชื่อว่า “บวรเดช ไม่เอาส้ม ล้มบัตรทอง” ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้อยู่ ณ วันที่เผยแพร่รายงานฉบับนี้ ↩︎
  2. ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์ให้ยุบพรรคก้าวไกลเมื่อวันที่ 7 ส.ค. 2567 จากการเสนอร่างแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และใช้เป็นนโยบายพรรคในการหาเสียงเลือกตั้ง ซึ่งศาลเห็นว่าเข้าลักษณะการกระทําการอันอาจเป็นปฏิปักษ์ต่อการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หลังถูกยุบพรรค สส. ก้าวไกลจึงย้ายไปสังกัดพรรคประชาชนซึ่งเปิดตัวเมื่อวันที่ 9 ส.ค. 2567 โดยมีณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ เป็นหัวหน้าพรรค รายงานชิ้นนี้ใช้คำว่า “พรรคก้าวไกล/ปชน.” เพื่อให้ครอบคลุมทั้งสองช่วงของพรรค
    ↩︎

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

Top Fact Checks

แสงสีส้มบริเวณฟิวส์ เกิดจากอะไร อันตรายหรือไม่?

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: แสงสีส้มปรากฏบริเวณฟิวส์ เกิดจากอะไร เป็นอันตรายหรือไม่ 

⚠️ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: ผู้เชี่ยวชาญชี้อาจเกิดได้จากหลายปัจจัย แต่ล้วนเป็นความเสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย ควรตัดแหล่งจ่ายไฟและให้ช่างไฟฟ้าที่มีความรู้เข้าตรวจสอบ

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 25 ก.ค. 2569 ในกลุ่มเฟซบุ๊ก ‘กลุ่มวิชาชีพช่างไฟฟ้ากำลัง’ มีผู้โพสต์ภาพแผงคัตเอาท์ซึ่งฟิวส์มีแสงสีส้ม พร้อมตั้งคำถามว่าเกิดจากกอะไร มีอันตรายหรือไม่ 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: ดร.สุพรรณ ทิพย์ทิพากร หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ให้ข้อมูลเมื่อวันที่ 27 ก.ค. 2569 ว่าการที่มีแสงสีส้มเกิดขึ้นบริเวณฟิวส์เป็นสภาวะผิดปกติที่ต้องได้รับการตรวจสอบโดยเร่งด่วน และไม่ควรใช้งานต่อ 

อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถยืนยันสาเหตุที่แท้จริงจากภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวได้ว่าเป็นการอาร์กไฟฟ้า (Electrical Arcing) หรือเกิดจากกระแสเกิน (Overload) เนื่องจากอาจมีสาเหตุได้หลายประการ เช่น ความต้านทานสัมผัสสูง (High Contact Resistance) จากหน้าสัมผัสหลวม การเกิดออกซิเดชัน ฟิวส์หรือฐานฟิวส์เสื่อมสภาพ หรือการรับโหลดเกิน ซึ่งล้วนทำให้เกิดความร้อนสะสมตามหลัก Joule Heating และอาจพัฒนาไปสู่การอาร์กไฟฟ้า การเสื่อมของฉนวน การหลอมละลายของอุปกรณ์ หรืออัคคีภัยได้ 

“หากพบแสงเรือง ความร้อนผิดปกติ กลิ่นไหม้ หรือเสียงอาร์ก ควรตัดแหล่งจ่ายไฟหากสามารถดำเนินการได้อย่างปลอดภัย และให้ช่างไฟฟ้าที่มีความรู้ตรวจสอบหาสาเหตุที่แท้จริง โดยตรวจสอบความแน่นของจุดต่อ สภาพฟิวส์และฐานฟิวส์ รวมถึงตรวจวัดอุณหภูมิด้วยกล้องถ่ายภาพความร้อนก่อนซ่อมหรือเปลี่ยนอุปกรณ์” ดร.สุพรรณกล่าว

ดร.สุพรรณกล่าวเพิ่มเติมว่า การปรับปรุงระบบเป็นอุปกรณ์ป้องกันที่ได้มาตรฐาน เช่น MCB หรือ RCBO เป็นแนวทางที่เหมาะสมเมื่อประเมินสภาพระบบแล้ว แต่ไม่ควรละเลยการค้นหาสาเหตุของความผิดปกติที่เกิดขึ้น