โคแฟคร่วมยินดี 25 ปี สสส. สานพลังทุกภาคส่วนสร้างนวัตกรรมสุขภาพ ชูบทเรียนไทยสู่สากล ย้ำชุมชนต้องเป็นเจ้าของการเปลี่ยนแปลง

9 พฤศจิกายน 2569 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดงานครบรอบ 25 ปี ภายใต้แนวคิด “นวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ 25 ปี สสส. เปลี่ยนชีวิตทุกคนบนผืนแผ่นดินไทย” ณ อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ งามดูพลี–สาทร กรุงเทพฯ โดยมีภาคีเครือข่ายจากหลากหลายภาคส่วนเข้าร่วมแสดงความยินดีและแลกเปลี่ยนมุมมองต่อบทบาทการสร้างเสริมสุขภาพของประเทศไทย ซึ่งโคแฟค (ประเทศไทย) ได้ร่วมแสดงความยินดี พร้อมชื่นชมการทำงานที่เชื่อมประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วน จนเกิดเป็นนวัตกรรมและกลไกการสร้างเสริมสุขภาพที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนทั่วประเทศ

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า การเติบโตของ สสส. เปรียบเสมือนต้นไม้ที่มีรากแก้วสำคัญคือการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน เนื่องจาก สสส. ถูกออกแบบให้เป็นองค์กรที่ทุกคนรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของ ผ่านกระบวนการร่วมคิด ร่วมทำ และร่วมขับเคลื่อนกับภาคีเครือข่ายตลอดระยะเวลา 25 ปี โดยมีเป้าหมายร่วมกันคือการทำให้คนไทยมีวิถีชีวิตและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีสุขภาวะที่ดี

“ผลงานตลอด 25 ปีที่ผ่านมาไม่ได้เป็นความสำเร็จขององค์กรหรือบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่เป็นผลจากการสะสมพลังของภาคีเครือข่ายที่ร่วมกันคิด วางแผน ออกแบบยุทธศาสตร์ และเป็นเจ้าของนวัตกรรมการสร้างเสริมสุขภาพที่เกิดขึ้น สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของ สสส. อย่างแท้จริง อย่างไรก็ตาม ยังมีประชาชนบางส่วนที่อาจไม่เข้าใจภารกิจและบทบาทขององค์กร จึงจำเป็นต้องร่วมกันสร้างความเข้าใจต่อไป”  นพ.พงศ์เทพกล่าว

ด้าน นพ.สุรเชษฐ์ สถิตนิรามัย รองประธานกรรมการกองทุน สสส. คนที่ 2 กล่าวว่า การเดินทางมาถึงปีที่ 25 เปรียบได้กับการก้าวเข้าสู่วัยเบญจเพส ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ผ่านทั้งความสำเร็จและความท้าทาย แต่สิ่งสำคัญคือการกลับไปทบทวนหลักการสำคัญที่ทำให้ สสส. เกิดขึ้นและดำรงอยู่ได้ โดยเฉพาะกลไกการจัดเก็บรายได้จากระบบภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ (Earmark Tax) ซึ่งเป็นรูปแบบการสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพที่มีใช้อยู่ในกว่า 80 ประเทศทั่วโลก ไม่ใช่เฉพาะประเทศไทย  นอกจากนี้ อีกหนึ่งหลักการสำคัญคือการทำงานร่วมกันของภาคี 5 ภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ ภาคท้องถิ่น และภาคประชาสังคม ซึ่งเป็นพลังสำคัญในการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

“ด้วยพลังของทุกภาคส่วนที่จะเรียนรู้จากวัย 25 ปีแล้วฟันฝ่าไปข้างหน้า ไม่ว่าลมจะแรง ต้นไม้นี้มีรากมีกิ่งที่แข็งแรง มีร่มเงาแล้วก็สร้างคุโณปการ แต่พายุแรงก็ต้องเข้าใจและต้องฟันฝ่าไปด้วยกันให้ได้”  นพ.สุรเชษฐ์ กล่าว

นพ.สุรเชษฐ์ สถิตนิรามัย รองประธานกรรมการกองทุน สสส.

ขณะที่ โอลิเวีย โคราซอน นิเวราส (Olivia Corazon Nieveras) ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านสาธารณสุข องค์การอนามัยโลก (WHO) ประจำประเทศไทย กล่าวปาฐกถาหัวข้อ “40 ปี กฎบัตรออตตาวา (Ottawa Charter): ถอดรหัสความสำเร็จการสร้างเสริมสุขภาพของไทยในมุมมอง WHO” โดยย้อนถึงจุดกำเนิดของกฎบัตรออตตาวาในปี 2529 ซึ่งวางหลักการสำคัญว่า การสร้างเสริมสุขภาพคือการทำให้ประชาชนมีศักยภาพในการควบคุมปัจจัยกำหนดสุขภาพของตนเอง ไม่ใช่เพียงการรักษาโรคเมื่อเกิดปัญหาสุขภาพแล้ว  สำหรับประเทศไทยก่อนการก่อตั้ง สสส. ได้มีการขับเคลื่อนงานสาธารณสุขมูลฐานและการควบคุมยาสูบ รวมถึงการจัดตั้งมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ ซึ่งดำเนินงานมาจนครบรอบ 40 ปี ก่อนจะพัฒนาสู่การจัดตั้ง สสส. ในปี 2544 และเกิดเป็นระบบนิเวศการสร้างเสริมสุขภาพที่เชื่อมโยงการทำงานของหลายภาคส่วน ต่อมาในปี 2548 ยังมีการประกาศกฎบัตรกรุงเทพฯ (Bangkok Charter) ซึ่งสะท้อนบทบาทของประเทศไทยในการร่วมขับเคลื่อนแนวคิดการสร้างเสริมสุขภาพในระดับนานาชาติ

โอลิเวียระบุว่า ปัจจัยสำคัญ 5 ประการที่จะทำให้หลักการของกฎบัตรออตตาวาเกิดผลในทางปฏิบัติ ได้แก่1. ความมุ่งมั่นทางการเมือง โดยต้องทำให้การสร้างเสริมสุขภาพเป็นส่วนหนึ่งของระบบกฎหมาย สถาบัน และนโยบาย รวมถึงการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง เพื่อคุ้มครองนโยบายด้านสุขภาพจากอิทธิพลทางการค้า 2. การมีกลไกทางการเงินที่ต่อเนื่องและยั่งยืน เพื่อสนับสนุนการวิจัย การรณรงค์ และการทำงานของเครือข่ายในระยะยาว 3. การเชื่อมโยงหลักฐานเชิงประจักษ์ไปสู่การปฏิบัติจริง พร้อมติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง  4. การสานพลังความร่วมมือระหว่างภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และภาคนโยบาย ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด “สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” ที่ช่วยสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ และ5.การทำให้ชุมชนเป็นเจ้าของการเปลี่ยนแปลง โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนร่วมตัดสินใจและแก้ไขปัญหาสุขภาพของตนเอง ไม่ใช่เป็นเพียงผู้รับบริการเท่านั้น ซึ่งประเทศไทยมีตัวอย่างที่ชัดเจนจากการทำงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน  (อสม.) และการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น

โอลิเวีย โคราซอน นิเวราส (Olivia Corazon Nieveras) ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านสาธารณสุข
องค์การอนามัยโลก (WHO) ประจำประเทศไทย

สำหรับทิศทางการสร้างเสริมสุขภาพในระยะต่อไป โอลิเวียเสนอ 5 เรื่องสำคัญ ได้แก่ การวางสุขภาวะไว้เป็นศูนย์กลางของการพัฒนา การรักษาการลงทุนและสถาบันด้านการสร้างเสริมสุขภาพให้มีความต่อเนื่อง การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพและรับมือกับปัจจัยกำหนดสุขภาพที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งจากภาคธุรกิจ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม การเสริมพลังชุมชนโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ตลอดจนการวัดผล เรียนรู้ และแบ่งปันบทเรียนที่ดีของประเทศไทยสู่สากล

ด้าน ดร.สุปรีดา อดุลยานนท์ อดีตผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า บทบาทสำคัญของผู้จัดการกองทุนคือการเป็นผู้อำนวยความสะดวก เปิดพื้นที่ให้ความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องที่หลากหลายได้รับการนำไปสู่การวางแผนและการปฏิบัติจริง โดย สสส. ไม่เคยหยุดนิ่งหรือหยุดทบทวนการทำงาน แต่พยายามนำปัจจัยและความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในทุกมิติมาพิจารณาปรับปรุงแนวทางการดำเนินงานอยู่เสมอ  ทั้งนี้ เปรียบเทียบการทำงานของ สสส. กับการสร้างวัดหรือมหาวิหาร โดยชี้ให้เห็นว่าคนทำงานแต่ละคนอาจมองสิ่งที่ตนเองกำลังทำแตกต่างกัน บางคนมองว่าเป็นเพียงการก่ออิฐฉาบปูน บางคนมองว่าเป็นการสร้างวัดขนาดใหญ่ แต่บางคนมองเห็นถึงการสร้างสิ่งที่มีคุณค่าและเป็นหมุดหมายให้คนรุ่นหลัง สิ่งสำคัญจึงอยู่ที่การมองให้เห็นความหมายและคุณค่าของงานในภาพรวม ไม่ใช่เพียงผลสำเร็จเฉพาะหน้า

จากการทบทวนบทเรียนการทำงานทั้งในประเทศและระดับสากล สสส. สามารถสรุปหลักการสำคัญที่เป็นเสาหลักขององค์กรได้ 4 ประการ ได้แก่ การมีกฎหมายและระบบภาษีเฉพาะ ซึ่งเป็นแหล่งทุนโดยตรงจากกิจกรรมหรือผลิตภัณฑ์ที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ประการที่สอง คือการเป็นกองทุนสนับสนุนที่ทำหน้าที่หนุนเสริมให้เกิดการสร้างเสริมสุขภาพในวงกว้าง โดยไม่เข้าไปดำเนินการทุกอย่างด้วยตนเอง เพราะหัวใจสำคัญของการทำงานคือการเชื่อมโยงและสร้างพลังร่วมกับภาคีเครือข่ายที่หลากหลาย ประการที่สาม คือการมียุทธศาสตร์และมุ่งสร้างผลลัพธ์ด้านการสร้างเสริมสุขภาพ ซึ่งต้องมองไกลกว่าการรักษาพยาบาลและการใช้ยา โดยครอบคลุมถึงการผลักดันนโยบายสาธารณะ การสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ การเสริมความเข้มแข็งของชุมชน การเพิ่มทักษะให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพตนเอง และการปรับระบบสุขภาพให้เน้นการสร้างสุขภาพมากกว่าการซ่อมแซมเมื่อเจ็บป่วยแล้ว ส่วนประการสุดท้าย คือความสุจริตของผู้ปฏิบัติงานและความโปร่งใสของระบบ โดยผู้ที่เกี่ยวข้องกับกองทุนต้องยึดมั่นในความสุจริต ขณะเดียวกัน การสร้างระบบตรวจสอบที่โปร่งใสต้องคำนึงถึงประสิทธิภาพและผลลัพธ์ที่ต้องการ ไม่ใช่เพียงการเพิ่มขั้นตอนหรือผลักทุกเรื่องเข้าสู่ระบบโดยปราศจากการใช้วิจารณญาณ

“สสส. เกิดมาเพื่อทำงานในสิ่งที่กว้างกว่าระบบบริการสุขภาพ ก็คือ ระบบสุขภาพ ครอบคลุมทุกภาคส่วนและประเด็นที่หลากหลาย ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะบุคลากรทางการแพทย์ จึงมีหลักคิดและเหตุผลรองรับจากแนวทางการสร้างเสริมสุขภาพที่มองสุขภาพเป็นเรื่องของทุกคนและทุกภาคส่วนในสังคม” ดร.สุปรีดากล่าว

“รับเบี้ยผู้สูงอายุได้ที่เซเว่นฯ” เป็นเนื้อหาเท็จ กรมบัญชีกลางยืนยันรับได้แค่ 2 ทาง คือ โอนเข้าบัญชีหรือรับเงินสดที่ อปท.

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ผู้สูงอายุรับเบี้ยยังชีพได้ที่ร้านเซเว่น อีเลฟเว่น  

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** กรมบัญชีกลางระบุช่องทางรับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุมีเพียง 2 ช่องทาง คือ 1.โอนเข้าบัญชีธนาคาร 2.รับเงินสดด้วยตนเองผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 15 ต.ค. 2569 บัญชีติ๊กตอก ‘Vyjayanthimalaa’ โพสต์คลิปวิดีโอที่สร้างด้วย #AI ให้ข้อมูลว่าขณะนี้ผู้สูงอายุสามารถรับเบี้ยผู้สูงอายุที่ร้านเซเว่น อีเลฟเว่นได้แล้ว โดยให้นำบัตรประชาชนไปที่สาขาใกล้บ้าน แจ้งพนักงานว่าขอรับเบี้ยผู้สูงอายุ เสียบบัตรยืนยันตัวตนก็รับเงินสดได้ทันที ไม่ต้องเสียเวลาไปเข้าคิวที่ธนาคารให้เหนื่อย (ลิงก์บันทึก)

คลิปนี้มียอดเข้าชมเกือบ 17,000 ครั้ง และถูกแชร์ไปมากกว่า 500 ครั้ง ณ วันที่ 10 พ.ย. 2569 และยังมีผู้ใช้ติ๊กตอกหลายรายนำเสียงจากคลิปนี้ไปสร้างคลิปใหม่ ฝังข้อความว่า “เบี้ยผู้สูงอายุรับที่เซเว่นใกล้บ้านได้แล้ว” 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วันที่ 6 พ.ย. 2569 กรมบัญชีกลางชี้แจงผ่านเพจเฟซบุ๊กว่าข้อมูลดังกล่าวไม่เป็นความจริง และยืนยันว่าช่องทางการรับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุมี 2 ช่องทางเท่านั้น คือ 

1) โอนเงินเข้าบัญชีเงินฝากธนาคาร โดยใช้บัญชีเงินฝากธนาคารของผู้มีสิทธิ หรือ บัญชีเงินฝากธนาคารของบุคคลที่ได้รับมอบอำนาจ โดยกรมบัญชีกลางจะจ่ายเงินทุกวันที่ 10 ของทุกเดือน (หากวันที่ 10 ตรงกับวันหยุดราชการ จะจ่ายให้ในวันทําการก่อนหน้า) 

2) รับเป็นเงินสด สามารถรับด้วยตนเอง หรือบุคคลที่ได้รับมอบอำนาจ โดยติดต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ผู้สูงอายุได้ลงทะเบียนไว้ (เช่น องค์การบริหารส่วนตำบล เทศบาล หรือสำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร)

เพจเฟซบุ๊กให้ข้อมูลคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการต่อใบอนุญาตทำงาน แรงงานที่ต้องต่ออายุภายใน 11 ธ.ค. 69 คือสัญชาติเมียนมา ลาว เวียดนาม ไม่ใช่แรงงานกัมพูชา

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ประกาศเตือนให้ต่อใบอนุญาตแรงงานเมียนมา ลาวและกัมพูชา ก่อนหมดอายุวันที่ 11 ธ.ค. 2569

❌  ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **ข้อมูลคลาดเคลื่อน** เฉพาะแรงงานสัญชาติเมียนมา ลาวและเวียดนามเท่านั้นที่ต้องต่ออายุภายใน 11 ธ.ค. 2569 ไม่เกี่ยวข้องกับแรงงานกัมพูชา

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 5 พ.ย. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘เล่าให้รู้’ โพสต์ภาพและข้อความ “กรมการจัดหางานแจ้งนายจ้างที่จ้างแรงงานเมียนมา ลาว และกัมพูชา ซึ่งใบอนุญาตทำงานหมดอายุวันที่ 11 ธันวาคม 2569 ให้รีบยื่นต่ออายุผ่านระบบออนไลน์ e-WorkPermit ก่อนถึงกำหนด หากดำเนินการตามเงื่อนไขครบถ้วน จะสามารถขยายสิทธิ์ทำงานต่อได้ถึงปลายปี 2570”  

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) ประกาศกระทรวงแรงงานที่เกี่ยวข้องและสอบถามจากเจ้าหน้าที่กรมการจัดหาแรงงาน พบว่าเนื้อหาดังกล่าวมีความคลาดเคลื่อน ข้อมูลที่ถูกต้องมีดังนี้

▪️แรงงานต่างด้าวที่ใบอนุญาตทำงานจะสิ้นสุดในวันที่ 11 ธ.ค. 2569 มีเฉพาะแรงงานสัญชาติเมียนมา ลาว และเวียดนามเท่านั้น ซึ่งเป็นไปตามมติ ครม. 14 ก.ค. 2569 ที่อนุญาตให้แรงงานสามสัญชาตินี้ยื่นขอต่ออายุใบอนุญาตทำงานได้ โดยเมื่อต่ออายุแล้วจะสามารถทำงานได้จนถึงวันที่ 11 ธ.ค. 2570 

▪️ปัจจุบันแรงงานกัมพูชาที่ทำงานอย่างถูกกฎหมายในไทย ได้แก่ แรงงานกัมพูชาที่ต่ออายุใบอนุญาตทำงานตามมติ ครม. วันที่ 24 ก.ย. 2567 และ วันที่ 4 ก.พ. 2568 ซึ่งสามารถอยู่ทำงานในประเทศไทยได้ถึงวันที่ 13 ก.พ. 2570 และต่ออายุได้อีก 1 ครั้ง ซึ่งจะทำงานได้จนถึงวันที่ 13 ก.พ. 2572

ดังนั้นแรงงานต่างด้าวที่ต้องต่ออายุใบอนุญาตทำงานภายในวันที่ 11 ธ.ค. 2569 จึงมีเฉพาะแรงงานสัญชาติเมียนมา ลาวและเวียดนามเท่านั้น ไม่เกี่ยวข้องกับแรงงานกัมพูชา

โพสต์ประชาสัมพันธ์การต่อใบอนุญาตสำหรับแรงงานเมียนมา ลาวและเวีดดนาม
ก่อนวันที่ 11 ธ.ค. 2569 จากเพจเฟซบุ๊กของสำนักงานจัดหางานจังหวัดราชบุรี

📌 ข้อสังเกตโคแฟค: นับตั้งแต่เกิดความขัดแย้งไทย-กัมพูชา มีการเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนหรือคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับแรงงานกัมพูชาอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งการต่ออายุใบอนุญาตทำงานสำหรับแรงงานข้ามชาติเกี่ยวข้องกับมติ ครม. ประกาศและระเบียบกระทรวงแรงงานและกระทรวงมหาดไทยหลายฉบับ ทำให้เกิดความสับสนได้ง่าย นายจ้าง แรงงานและประชาชนทั่วไปจึงควรติดตามข้อมูลจากช่องทางทางการของ กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน หรือสำนักงานจัดหางานประจำจังหวัด เป็นหลัก

พบเชื้อลิสทีเรียในเห็ดเข็มทอง ตระหนักแต่ไม่ต้องตระหนก ‘ปรุงสุก-รักษาความสะอาด’ ลดเสี่ยงป่วยได้

Zhang Taehun

ทำเอาตกอกตกใจกันไม่น้อยกับข่าว ‘เห็ดเข็มทอง’ ส่วนประกอบสำคัญของเมนูสุกี้ชาบูและหมูกระทะที่ชาวไทยนิยมบริโภคในวันล้อมวงสังสรรค์  มีการไปตรวจแล้วพบปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย สืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 26 ต.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘เกษตร นานา’ ได้โพสต์ข้อความ “ล่าสุด จนท.สุ่มตรวจ #เห็ดเข็มทองจีน ทั่ว กทม. ผลคือ เจอเชื้อลิสทิเรีย 100% ทุกตัวอย่าง” และอธิบายเพิ่มเติมในช่องแสดงความคิดเห็นว่า เมื่อต้นปี 2569 องค์การอาหารและยาสหรัฐอเมริกา (FDA)  ตรวจพบเชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส (Listeria monocytogenes) ปนเปื้อนในเห็ดเข็มทองนำเข้าจากจีน จนต้องสั่งเรียกคืนสินค้าและออกประกาศแจ้งเตือน

โพสต์เตือนเห็ดเข็มทองปนเปื้อนเชื้อ Listeria monocytogenes เมื่อช่วงวันที่ 26-27 ต.ค. 2569 ซึ่งพาดหัวว่าเป็นเห็ดเข็มทองจากจีน แต่จากการสุ่มตรวจพบมีทั้งเห็ดเข็มทองที่ผลิตในไทยและจีน

เพจดังกล่าวยังระบุที่มาของข้อมูลว่ามาจากสถาบันอาหารโครงการอาหารปลอดภัย ซึ่งเมื่อโคแฟคสืบค้นต่อไปก็พบว่าที่มานั้นคือบทความ ‘เชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส กับเห็ดเข็มทองดิบ’ เผยแพร่เมื่อวันที่ 24 ต.ค. 2569 อันเป็นความร่วมมือระหว่าง นสพ.ไทยรัฐ กับสถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม ในโครงการอาหารปลอดภัย

อย่างไรก็ตามจากการตรวจสอบบทความดังกล่าว พบว่าตัวอย่างเห็ดเข็มทองที่เก็บมาตรวจและพบการปนเปื้อนไม่ได้มาจากประเทศจีนทั้งหมด มีทั้งที่ผลิตในประเทศไทยด้วย โดยสถาบันอาหารได้เก็บตัวอย่างเห็ดเข็มทองดิบที่ผลิตในไทยและนำเข้าจากจีน 5 ตัวอย่าง จาก 5 ร้านค้าในตลาดเขตกรุงเทพฯ เพื่อนำมาวิเคราะห์เชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส ผลวิเคราะห์พบว่า เห็ดเข็มทองดิบทั้ง 5 ตัวอย่างมีเชื้อแบคทีเรียดังกล่าวปนเปื้อน

ในวันที่ 28 ต.ค. 2569 สถาบันอาหารได้ออกมาชี้แจงเพิ่มเติมว่า หลังจาก FDA ของสหรัฐได้ตรวจพบและเรียกคืนผลิตภัณฑ์เห็ดเข็มทองของ 2 บริษัทจากจีน เมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 นำมาสู่การสุ่มตรวจเห็ดเข็มทองในกรุงเทพฯ 5 ตัวอย่าง แบ่งเป็นที่ผลิตในประเทศ 4 ตัวอย่าง และนำเข้าจากจีน 1 ตัวอย่าง และพบเชื้อ Listeria monocytogenes ทุกตัวอย่าง

ในช่วงแรก ๆ ที่ข่าวนี้ถูกแชร์ออกไป พบการแชร์ข้อความต่อไปอีกจากผู้ใช้โซเชียลมีเดียรายอื่นด้วยโดยอ้างมีการตรวจพบเชื้อแบคทีเรียดังกล่าวมาก่อนหน้าโดยสถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม ตั้งแต่เดือนเมษายน ปี 2567 ตามที่ปรากฏในบทความ ‘เชื้อก่อโรคกับเห็ดเข็มทองดิบ’ ลงวันที่ 19 เม.ย. 2567 เมื่อโคแฟคได้ตรวจสอบบทความดังกล่าวพบว่าเป็นการตรวจสอบเห็ดเข็มทอง 5 ตัวอย่างจาก 4 ยี่ห้อที่วางขายในเขตกรุงเทพฯ แต่ไม่มีการระบุชัดว่าทั้งห้าตัวอย่างที่พบการปนเปื้อนมาจากแหล่งในประเทศหรือต่างประเทศ

รายงานการสุ่มตรวจเห็ดเข็มทอง (ซ้าย) ปี 2567 , (กลางและขวา) ปี 2569 โดยสถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม

ทำความรู้จักเชื้อ Listeria monocytogenes

ข้อมูลจากสถาบันอาหารระบุว่า ลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส (Listeria monocytogenes) เป็นแบคทีเรียที่มีลักษณะรูป ท่อนสั้น มักเรียงตัวเป็นสายต่อกัน 3-5 เซลล์ หรือ มากกว่านั้น เป็นแบคทีเรียที่ไม่สร้างสปอร์หรือ แคปซูล อุณหภูมิที่เหมาะสมสำหรับการเติบโต คือ 37 องศาเซลเซียส แต่สามารถเติบโตได้ทุกอุณหภูมิแม้ที่อุณหภูมิต่ำถึง 2.5 องศาเซลเซียส และสามารถทนความร้อนได้ดี พบได้ทั่วไปในน้ำ น้ำเสีย อุจจาระคนและสัตว์ จึงสามารถปนเปื้อนลงไปในอาหารได้ง่าย โดยพบเชื้อได้ในวัตถุดิบที่จะนำไปประกอบอาหาร โดยเฉพาะเนื้อสัตว์หรือผลิตผลจากสัตว์ เช่น น้ำนม

ลิสทีเรีย โมโนไซโตจิเนส เป็นแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรค และสามารถถ่ายทอดเข้าสู่ร่างกายได้โดยการรับประทานอาหารที่มีเชื้อนี้ปนเปื้อน อาหารที่พบว่ามีการปนเปื้อนของเชื้อ ได้แก่ นม เนื้อ ไก่ อาหารทะเล ส่วนในผักไม่พบ หรือพบน้อยมาก นอกจากนี้เชื้อยังสามารถเจริญได้ที่อุณหภูมิตู้เย็น และทนความร้อนได้ดีกว่าแบคทีเรียที่ไม่สร้างสปอร์ชนิดอื่น จึงสามารถมีชีวิตอยู่รอดได้ในผลิตภัณฑ์อาหารต่างๆ เช่น นม เนื้อสัตว์ ผัก และไส้กรอก

“ลิสทีเรีย โมโนไซโตจิเนส เป็นแบคทีเรีย ที่ก่อให้เกิดโรค Listeriosis โลหิตเป็นพิษและเยื่อหุ้มสมองอักเสบ มีอาการคล้ายเป็นหวัด เช่น มีไข้ ปวดหัว มีอาการท้องเสีย อาเจียน อาการติดเชื้อในกระแสเลือดอื่นๆ มักพบในผู้ป่วยที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือทารกที่เกิดจากมารดาที่ได้รับเชื้อขณะตั้งครรภ์ และยังมีรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตเนื่องจากบริโภคอาหารที่มีเชื้อนี้ปนเปื้อน ลิสทีเรีย โมโนไซโตจิเนส จึงเป็นดัชนีตัวหนึ่งที่แสดงถึงความปลอดภัยของอาหารด้วย” ข้อมูลจากสถาบันอาหารระบุ

ข้อมูลจาก FDA สหรัฐฯ ระบุว่า โรคลิสเตอริโอซิส (Listeriosis) หากมีอาการไม่รุนแรง ผู้ป่วยจะมีอาการไข้ ปวดกล้ามเนื้อ คลื่นไส้ อาเจียนและท้องเสีย โดยอาการเหล่านี้มักปรากฏอยู่เป็นเวลา 1 – 3 วัน แต่หากมีอาการรุนแรง ผู้ป่วยจะมีอาการปวดศีรษะ คอแข็ง สับสน สูญเสียการทรงตัว และชัก ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงขั้นเสียชีวิตได้ ดังนั้นหากมีอาการต้องสงสัยให้รีบไปพบแพทย์ทันที

‘กลุ่มเปราะบาง’ ความเสี่ยงสูง

FDA สหรัฐฯ เน้นย้ำถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของประชากรกลุ่มเปราะบาง ซึ่งโรคติดเชื้อลิสทีเรียชนิดรุนแรงนี้อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยเฉพาะในเด็กแรกเกิด ผู้ใหญ่ที่มีอายุมากกว่า 65 ปี และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ส่วนมารดาในระหว่างตั้งครรภ์ อาการของการติดเชื้อลิสทีเรียอาจไม่รุนแรงหรือแทบไม่ปรากฏให้เห็น แต่สามารถนำไปสู่ผลกระทบที่ร้ายแรง เช่น การแท้งบุตร ทารกเสียชีวิตในครรภ์ การคลอดก่อนกำหนด หรือการติดเชื้อที่เป็นอันตรายถึงชีวิตในทารกแรกเกิด

ทำไมถึงพบปัญหาเชื้อแบคทีเรียนี้ได้บ่อยในเห็ดเข็มทอง

มีคำอธิบายจาก ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยนวัตกรรมสุขภาพสัตว์และการจัดการ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC) ในบทความ ‘รู้จัก Listeria monocytogenes ในมุมนักจุลชีววิทยา’ เผยแพร่เมื่อวันที่ 28 ต.ค. 2569 ระบุว่า เห็ดเข็มทองมีก้านเรียวเล็กเกาะกันเป็นกระจุกแน่น มีซอกหลืบมากมายที่น้ำและเชื้ออาจแทรกอยู่ได้ การล้างให้สะอาดทั่วถึงจึงทำได้ยาก ขณะที่ถุงบรรจุปิดสนิทสร้างบรรยากาศชื้นซึ่งเอื้อต่อการเติบโต

“เมื่อรวมกับการเก็บรักษาในตู้เย็นเป็นเวลานานซึ่งลิสทีเรียทนได้ ก็เท่ากับว่าปัจจัยทั้งหมดเอื้อให้เชื้อปริมาณเล็กน้อยตั้งแต่ต้นทางเพิ่มขึ้นได้ในระหว่างการขนส่งและวางจำหน่าย อีกทั้งวัฒนธรรมการกินที่นิยมลวกเห็ดเพียงเล็กน้อยในชาบูหรือสุกี้ ทำให้ความร้อนอาจไม่ทั่วถึงทุกก้าน” ดร.อนันต์กล่าว

โปสเตอร์ประชาสัมพันธ์การรับประทานเห็ดเข็มทองอย่างปลอดภัย
ที่มา: โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล

‘กินร้อน-รักษาสุขอนามัยสถานที่เก็บและเครื่องมือประกอบอาหาร’ ป้องกันอันตรายได้

ดร.อนันต์ ย้ำว่าแม้ลิสทีเรียจะดูแข็งแกร่ง แต่ก็มีจุดอ่อนสำคัญคือไม่ทนความร้อน การปรุงให้สุกทั่วถึง โดยให้อุณหภูมิแกนกลางของอาหารสูงถึงประมาณ 74 องศาเซลเซียส หรือต้มให้เดือดนานพอก็เพียงพอที่จะทำลายเชื้อได้ ดังนั้นเห็ดเข็มทองจึงควรปรุงให้สุกเสมอ ไม่ควรกินดิบหรือลวกเพียงชั่วครู่

นอกจากนั้นไม่ได้มีแค่ตัวเห็ดที่ต้องระวัง แต่รวมถึงทุกพื้นผิวที่เห็ดสัมผัส น้ำที่ไหลจากถุงเห็ดอาจเปื้อนชั้นตู้เย็น เขียงและมีดที่ใช้หั่นเห็ดดิบอาจถ่ายเชื้อไปยังผักสลัดหรืออาหารพร้อมรับประทานอื่นๆ และเมื่อเชื้อไปอยู่บนอาหารที่ไม่ผ่านความร้อนอีกก็สามารถเพิ่มจำนวนต่อได้ในตู้เย็นเช่นกัน การแยกเขียงและมีดสำหรับอาหารดิบและอาหารพร้อมกิน การล้างมือด้วยสบู่ และการเช็ดทำความสะอาดตู้เย็นเป็นประจำ จึงเป็นการป้องกันที่สอดคล้องกับธรรมชาติของเชื้อโดยตรง

ขณะที่ FDA สหรัฐฯ แนะนำว่าควรเก็บรักษาอาหารไว้ในตู้เย็นที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า และในช่องแช่แข็งที่อุณหภูมิ -18 องศาเซลเซียส จะช่วยชะลอการเจริญเติบโตของเชื้อได้ หากมีสิ่งใดหกเลอะเทอะภายในตู้เย็น ให้เช็ดทำความสะอาดทันที และหมั่นทำความสะอาดตู้เย็นอยู่เสมอ โดยให้ล้างทำความสะอาดผนังด้านในและชั้นวางของในตู้เย็นเป็นประจำ จากนั้นจึงรีบนำอาหารทั้งหมดกลับเข้าเก็บในตู้เย็นตามเดิม

สำหรับเขียง เคาน์เตอร์ครัว และอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่อาจสัมผัสกับอาหารที่ปนเปื้อน ให้ล้างทำความสะอาดแล้วฆ่าเชื้อด้วยสารละลายที่ประกอบด้วยน้ำยาฟอกขาว (คลอรีน) 1 ช้อนโต๊ะ ผสมกับน้ำสะอาด 1 แกลลอน จากนั้นเช็ดให้แห้งด้วยกระดาษอเนกประสงค์หรือผ้าสะอาดผืนใหม่ที่ไม่เคยผ่านการใช้งานมาก่อน

FDA สหรัฐฯ ตรวจพบเชื้อลิสทิเรียในเห็ดเข็มทองจากจีน

นอกจากประกาศแจ้งเตือนการตรวจพบเชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส และเรียกคืนสินค้านำเข้าเมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 แล้ว ล่าสุดเมื่อวันที่ 22 ต.ค. 2569 FDA ยังได้ออกประกาศแจ้งเตือน ‘Import Alert 99-35’ ระบุชื่อหลายบริษัทจากจีนว่าต้องเฝ้าระวัง หลังตรวจพบเชื้อดังกล่าวปนเปื้อนในเห็ดเข็มทอง (Enokitake Mushrooms) อย่างไรก็ตาม สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ของไทย รายงานเมื่อวันที่ 28 ต.ค. 2569 ว่าเบื้องต้นยังไม่พบการนำเข้าเห็ดเข็มทองจากผู้ผลิตรายที่ถูกแจ้งเตือน

ภญ.สุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการ อย. กล่าวว่า เชื้อลิสทีเรียเป็นแบคทีเรียที่สามารถพบได้ทั่วไปในดิน น้ำ และสิ่งแวดล้อม จึงอาจปนเปื้อนในพืชผักและผลิตผลทางการเกษตรได้ ไม่ได้พบเฉพาะในเห็ดเข็มทอง แต่เชื้อชนิดนี้สามารถถูกทำลายได้ด้วยความร้อนจากการปรุงอาหารอย่างเหมาะสม ประชาชนจึงสามารถบริโภคเห็ดเข็มทองได้ตามปกติ โดยควรปรุงให้สุกทั่วถึง และหลีกเลี่ยงการรับประทานแบบดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ

โดยสรุปแล้ว แม้เชื้อแบคทีเรีย ‘ลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส’ จะพบได้ในเห็ดเข็มทอง ซึ่งเป็นเชื้อที่ก่อโรตได้และโดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ แต่ประชาชนก็ยังสามารถบริโภคเห็ดเข็มทองได้โดยผ่านกระบวนการปรุงสุก รวมถึงดูแลรักษาความสะอาดสถานที่ประกอบอาหารและเก็บอาหาร ก็จะช่วยลดความเสี่ยงได้

อ้างอิง

คลิปภาพประชาชนที่คอนเสิร์ต The Weeknd ที่ราชมังฯ ถูกนำมาสร้างความเข้าใจผิดว่าเป็นภาพการชุมนุม

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิป “ข่าวด่วน ผู้ชุมนุมจากภาคใต้ อีสาน เหนือ ตะวันออก รวมตัวกันแล้ว”

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นคลิปบรรยากาศคอนเสิร์ตของ The Weeknd ศิลปินชาวแคนาดาที่ราชมังคลากีฬาสถาน ช่วงวันที่ 11-13 ต.ค. 2569

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 17, 28 และ 29 ต.ค. 2569 พบการแชร์คลิปวิดีโอทางเฟซบุ๊กและติ๊กตอกเป็นภาพผู้คนเนืองแน่นในเวลากลางคืน ฝังข้อความ #บรรยากาศของผู้ชุมนุม บางโพสต์มีการติดแฮชแท็ก #ผู้ชุมนุม #รัฐบาล #เจ้าหน้าที่ และบรรยายข้อความ “ข่าวด่วนครับผู้ชุมนุมจากภาคใต้ภาคอีสานภาคเหนือภาคตะวันออกได้รวมตัวกันแล้วครับ” 

คลิปที่เผยแพร่ในบัญชีของผู้ใช้ติ๊กตอกชื่อ ‘ราชสีห์อีสาน’ มียอดการเข้าชมมากกว่า 400,000 ครั้งและถูกแชร์ไปมากกว่า 2,000 ครั้ง (ลิงก์บันทึก)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เมื่อค้นหาด้วย Google Lens พบคลิปเดียวกันถูกโพสต์เมื่อวันที่ 13 ต.ค. 2569 โดยบัญชีเฟซบุ๊ก ‘Fikeen’ ติดแฮชแท็ก #theweeknd #ราชมัง #Rajmangala ซึ่งคาดว่าน่าจะเป็นคลิปต้นฉบับ 

โคแฟคตรวจสอบภาพในคลิปพบป้ายสีแดงขนาดใหญ่มีตัวหนังสือสีดำเขียนว่า “Ticket Office” ซึ่งเมื่อนำภาพไปค้นหาพบว่าตรงกับป้ายในงานคอนเสิร์ต ‘The Weeknd: After Hours Til Dawn Stadium Tour Live in Bangkok’ ของอาเบล เทสเฟย์ หรือชื่อในวงการคือ The Weeknd ศิลปินนักร้องนักแต่งเพลงชาวแคนาดา ที่เผยแพร่โดยบัญชีผู้ใช้อินสตาแกรม และจากการตรวจสอบด้วย Google Street View พบว่าอาคารที่ปรากฏในคลิปคือห้องสมุดของการกีฬาแห่งประเทศไทย (กกท.) ซึ่งมืทางเชื่อมไปยังสนามราชมังคลากีฬาสถาน 

ขณะที่เว็บไซต์ Thaiticketmajor.com ซึ่งเป็นผู้จำหน่ายบัตรคอนเสิร์ตดังกล่าวอย่างเป็นทางการระบุว่าคอนเสิร์ตครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของทัวร์คอนเสิร์ตของ The Weeknd ในเอเชีย สำหรับในกรุงเทพฯ จัดขึ้นในวันที่ 11, 12 และ 13 ต.ค. 2569

จากหลักฐานข้างต้นจึงสรุปได้ว่าคลิปดังกล่าวเป็นภาพประชาชนที่เดินทางมาชมคอนเสิร์ตของศิลปิน The Weeknd ที่สนามราชมังคลากีฬาสถาน ไม่ใช่ภาพประชาชนในการชุมนุมทางการเมือง

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง

คลิปการชุมนุมทางการเมืองปี 2566 ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นการชุมนุมสาปแช่งรัฐบาลอนุทิน

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปประชาชนชุมนุมสาปแช่งรัฐบาลอนุทินที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นคลิปการชุมนุม ‘19 กรกฎา วันฌาปนกิจ สว.’เมื่อวันที่ 19 ก.ค. 2566 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 27 ต.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘พ่อกูชื่อ พระยาตาก ขอฝากผลงานบทกวี นี้ไว้ในแผ่นดิน’ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 15 วินาที ฝังข้อความ “คำสาปแช่งของประชาชน ส่งถึงรัฐบาลนายกฯ อนุทิน” เป็นภาพมวลชนชุมนุมบริเวณอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย มีเสียงพูดผ่านเครื่องขยายเสียงในลักษณะสาปแช่ง (ลิงก์บันทึก)

คลิปนี้มียอดการเข้าชมมากกว่า 126,000 ครั้ง และมียอดการแชร์กว่า 1,900 ครั้ง ณ วันที่ 3 พ.ย. 2569

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการนำภาพในคลิปไปค้นหาด้วย Google Lens พบว่าเป็นการชุมนุมที่ใช้ชื่อว่า ’19 กรกฎา วันฌาปนกิจ สว.’ เมื่อวันที่ 19 ก.ค. 2566 ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ถ.ราชดำเนินกลาง

นอกจากนี้เสียงแกนนำผู้ชุมนุมสาปแช่งผ่านเครื่องขยายเสียงยังตรงกับคลิปที่เผยแพร่โดยสำนักข่าวประชาไทซึ่งบรรยายว่าเป็นการชุมนุม “ประท้วงคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญและผู้มีอำนาจที่สกัดกั้นเจตนารมณ์และ ตัวแทนของประชาชน 19 ก.ค. 66”

ฐานเศรษฐกิจ แนวหน้า และ The Momentum รายงานว่าการชุมนุมครั้งนี้มีขึ้นในวันเดียวกับที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งให้พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกลและแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรก้าวไกลซึ่งชนะการเลือกตั้งวันที่ 14 พ.ค. 2566 หยุดการปฏิบัติหน้าที่ สส. ระหว่างพิจารณาคดีถือหุ้นสื่อไอทีวี ซึ่งส่งผลให้ที่ประชุมรัฐสภาลงมติในวันเดียวกันคือวันที่ 19 ก.ค. 2566 ไม่เห็นชอบให้เสนอชื่อพิธาเป็นนายกฯ   

📌 ข้อสังเกตโคแฟค: การนำภาพการชุมนุมในอดีตหรือการรวมตัวกันของประชาชนในกิจกรรมต่าง ๆ มักถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นการชุมนุมประท้วงขับไล่รัฐบาลชุดปัจจุบัน 

ข่าวลวงทางการเมืองลักษณะนี้มักมียอดวิวและยอดแชร์สูง จึงถูกนำมาเผยแพร่เพื่อสร้างรายได้จากแพลตฟอร์ม ประชาชนควรตรวจสอบข้อมูลจากรายงานของสื่อมวลชนที่เชื่อถือได้ว่ามีการชุมนุมจริงหรือไม่และไม่แชร์ต่อโดยไม่ตรวจสอบความถูกต้อง

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง

จี้ถอนร่างกฎหมายแปลง 4 กองทุนภาษีบาปเข้างบฯ ปกติ ชี้เปิดช่องการเมือง-กลุ่มทุนแทรกแซงสื่อ ทำลายความเข้มแข็งภาคประชาชน

เมื่อวันที่  29 ตุลาคม 2569 ภาคีโคแฟค (ประเทศไทย) เข้าร่วมเวทีเครือข่ายสื่อเพื่อการเปลี่ยนแปลง ในหัวข้อ ‘อนาคตสื่อสาธารณะ พันธะ กสทช. และกองทุนสุขภาพ กับอิสรภาพจากอำนาจรัฐและทุน’ จัดโดยเครือข่ายสื่อเพื่อการเปลี่ยนแปลง ร่วมกับภาคีเครือข่ายอีกหลายองค์กร ณ ห้องราณี โรงแรมรัตนโกสินทร์ ถ.ราชดำเนิน กทม. สืบเนื่องจากกรณีรัฐบาลเสนอแก้กฎหมาย 4 ฉบับ ให้แหล่งทุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กองทุนผู้สูงอายุ กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศ (ไทยพีบีเอส) ต้องผ่านกระบวนการงบประมาณแผ่นดินแทนการใช้กลไกระบบภาษีเฉพาะจากยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือภาษีบาป

สุปัน รักเชื้อ ประธานสภาวิชาชีพข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย กล่าวว่า ในประเทศไทยมีสื่อของรัฐ คือ 1.ช่อง 11 ( NBT) ของกรมประชาสัมพันธ์ รับงบประมาณผ่านกระบวนการงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2.ช่อง 5 ผ่านกลไกงบประมาณของกองทัพ และ 3.สำนักข่าวไทย อสมท (ช่อง 9) ไม่ได้รับงบประมาณโดยตรง มีรายได้จากการโฆษณา แต่มีกระทรวงการคลังถือหุ้นใหญ่ ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบแล้ว ไทยพีบีเอสโดดเด่นเรื่องความเป็นอิสระในการเสนอข้อมูลข่าวสารเพราะไม่ต้องคำนึงถึงแหล่งงบประมาณ เพราะมีรองรับจากภาษีสุราและยาสูบ

ขณะที่กระบวนการแทรกแซงสื่อโดยผู้มีอำนาจ ในยุคที่วิทยุและโทรทัศน์เป็นระบบสัมปทานมีการประมูล จะมีค่าบริหารจัดการที่ไม่สามารถแสดงใบเสร็จใดๆ ได้ และเมื่อสื่อนำเสนอเนื้อหากระทบผู้มีอำนาจ อาจมีสายด่วนจากนักการเมืองที่กำกับดูแลสื่อเข้ามากดดันกองบรรณาธิการหรือพิธีกรผู้ดำเนินรายการ ไปจนถึงมีข้ออ้างเพื่อสั่งระงับการออกอากาศ  แต่หลังจากอำนาจกำกับดูแลสื่อมาอยู่ที่สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) กลวิธีแทรกแซงสื่อก็เปลี่ยนไปเป็นการกดดันผ่านเม็ดเงินโฆษณาของธุรกิจเอกชน หรืองบประมาณประชาสัมพันธ์ของหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งการเมืองไทยเป็นการอุปถัมภ์กันระหว่างพรรคการเมืองกับภาคธุรกิจ

 

“ผมยืนยันมาตลอดทั้งในวงประชุมของเพื่อนพ้องวิชาชีพสื่อ และวงการเมืองที่มีโอกาสได้แลกเปลี่ยนในแวดวงการเมืองว่าไทยพีบีเอสต้องเป็นอิสระในการรับงบประมาณตรงจากภาษีสุราและยาสูบ    แต่มีข้อกังขาของสังคมเรื่องการบริหารจัดการภายใน ซึ่งมีอยู่จริงและเป็นคนหนึ่งที่วิพากษ์วิจารณ์ไทยพีบีเอสอย่างหนัก แต่ต้องแยกกันกับความเป็นอิสระของไทยพีบีเอสกับการปฏิรูปไทยพีบีเอส” สุปันกล่าว 

บัญชา จันทร์สมบูรณ์ ทีมกองบรรณาธิการโคแฟค กล่าวว่า ในฐานะที่เคยทำงานสื่อ ยืนยันว่าสื่อมวลชนกังวลแรงกดดันเรื่องเม็ดเงินโฆษณาอาจจะมากกว่าการถูกข่มขู่ด้วยคดีความ ในขณะที่ด้านหนึ่งสังคมคาดหวังให้สื่อช่วยตรวจสอบผู้มีอำนาจ เป็นกระบอกเสียงให้คนเล็กคนน้อย   สำหรับปัจจุบันเป็นทีมบรรณาธิการข่าวโคแฟค ได้ติดตามความเห็นในสื่อสังคมออนไลน์ มีความเห็นให้ปิดไทยพีบีเอส เพราะทุกคนสามารถสื่อสารผ่านช่องทางออนไลน์ได้แล้ว  แต่แท้จริงแล้วการทำให้เนื้อหาของตนเองถูกมองเห็นมากๆ นอกจากจ่ายเงินให้แพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์แล้วยังต้องผลิตเนื้อหาที่ถูกใจอัลกอริทึม ซึ่งก็มักจะเป็นเนื้อหาเร้าอารมณ์ หรือสร้างความเกลียดชัง  มีการเผยแพร่ข่าวปลอมมากมาย ดังนั้นแม้ทุกคนจะสื่อสารทางออนไลน์ แต่เราก็ต้องมีสื่อหลักไว้เป็นแหล่งข้อมูลที่เชื่อถืออ้างอิงได้ 

และในฐานะประชาชนคนหนึ่ง พบว่า การมี  สสส. มักถูกมองว่าเป็นท่อน้ำเลี้ยงองค์กรภาคประชาสังคม (NGO) หรือบ้างก็ใช้คำว่า Deep State หมายถึงเครือข่ายที่บงการประเทศอยู่เบื้องหลังจากการให้ทุนภาคประชาสังคมไปทำเรื่องต่างๆ แต่อยากให้มองกลับด้าน ในอดีตก่อนที่จะมี สสส. หรือไทยพีบีเอสเกิดขึ้น ผู้มีอำนาจที่เรียกกันว่า ‘3 ขา’ คือนักการเมือง ข้าราชการระดับสูงและผู้บริหารธุรกิจทุนใหญ่ ก็จับมือกันบงการประเทศอยู่แล้วไม่ใช่หรือ? 

“ถ้าจะมีองค์กรที่สร้างความเข้มแข็งให้กับภาคประชาชนหรือภาคประชาสังคมในการสื่อสาร ในการร่วมกันคิดหาทางออก แก้ปัญหาของพวกเขา และในการรวมตัวกันเพื่อมาเพื่อกดดันเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐที่มีอำนาจแก้ปัญหาให้ หรืออย่างไทยพีบีเอสช่วยเป็นกระบอกเสียง ซึ่งเป็นการคานอำนาจที่ดี ดังนั้นถ้าเอา สสส.หรือไทยพีบีเอส เข้าสู่กระบวนการงบประมาณของรัฐ  อำนาจของประชาชนซึ่งสำคัญมากในความเข้มแข็งของระบอบประชาธิปไตยมันจะหายไป” บัญชากล่าว 

เนืองนิช ชิดนอก ที่ปรึกษาเครือข่ายสลัม 4 ภาค กล่าวว่า เครือข่ายสลัม 4 ภาค ทำงานกับคนจนเมืองในการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยและส่งเสริมการเข้าถึงสาธารณูปโภคและสิทธิต่างๆ ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก สสส. มาดำเนินการตั้งแต่การจัดทำฐานข้อมูลชุมชนครอบคลุมทุกมิติ เช่น ด้านประชากร การศึกษา สุขภาพ เศรษฐกิจ สังตมและสิ่งแวดล้อม  ที่ผ่านมาบางชุมชนที่เริ่มตั้งหลักได้ จากการมีบ้านมั่นคง ที่มีกิจกรรมกลุ่มในชุมชนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต รับมือกับวิกฤติต่างๆ  

ณีรนุช จิตต์สม เลขาธิการคณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.) กล่าวว่า การเปลี่ยนที่มาแหล่งทุนของ 4 องค์กรจากภาษีสุราและยาสูบให้ไปผ่านกลไกงบประมาณปกติเพราะต้องรักษาวินัยการคลังและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณ   แต่ปัจจุบันประเทศไทยมีหนี้สาธารณะอยู่ประมาณร้อยละ 66 – 68 ซึ่งใกล้ระดับที่ห้ามเกินคือร้อยละ 70 ของผลิตภัณฑ์มวลรวม (GDP) แต่ยังมีแผนจะกู้อีก 1.26 ล้านล้านบาท แบบนี้รักษาวินัยการคลังและเพิ่มประสิทธิภาพอย่างไร  นอกจากนี้สื่อต้องมีความเป็นอิสระจากอำนาจรัฐ  ซึ่งการทำงานของไทยพีบีเอสตอบโจทย์ประชาชนโดยเฉพาะเสียงของคนเล็กคนน้อย  

อดิศักดิ์ สายประเสริฐ หัวหน้าฝ่ายนโยบายและนวัตกรรม สภาองค์กรของผู้บริโภค กล่าวว่า การที่ไทยพีบีเอส ต้องไปพึ่งพางบประมาณเหมือนหน่วยงานรัฐ สุ่มเสี่ยงถูกแทรกแซงจากการเมือง ซึ่งสื่อสาธารณะอย่างไทยพีบีเอสช่วยคุ้มครองผู้บริโภคเรื่องสิทธิการรับข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง อีกทั้งยังรับเรื่องร้องเรียนจากผู้บริโภคและช่วยผลักดันการแก้ไขปัญหาประชาชนได้จริง

จำนงค์ หนูพันธ์ ประธานขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (พีมูฟ) กล่าวว่าหลังจากนี้จะจับตาสถานการณ์การนำร่างนี้เข้าสภาฯ และให้เวลา 14 วันกับรัฐบาลนี้เพื่อไม่นำร่างฯ เข้าสภาฯ และ ครม. ถ้ายังไม่ฟังพี่น้องประชาชนเราก็จะเคลื่อนอย่างเต็มที่ จาก 491 เครือข่าย และยื่นหนังสือไปถึงทุกพรรคการเมืองให้ช่วยเป็นกระบอกเสียงให้ด้วย 

เรียง สีแก้ว ผู้ประสานงานสภาประชาชนภาคใต้ ตั้งข้อสังเกตว่า รัฐบาลชุดปัจจุบันจัดการแบ่งองคาพยพต่างๆ ในสังคมออกเป็น 3 กลุ่มเพื่อดำเนินนโยบาย ‘กำจัด’ กลุ่มที่เป็นปฏิปักษ์  ‘ยุบทิ้ง’ สำหรับสิ่งที่เห็นว่าเป็นภาระ  และ ‘จำกัด’สิ่งที่ยังใช้ประโยชน์ได้ในทางการเมือง 

เรียง สีแก้ว ผู้ประสานงานสภาประชาชนภาคใต้

“กฎหมาย 4 ฉบับ ผมเข้าใจว่ารับฟังความคิดเห็นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอาจเสร็จสิ้นภายในต้นเดือนพฤศจิกายนผมคิดว่ามีเวลามากมายนักในเรื่องนี้  เร็วๆ นี้จะมีพี่น้องประชาชนจำนวนมากมาที่ กทม. เราเห็นการประกาศระดมคน ความไม่พอใจที่ผุดแต่ละจุด เหลือแค่เวลาว่าทำอย่างไรให้มาที่ศูนย์กลางอำนาจพร้อมๆ กันแค่นั้นเอง” ผู้ประสานงานสภาประชาชนภาคใต้ กล่าว 

“ทุกท่านน่าจะทราบว่าทุกวันนี้ผู้บริโภคประสบปัญหาเรื่องการฉ้อโกงออนไลน์ปีหนึ่งหลายหมื่นล้านบาท ความสูญเสียที่เกิดขึ้น ไทยพีบีเอสเป็นหนึ่งในกระบอกเสียงที่สำคัญในการช่วยสะท้อนปัญหาและนำข้อเสนอของสภาผู้บริโภคต่อหน่วยงานรัฐต่างๆ อันนี้ก็เลยเป็นจุดที่ทางสภาผู้บริโภคเราได้มีแถลงการณ์คัดค้าน ไม่เห็นด้วยและขอให้ถอนร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าว” หัวหน้าฝ่ายนโยบายและนวัตกรรม สภาองค์กรของผู้บริโภคกล่าว 

เมธา มาสขาว เลขาธิการคณะกรรมการญาติวีรชนพฤษภา 35 กล่าวว่า กรณีร่างกฎหมายไทยพีบีเอสที่พยายามแปลงงบประมาณจากภาษีสามิตไปเป็นงบประมาณภาครัฐโดยตรง มีข้อครหาว่านักการเมืองในรัฐบาลมีส่วนได้ – ส่วนเสียกับกลุ่มทุนที่ต้องการยุติการจ่ายภาษีในส่วนนี้ รวมถึงพยายามควบคุมข้อมูลข่าวสารที่สื่อสาธารณะมักวิจารณ์รัฐบาลอย่างตรงไปตรงมาหรือไม่ ซึ่งไทยพีบีเอส หรือก่อนหน้านั้นคือไอทีวี มีฐานที่มาจากเหตุการณ์พฤษภา 2535 สื่อถูกปิดกั้นการรายงานข่าวประชาชนออกมาชุมนุม จึงเกิดการเรียกร้องให้เกิดทีวีเสรีขึ้น 

ทั้งนี้ได้อ่านแถลงการณ์ของคณะกรรมการญาติวีรชนพฤษภา 35 แสดงจุดยืนปกป้องสื่อสาธารณะ หยุดรัฐและทุนคุมสื่อ โดยย้ำว่าสื่อสาธารณะไม่ใช่สื่อของรัฐ และรัฐบาลก็มีกรมประชาสัมพันธ์อยู่แล้ว รวมถึงมีสถานีวิทยุและโทรทัศน์เพียงพอต่อการสื่อสารนโยบายและภารกิจของทางราชการ แต่เจตนารมณ์ในการก่อตั้งไทยพีบีเอส ไม่เคยมีและต้องไม่มีสถานะเป็นกระบอกเสียงของรัฐบาลหรือฝ่ายการเมืองใด สื่อสาธารณะดำรงอยู่บนหลักการเป็นของประชาชน โดยประชาชนและเพื่อประชาชน  ไทยพีบีเอสได้รับการออกแบบตามมาตรฐานสากล เช่นเดียวกับ BBC ของอังกฤษ หรือ NHK ของญี่ปุ่น ได้รับการยอมรับทั่วโลกว่าหัวใจสำคัญที่สุดคือความเป็นอิสระทางบรรณาธิการและหลักความรับผิดชอบต่อสาธารณะ การใช้แหล่งทุนจากภาษีจัดสรรเฉพาะเพื่อไม่ให้ฝ่ายการเมืองใช้กลไกงบประมาณมาบีบบังคับหรือตัดทอนการทำหน้าที่ตรวจสอบ เป็นกลไกที่ปกป้องผลประโยชน์ของประชาชนอย่างแท้จริง   

“การครอบงำสื่อสาธารณะเท่ากับเป็นการลิดรอนสิทธิขั้นพื้นฐานในการเข้าถึงความจริงที่รอบด้านของสังคมไทย เสรีภาพและความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะคือเส้นแบ่งระหว่างรัฐประชาธิปไตยกับอำนาจนิยม จึงขอเรียกร้องให้ไทยพีบีเอสคงสถานะเป็นสื่อสาธารณะของประชาชนอย่างแท้จริง ขณะเดียวกัน ฝ่ายบริหารและนโยบายของไทยพีบีเอสต้องมีการปฏิรูปองค์การในฐานะสื่อสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชนและเครือข่ายสื่อพลเมืองให้ทำงานอย่างโปรงใส ให้สังคมมีส่วนร่วมในการตรวจสอบ เพื่อใช้งบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ รับใช้ประชาชนและสังคมโดยไม่เลือกปฏิบัติ” เมธากล่าว 

ภาคประชาชนรวมตัวหน้าทำเนียบฯ จี้ถอนร่างแก้กฎหมาย 4 กองทุน หวั่นกระทบงานสร้างเสริมสุขภาพและชุมชน

เมื่อวันที่  27 ตุลาคม 2569 ที่บริเวณประตูทำเนียบรัฐบาลฝั่งตรงข้ามกระทรวงศึกษาธิการ เครือข่ายประชาชนหลายองค์กรในนาม “ขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน” รวมตัวแสดงจุดยืนคัดค้านร่างแก้ไขกฎหมาย 4 ฉบับ ที่เสนอให้เปลี่ยนแหล่งเงินสนับสนุนสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กองทุนผู้สูงอายุ กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส) จากระบบภาษีสรรพสามิตเฉพาะที่จัดสรรให้แต่ละกองทุน ไปเป็นงบประมาณรายจ่ายประจำปี โดยเรียกร้องให้นายอนุทิน ชาญวีรกูล และพรรคภูมิใจไทย ถอนร่างกฎหมายหรือไม่รับรองร่างทั้ง 4 ฉบับ เนื่องจากกังวลว่าจะกระทบความเป็นอิสระและความต่อเนื่องในการทำงานเพื่อประโยชน์สาธารณะ

สมบูรณ์ คำแหง ที่ปรึกษาคณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชนภาคใต้ กล่าวว่า การรวมตัวครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการปกป้องแหล่งทุนของ 4 องค์กร แต่เป็นการปกป้องพื้นที่และศักดิ์ศรีของภาคประชาชน ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสังคมไทย

‘เหตุผลที่เราไม่เห็นด้วยกับระบบภาษีทั้งหมด มันคือกลยุทธ์การกุมสภาพองค์กรหรือกลุ่มกองทุนทั้งหลายที่กำลังหนุนเสริมการเติบโตของภาคประชาชน ตั้งแต่รัฐธรรมนูญปี2540 เป็นต้นมา เราเกิดองค์กรแบบนี้หลายองค์กร ที่ทำงานกับภาคประขาชนที่ภาครัฐไม่สามารถทำได้ แต่องค์กรเหล่านี้กำลังสร้างการเติบโตด้านการเปลี่ยนแปลงใหม่ในสังคมไทย’ สมบูรณ์กล่าว

ด้าน ธีระ วัชรปราณี ผู้อำนวยการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) ชี้ข้อจำกัดของกระบวนการงบประมาณแผ่นดินปกติ ทั้งความล่าช้าที่ต้องเริ่มขั้นตอนตั้งแต่ในคณะรัฐมนตรี (ครม.) ผ่านเข้ามาสู่การพิจารณาของรัฐสภา นอกจากนั้นยังถูกตัดลดออกไปมากกว่าจะมาถึงประชาชน เป็นที่มาของการออกแบบระบบภาษีเฉพาะที่เก็บจากยาสูบและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งเป็นสินค้าที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ นำมาเป็นกองทุนขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาสุขภาพ เช่นเดียวกับไทยพีบีเอส เนื่องจากสื่อส่วนใหญ่มาจากภาคธุรกิจหรือภาครัฐ การจะมีสื่อสาธารณะที่แท้จริงได้ต้องมาจากแหล่งทุนที่เป็นกลาง จากนั้นจึงเกิดกองทุนผู้สูงอายุและกองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ ขึ้นมาตามลำดับ

‘ภาษีสรรพสามิตประมาณแสนกว่าล้านบาท  แค่ 2% ของ สสส. 1.5%  ของไทยพีบีเอส และ 2%  ของกองทุนผู้สูงอายุ – กองทุนกีฬา ที่บวกเพิ่มเข้ามาจากภาษีสรรพสามิต ทั้งหมดนี้คือ ระบบที่แก้ปัญหางบประมาณรายจ่ายประจำปีที่มักไม่เหลือให้กับเศษเสี้ยวของภาคประชาชน นี่คือหัวใจสำคัญ แต่รัฐบาลนี้ พรรคการเมืองนี้ไม่เห็นคุณค่า ทำไมถึงเห็นว่าเรื่องนี้ขัดวินัยการเงินการคลัง’ ธีระกล่าว

ธีระ วัชรปราณี ผู้อำนวยการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า

เกรียงไกร ชีช่วง ตัวแทนกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง และอดีตสมาชิกสภาผู้ชมไทยพีบีเอส รุ่นที่ 4 กล่าวว่า ไทยพีบีเอสเปิดพื้นที่ให้ประชาชนและชุมชนมีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์สื่อสาธารณะ โดยเฉพาะการนำเสนอเรื่องราวของกลุ่มชาติพันธุ์ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และเครือข่ายจิตอาสา ซึ่งช่วยลดอคติและทำให้สังคมเข้าใจความหลากหลายมากขึ้น จึงกังวลว่าการเปลี่ยนแหล่งทุนอาจกระทบความเป็นอิสระในการทำหน้าที่ดังกล่าว

‘ไทยพีบีเอสเป็นหัวจักรใหญ่ที่ให้คุณค่ากับพี่น้อง (กลุ่มชาติพันธุ์-ชนเผ่าพื้นเมือง) แล้วเปลี่ยนภาพที่ไม่ใช่เปลี่ยนแบบเสแสร้ง แต่เป็นการไปค้นหาความจริง เข้าไปในพื้นที่ ไปเกี่ยวช้อนยกระดับพี่น้องออกมา วันนี้สังคมไทยเพิ่งรู้ว่าประเทศเรามีพี่น้องชาติพันธุ์-ชนเผ่าพื้นเมืองมากกว่า 50 ชาติพันธุ์’ เกรียงไกรกล่าว

เกรียงไกร ชีช่วง ตัวแทนกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง

ขณะที่ ประสาร จิรชัยสกุล ประธานสมาพันธ์ชมรมเดิน-วิ่งเพื่อสุขภาพไทย กล่าวว่า สสส. สนับสนุนกิจกรรมทางกายและการดูแลสุขภาพที่ประชาชนเข้าถึงได้ในระดับชุมชน โดยระบุว่าปัจจุบันประเทศไทยมีประชากรในวงการวิ่งประมาณ 18 ล้านคน พร้อมแสดงความกังวลว่าหากต้องพึ่งพางบประมาณจากรัฐบาลมากขึ้น อาจทำให้การดำเนินงานขาดความคล่องตัวและเข้าถึงประชาชนได้ยากขึ้น

‘การที่เรามารวมตัวกันครั้งนี้ เรามาให้เหตุผลกับรัฐบาลว่าการที่ท่านจะยึด สสส. กลับไปนั้นไม่ถูกต้อง เพราะจะทำให้การออกกำลังกายและการเข้าถึงประชาชนโดยตรงมันยากขึ้น สมาพันธ์ฯ และ สสส. เป็นผู้ช่วยเหลือประชาชนในเรื่องของสุขภาพ ช่วยเหลือสังคมและประเทศชาติมาตลอด’ ประสาร กล่าว

ด้าน มานะ ช่วยชู จากเครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ กล่าวว่า สสส. มีบทบาทสนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ให้พัฒนาข้อมูล วางแผน และกำหนดนโยบายบนฐานความรู้ โดยเครือข่ายมี อปท. เข้าร่วมกว่า 3,000 แห่งทั่วประเทศ การสนับสนุนดังกล่าวช่วยให้ท้องถิ่นพัฒนารูปแบบการดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ และสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่ จึงห่วงว่าการเปลี่ยนระบบงบประมาณอาจกระทบความต่อเนื่องของการทำงานระดับชุมชน

ภายในงาน เครือข่ายได้อ่านแถลงการณ์ในนามขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชนและภาคีเครือข่าย 491 องค์กร เรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีและพรรคภูมิใจไทยถอนร่างแก้ไขกฎหมายทั้ง 4 ฉบับ หรือไม่รับรองร่างกฎหมายดังกล่าว โดยระบุว่า ระบบภาษีเฉพาะช่วยให้การจัดสรรเงินเพื่อแก้ปัญหาสุขภาพและสังคมมีความต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงจากการแทรกแซงทางการเมือง และยึดหลักให้ผู้ก่อผลกระทบมีส่วนรับผิดชอบต่อปัญหา พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าการอ้างเหตุผลด้านวินัยการเงินการคลังยังขาดข้อมูลการศึกษาผลกระทบที่เพียงพอ และกังวลว่าการย้ายเข้าสู่ระบบงบประมาณรายจ่ายประจำปีอาจเปิดช่องให้เกิดการตัดลดหรือเปลี่ยนแปลงการจัดสรรเงินทุนได้

แถลงการณ์ยังอ้างผลการรับฟังความคิดเห็นต่อร่างกฎหมายทั้ง 4 ฉบับ ระหว่างวันที่ 30 กันยายน–14 ตุลาคม 2569 ซึ่งพบว่าผู้แสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วยกับการแก้ไข โดยร่างกฎหมาย สสส. มีผู้ไม่เห็นด้วยร้อยละ 89.4 ร่างกฎหมายกองทุนผู้สูงอายุร้อยละ 73.12 ร่างกฎหมายไทยพีบีเอสร้อยละ 72.42 และร่างกฎหมายกองทุนพัฒนาการกีฬาร้อยละ 67.88

เครือข่ายเสนอให้ใช้กลไกของสภาผู้แทนราษฎรตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญที่ประกอบด้วยตัวแทนจากทุกพรรคการเมืองและภาคประชาสังคม เพื่อศึกษาการเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของทั้ง 4 องค์กร โดยไม่ทำลายกลไกแหล่งทุนที่สนับสนุนงานเพื่อประโยชน์สาธารณะ และยืนยันว่าการปฏิรูปควรคำนึงถึงผลกระทบต่อประชาชน ชุมชน และความต่อเนื่องของการสร้างเสริมสุขภาพ

สมช. ยืนยันว่าไม่ได้ออกประกาศแจ้งเตือนหรือขอให้ประชาชนกักตุนสิ่งของจำเป็น 72 ชม. สำหรับเหตุฉุกเฉิน

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: สมช. สั่งตุนของ 72 ชั่วโมงรองรับสถานการณ์ฉุกเฉิน 

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาบิดเบือน** สมช. ไม่ได้ออกคำเตือนหรือคำแนะนำเรื่องการสำรองอาหารสำหรับสถานการณ์ฉุกเฉิน  

 📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 28 ต.ค. 2569 บัญชีผู้ใช้โซเชียลมีเดียจำนวนหนึ่งโพสต์ภาพ พล.อ.ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ฝังข้อความ “สมช. สั่งตุนของ 72 ชั่วโมง” และเขียนบรรยายในโพสต์ว่า “สมช. เตือนคนไทยสำรองอาหาร เวชภัณฑ์ และแบตให้พอใช้ 72 ชั่วโมง หลังอังกฤษออกแคมเปญ Be Ready รับมือเหตุไม่คาดฝันในตะวันออกกลาง”

ตัวอย่างเช่น โพสต์ของบัญชีติ๊กตอกชื่อ ‘TalkLeaderAsia’ มียอดการเข้าชมมากกว่า 1.2 ล้านครั้ง และถูกแชร์มากกว่า 18,700 ครั้ง ณ วันที่ 29 ต.ค. (ลิงก์บันทึก)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วันที่ 27 ต.ค. 2569 พล.อ.ชัยพฤกษ์ เลขาฯ สมช. ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนถึงการประเมินผลกระทบของสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางต่อความมั่นคงและราคาพลังงานที่อาจจะเพิ่มขึ้น

ทยพีบีเอส ไทยรัฐ และไทยโพสต์ รายงานตรงกันว่าผู้สื่อข่าวถามเลขาฯ สมช. ถึงกรณีที่สหราชอาณาจักรแจ้งเตือนประชาชนให้เตรียมอาหาร แบตเตอรี่สำรอง และยารักษาโรคให้เพียงพออย่างน้อย 3 วัน เพื่อพร้อมรับสถานการณ์ฉุกเฉินหากเกิดการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานในภูมิภาคตะวันออกกลาง พล.อ.ชัยพฤกษ์ตอบเพียงว่าจะสอบถามเรื่องนี้กับเอกอัครราชทูตสหราชอาณาจักรประจำประเทศไทยที่จะเข้าพบในช่วงบ่ายวันที่ 27 ต.ค. 

วันที่ 29 ต.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ’ ได้แชร์ภาพและข้อความจากเพจ ‘NSC insight’ ซึ่งเป็นเพจสำหรับสื่อสารของ สมช. ยืนยันว่า สมช. ไม่ได้ออกประกาศแจ้งเตือนหรือขอให้ประชาชนกักตุนสิ่งของจำเป็นแต่อย่างใด  

“สมช. ยังคงติดตามและประเมินผลกระทบต่อความมั่นคงและผลประโยชน์ของชาติอย่างต่อเนื่อง พร้อมประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเตรียมความพร้อมตามความเหมาะสม ขอให้ประชาชนรับข่าวสารจากหน่วยงานภาครัฐโดยตรง ทั้งนี้ หากมีพัฒนาการสำคัญ สมช. จะชี้แจงให้ประชาชนทราบต่อไป”

คำชี้แจงของ สมช. จากเพจเฟซบุ๊ก ‘NSC insight’https://www.facebook.com/share/p/1MRm1ZHY3H/

บีบีซีไทยรายงานว่าช่วงสัปดาห์ที่แล้ว (22 ต.ค. 2569) รัฐบาลอังกฤษได้แนะนำให้ประชาชนตุนอาหารกระป๋องและน้ำดื่มให้เพียงพอสำหรับระยะเวลา 3 วันเพื่อรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินทั้งที่เกิดจากสภาพอากาศรุนแรง ภัยพิบัติหรือการโจมตีทางไซเบอร์ที่อาจกระทบกับห่วงโซ่การผลิต

การเตรียมอาหารและน้ำดื่มจะทำให้ประชาชนดูแลตัวเองได้ในช่วงที่ความช่วยเหลือจากรัฐยังไปไม่ถึง ทั้งนี้รัฐมนตรีกลาโหมของอังกฤษย้ำว่าคำแนะนำนี้ไม่ได้มีที่มาจากข้อมูลใหม่หรือข่าวกรองใด ๆ เกี่ยวกับสถานการณ์ฉุกเฉิน

นอกจากนี้เมื่อวันที่ 26 ต.ค. 2569 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงจัดการภัยพิบัติของญี่ปุ่นก็ได้ขอความร่วมมือประชาชนเตรียมอาหารและน้ำดื่มไว้สำหรับ 3-7 วันเพื่อรับมือกับภัยพิบัติ เช่น แผ่นดินไหว ภูเขาไฟปะทุ บีบีซีไทยรายงานด้วยว่าหลายประเทศในยุโรปและสแกนดิเนเวียก็มีคำแนะนำลักษณะเดียวกันนี้มาเป็นเวลาหลายปีแล้วเพราะตระหนักถึงความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และภัยธรรมชาติจากภาวะโลกร้อนที่ทวีความรุนแรงขึ้น

“พ.ร.บ. กับป้ายภาษีรถต้องหมดอายุวันเดียวกัน ไม่เช่นนั้นต่อภาษีไม่ได้” เป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อนจากคำสั่ง คปภ.

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: กฎหมายใหม่กำหนดให้ พ.ร.บ. และป้ายภาษีรถจะต้องมีวันหมดอายุวันเดียวกัน มิฉะนั้นจะไม่สามารถไปต่อทะเบียนได้

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาคลาดเคลื่อน** คำสั่งนายทะเบียนที่ 17/2569 โดย คปภ. ไม่ได้กำหนดว่า พ.ร.บ.ประกันภัยและป้ายภาษีรถ “ต้องหมดอายุวันเดียวกัน” แต่กำหนดให้ระยะเวลาของ พ.ร.บ. สอดคล้องกับวันสิ้นอายุภาษีรถในปีถัดไปเพื่อให้รถคันนั้นมีประกันภัย พ.ร.บ. ตลอดระยะเวลาที่ใช้รถตลอดปีภาษีของรถคันนั้น

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 1 ก.ย. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘ประกันภัยรถยนต์ ครูพี่เนย’ โพสต์คลิปวิดีโอบรรยายว่า “กฎหมายใหม่บังคับใช้ตั้งแต่ 1 ก.ย. 2569 คำสั่งนายทะเบียนที่ 17/2569 กำหนดให้ พ.ร.บ. และป้ายภาษีจะต้องมีวันหมดอายุพร้อมกัน มิเช่นนั้นจะไม่สามารถต่อทะเบียนรถกับกรมการขนส่งทางบกได้ คลิปนี้ยังคงเผยแพร่อยู่ ณ วันที่ 28 ต.ค. 2569 คลิปนี้ถูกแชร์ไปมากกว่า 6,600 ครั้ง

นอกจากนี้ยังมีบัญชีโซเชียลมีเดียของพนักงานบริษัทประกันภัยรถยนต์อธิบายข้อมูลเดียวกันนี้อีกหลายบัญชี

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) เผยแพร่คำสั่งนายทะเบียน ที่ 17/2569 เรื่อง การกำหนดระยะเวลาประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ เมื่อวันที่ 7 ส.ค. 2569 ระบุวันบังคับใช้ ตั้งแต่วันที่ 1 ก.ย. 2569 เป็นต้นไป มีสาระสำคัญคือ

▪️ ให้ระยะเวลาการประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถมีกำหนด 1 ปี เว้นแต่เป็นความประสงค์ของผู้เอาประกันภัย ให้บริษัทรับประกันภัยโดยมีระยะเวลาประกันภัยต่ำกว่า 1 ปี หรือเกินกว่า 1 ปีได้ แต่ต้องไม่เกิน 2 ปี โดยให้ใช้อัตราเบี้ยประกันภัยแบบเฉลี่ยรายวัน

▪️ ให้ระยะเวลาการประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ มีกำหนดระยะเวลาอย่างน้อยถึงวันสิ้นอายุภาษีรถในปีถัดไป ในกรณีนำไปใช้ประกอบการชำระภาษีรถประจำปีตามกฎหมาย

โคแฟคสอบถามไปยัง คปภ. และได้รับคำชี้แจงทางอีเมล ในวันที่ 28 ต.ค. 2569 ดังนี้ 

❓ จริงหรือไม่หาก พ.ร.บ. กับป้ายภาษีมีวันหมดอายุไม่ตรงกันจะไม่สามารถต่อทะเบียนได้?

❌ ไม่จริง: คำสั่งนายทะเบียนที่ 17/2569 เป็นการออกเพื่อเป็นการคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถอย่างต่อเนื่อง ลดช่องว่างความคุ้มครองของประกันภัย พ.ร.บ. และให้สอดรับการชำระภาษีรถประจำปีของกรมการขนส่งทางบก 

ในคำสั่งนายทะเบียน ข้อ 4 ววรค 2 จึงกำหนดให้บริษัทที่รับประกันภัย พ.ร.บ. รถที่อยู่ในระบบการชำระภาษีของกรมการขนส่งทางบก จะต้องคำนึงถึงวันสิ้นอายุภาษีรถในปีถัดไป ในการเสนอขายและทำความเข้าใจกับผู้เอาประกันภัยรายนั้น เพื่อให้รถคันนั้นมีประกันภัย พ.ร.บ. ตลอดระยะเวลาที่ใช้รถตลอดปีภาษีของรถคันนั้น

ส่วนการพิจารณาว่าจะรับชำระภาษีรถคันใดหรือไม่เป็นอำนาจของกรมการขนส่งทางบก 

❓ ผู้ใช้รถควรทำอย่างไรหากวันหมดอายุของ พ.ร.บ. กับป้ายภาษีไม่ตรงกัน เช่น พ.ร.บ. จะหมดอายุประมาณต้นเดือนกรกฎาคม แต่ป้ายภาษีหมดอายุกลางเดือนตุลาคม 

ℹ️ สำหรับรถอื่นที่ไม่ใช่รถจักรยานยนต์ ตามคำสั่งนายทะเบียนฉบับเดียวกัน ข้อ 4 วรรค 1 ได้กำหนดระยะเวลาเอาประกันภัยพ.ร.บ.โดยทั่วไปมีกำหนด 1 ปี แต่หากผู้เอาประกันภัยประสงค์ที่จะไม่ซื้อระยะเวลาความคุ้มครองที่ 1 ปี ก็สามารถทำได้ โดยสามารถซื้อระยะเวลาความคุ้มครองที่ตำกว่า 1 ปี หรือเกินกว่า 1 ปีก็ได้ แต่สูงสุดไม่เกิน 2 ปี โดยใช้อัตราเบี้ยแบบเฉลี่ยรายวัน  

สำหรับรถ จักรยานยนต์ มีคำสั่งนายทะเบียนที่ 20/2565 ให้สามารถเอาประกันภัย ที่ระยะเวลา 3 ปี 4 ปี หรือ 5 ปี ได้ 

ตัวอย่างเช่น หาก พ.ร.บ.หมดอายุเดือนกรกฎาคมและป้ายวงกลมหมดอายุกลางเดือนตุลาคม เจ้าของรถสามารถแจ้งความประสงค์ขอซื้อ ประกันภัย พ.ร.บ. ที่มีระยะเวลา 3 เดือน (สิงหาคม 2569 -กลางตุลาคม 2569) หรือจะซื้อ ประกันภัย พ.ร.บ. ที่มีระยะเวลา 15 เดือน (สิงหาคม 2569 – กลางตุลาคม 2570) ก็ได้

คลิปการฝึกทหารในคาซัคสถาน ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นเหตุปะทะทางทหารที่ชายแดนจีน-อินเดีย

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปเหตุปะทะทางทหารระหว่างจีน – อินเดีย 

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นคลิปการฝึกทหารในคาซัคสถาน

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 27 ต.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘IRose People’sParty’ ผู้ติดตามมากกว่า 14,000 บัญชี แชร์คลิปวิดีโอจากต่างประเทศที่อ้างว่าเป็นเหตุปะทะทางทหารระหว่างอินเดียกับจีน ที่บริเวณชายแดนรัฐอรุณาจัลประเทศของอินเดีย 

ภาพบางช่วงของคลิปนี้ยังปรากฏในคลิปข่าวที่ผลิตและเผยแพร่โดย Top News เมื่อวันที่ 28 ต.ค. 2569 พร้อมคำบรรยายว่า “เดือดชายแดนอินเดีย-จีน เผชิญหน้าตึงเครียดในอรุณาจัลประเทศ จุดพิพาทที่สองมหาอำนาจเอเชียไม่มีใครยอมใคร ล่าสุดมีรายงานการปะทะด้วยปืนเล็กในแนวหน้า” มียอดเข้าชมเกือบ 7 แสนครั้ง ณ วันที่ 28 ต.ค.

 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: คลิปนี้ถูกนำมาเผยแพร่อย่างกว้างขวางช่วงสัปดาห์นี้หลังจากมีรายงานความตึงเครียดบริเวณชายแดนอินเดีย-จีนในรัฐอรุณาจัลประเทศของอินเดียซึ่งทั้งจีนและอินเดียต่างอ้างความเป็นเจ้าของ บีบีซี อัลจาซีราและ The Diplomat รายงานว่าความตึงเครียดครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากผู้บัญชาการตำรวจชายแดนของอินเดียออกมาระบุว่ากองทัพจีนเสริมกำลังบริเวณชายแดนและมีการรุกล้ำดินแดนอินเดีย 

สำนักข่าว RFI ของฝรั่งเศสและ India Today ของอินเดียได้ตรวจสอบคลิปนี้เมื่อวันที่ 26-27 ต.ค. 2569 พบว่าเป็นคลิปการฝึกซ้อมทางยุทธวิธีของทหารในคาซัคสถานที่เผยแพร่โดยบัญชีอินสตาแกรม ‘tactical_federation’ ตั้งแต่วันที่ 28 ก.ค. 2569 โดยระบุว่าเป็นภาพการฝึกที่เมือง Жаркент ของคาซัคสถาน 

นอกจากนี้ เมื่อนำตัวอักษร ‘AOK-CCO’ บนเสื้อเกราะของทหารในคลิปไปตรวจสอบ พบว่าเป็นอักษรย่อของหน่วยปฏิบัติการพิเศษของกองทัพคาซัคสถาน  

โคแฟคค้นหาเพิ่มเติม พบบัญชีติ๊กตอกของสถานีโทรทัศน์แห่งชาติคาซัคสถาน โพสต์คลิปวิดีโอการสวนสนามของทหารหน่วยดังกล่าวเมื่อวันที่ 7 พ.ค. 2568

วันที่ 26 ต.ค. 2569 บัญชี X ‘Indian Army Fact Check’ ของกองทัพอินเดียโพสต์ข้อความว่าคลิปดังกล่าวไม่ใช่ภาพเหตุการณ์ที่ชายแดนจีน-อินเดียตามที่กล่าวอ้าง แต่เป็นภาพการฝึกของทหารคาซัคสถาน และเตือนว่าขณะนี้มีคลิปที่ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพเหตุการณ์ที่ชายแดนอินเดีย-จีน รวมทั้งคลิปที่สร้างด้วย AI จำนวนมาก ซึ่งเป็นการบิดเบือนและสร้างความสับสนเกี่ยวกับสถานการณ์จริงบริเวณชายแดนสองประเทศ

โพสต์เตือนภัยเห็ดเข็มทองปนเปื้อนเชื้อโรค สร้างความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการสุ่มตรวจวิเคราะห์ของสถาบันอาหาร

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: โพสต์เฟซบุ๊กระบุ “เจ้าหน้าที่สุ่มตรวจเห็ดเข็มทองจีนทั่ว กทม. เจอเชื้อลิสทิเรีย 100% ทุกตัวอย่าง”

⚠️ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาสร้างความเข้าใจคลาดเคลื่อน** สถาบันอาหารสุ่มตรวจเห็ดเข็มทองที่ขายในกรุงเทพฯ และพบเชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนสทุกตัวอย่างจริง แต่เป็นการสุ่มตรวจเพียง 5 ตัวอย่าง โดยเป็นผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าผลิตในประเทศ 4 ตัวอย่าง และนำเข้าจากจีน 1 ตัวอย่าง  

📝เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 26 ต.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘เกษตร นานา’ ผู้ติดตามกว่า 1.1 ล้านบัญชี โพสต์ข้อความว่า “ล่าสุด จนท.สุ่มตรวจ #เห็ดเข็มทองจีน ทั่ว กทม. ผลคือเจอเชื้อลิสทิเรีย 100% ทุกตัวอย่าง” โดยให้ข้อมูลเพิ่มเติมในคอมเมนต์ว่า “สถาบันอาหารเก็บตัวอย่างเห็ดเข็มทองดิบที่ผลิตในไทยและนำเข้าจากจีน 5 ตัวอย่าง จาก 5 ร้านค้าในตลาดเขตกรุงเทพฯ เพื่อนำมาวิเคราะห์เชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนสปนเปื้อน ผลวิเคราะห์พบว่า เห็ดเข็มทองดิบทั้ง 5 ตัวอย่าง พบการปนเปื้อน” 

โพสต์นี้ถูกแชร์ไปมากกว่า 12,000 ครั้ง มีสื่อมวลชน เช่น รายการเรื่องเล่าเช้านี้ นำข้อความนี้ไปเสนอข่าว และมีผู้ใช้โซเชียลมีเดียคัดลอกข้อความไปโพสต์ต่อจำนวนมากในหลายแพลตฟอร์ม ทั้งเฟซบุ๊ก อินสตาแกรมและ Threads  

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วันที่ 28 ต.ค. 2569 สถาบันอาหาร กระทรวงอุตสาหกรรม ชี้แจงทางเพจเฟซบุ๊ก ‘สถาบันอาหาร NFI Connext’ ว่าสถาบันฯ สุ่มเก็บตัวอย่างเห็ดเข็มทองดิบจากร้านค้าในกรุงเทพฯ มาตรวจวิเคราะห์การปนเปื้อนหลังจากที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐอเมริกา ประกาศเรียกคืนผลิตภัณฑ์เห็ดเข็มทองที่นำเข้าจากจีนเมื่อเดือน พ.ค. 2569 เนื่องจากพบการปนเปื้อนของเชื้อลิสทิเรีย โมโนไซโตจิเนส (Listeria monocytogenes) ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ

โดยสถาบันอาหารสุ่มเก็บตัวอย่างจากร้านค้าในกรุงเทพฯ 5 ตัวอย่าง ประกอบด้วยผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าผลิตในประเทศ 4 ตัวอย่าง และนำเข้าจากประเทศจีน 1 ตัวอย่าง ผลการตรวจวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการเมื่อวันที่ 9-21 ต.ค. 2569 พบเชื้อลิสทิเรียฯ ในทุกตัวอย่าง

สถาบันอาหารย้ำว่า “ผลการตรวจจากตัวอย่างจำนวนจำกัดในพื้นที่ที่สุ่มเก็บ ไม่สามารถนำไปสรุปแทนเห็ดเข็มทองทั้งหมดที่จำหน่ายในประเทศไทย หรือใช้ระบุว่าเห็ดเข็มทองจากแหล่งผลิตใดมีความเสี่ยงมากกว่ากันได้ จึงจำเป็นต้องมีการตรวจติดตามเพิ่มเติมเพื่อประเมินสถานการณ์อย่างครอบคลุม”

นอกจากนี้สถาบันอาหารยังให้ข้อมูลเกี่ยวกับเชื้อลิสทิเรียฯ และการกินเห็ดเข็มทองให้ปลอดภัยดังนี้ 

▪️เชื้อ Listeria monocytogenes เป็นแบคทีเรียก่อโรคที่พบได้ในสิ่งแวดล้อมและเจริญเติบโตได้ในอุณหภูมิตู้เย็น จึงอาจพบการปนเปื้อนในอาหารสดและอาหารพร้อมบริโภคแช่เย็น รวมถึงเห็ดเข็มทองดิบ

▪️การกินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อนี้อาจทำให้เกิดโรคลิสเทอริโอซิส (Listeriosis) มีอาการไข้ ปวดกล้ามเนื้อ คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสีย ไปจนถึงการติดเชื้อรุนแรง โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง และหญิงตั้งครรภ์

▪️วิธีบริโภคเห็ดเข็มทองให้ปลอดภัย คือ ปรุงให้สุกทั่วถึง, หลีกเลี่ยงการกินเห็ดเข็มทองดิบ, แยกเก็บเห็ดดิบออกจากอาหารปรุงสุกและอาหารพร้อมบริโภค, ล้างมือและทำความสะอาดอุปกรณ์หลังสัมผัสเห็ดดิบ 

📌 ข้อสรุปโคแฟค: สถาบันอาหารสุ่มตรวจวิเคราะห์เห็ดเข็มทองดิบและพบการปนเปื้อนของเชื้อลิสทิเรียฯ ทุกตัวอย่างจริงเมื่อเดือน ต.ค. 2569 แต่เป็นผลการตรวจจากตัวอย่างจำนวนจำกัดเพียง 5 ตัวอย่างในพื้นที่สุ่มเก็บในกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าผลิตในไทย 4 ตัวอย่างและนำเข้าจากจีน 1 ตัวอย่าง ดังนั้นข้อความที่ระบุว่า “เจ้าหน้าที่สุ่มตรวจเห็ดเข็มทองจีนทั่ว กทม.” จึงอาจสร้างความเข้าใจคลาดเคลื่อนว่าเป็นการสุ่มตรวจเห็ดเข็มทองจากจีนจำนวนมากในพื้นที่ทั่ว กทม.