เพจเฟซบุ๊กโพสต์เตือนไรเดอร์รับ-ส่งผู้โดยสารต้องมีใบขับขี่สาธารณะ แต่ใช้ภาพประกอบที่อาจทำให้เข้าใจผิด

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ไรเดอร์-คนขับแอปฯ ต้องทำใบขับขี่สาธารณะภายใน 30 ก.ย. 2569 ไม่เช่นนั้นจะถูกแบนจากระบบ 

📌 ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาจริง แต่ภาพประกอบอาจทำให้เข้าใจผิด** ไรเดอร์และคนขับรถรับจ้างผ่านแอปพลิเคชันที่ต้องทำใบขับขี่สาธารณะคือผู้ที่ทำงานรับ-ส่งผู้โดยสารเท่านั้น ไม่รวมไรเดอร์ที่รับส่งอาหารหรือสินค้าทั่วไป 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 1 ก.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘Car2day’ โพสต์ภาพไรเดอร์ส่งอาหารและสินค้า พร้อมข้อความว่า “ขนส่งฯ เอาจริงแล้ว เตรียมยกระดับมาตรฐานการให้บริการรถรับจ้างผ่านแอปพลิเคชัน กำหนดให้ไรเดอร์และผู้ให้บริการขับรถผ่านแอปทุกแพลตฟอร์มต้องมีใบขับขี่สาธารณะภายในวันที่ 30 ก.ย. 69” หากไม่ทำตามที่กำหนดจะมีมาตรการหักคะแนนผู้ประกอบการ รวมทั้งอาจถูกสั่งระงับการให้บริการในหมวดรับส่งผู้โดยสารชั่วคราว

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เนื้อหาดังกล่าวมีที่มาจากพิธีประกาศเจตจำนงความร่วมมือ “การปฏิบัติตามกฎหมายและการพัฒนามาตรฐานการให้บริการรถรับจ้างผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์” ระหว่างกระทรวงคมนาคมกับผู้ให้บริการ 8 แอปพลิเคชัน เมื่อวันที่ 29 มิ.ย. 2569 ซึ่งสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคมกำชับว่า ผู้ให้บริการแอปพลิเคชันจะต้องไม่รับผู้ขับรถรายใหม่ที่ไม่มีใบอนุญาตขับรถสาธารณะเข้าสู่ระบบเพื่อรับจ้างขนส่งผู้โดยสารโดยเด็ดขาด และต้องเร่งสนับสนุนให้ผู้ขับรถมีใบอนุญาตขับรถสาธารณะอย่างถูกต้อง 

“หลังจาก 30 ก.ย. 2569 จะมีการยกระดับการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดยิ่งขึ้น และแอปพลิเคชันต้องระงับการจ่ายงานแก่ผู้ขับรถที่ยังไม่เป็นไปตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด” สิริพงศ์กล่าว

มาตรการนี้เป็นไปตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะฯ ซึ่งกำหนดให้บุคคลที่ขับขี่รถรับจ้างโดยสารสาธารณะผ่านแอปพลิเคชัน ต้องจดทะเบียนยานพาหนะกับกรมการขนส่งทางบกและต้องทำใบขับขี่สาธารณะ อีกทั้งกำหนดว่าผู้ให้บริการแอปพลิเคชันต้องไม่รับผู้ขับขี่ที่ไม่ได้ทำใบขับขี่สาธารณะหรือใช้ยานพาหนะที่ไม่ได้จดทะเบียนเข้ามาในระบบ  

⚠️ ข้อสังเกตโคแฟค: แม้เพจเฟซบุ๊ก ‘Car2day’ จะเผยแพร่เนื้อหาที่เป็นจริงโดยอ้างอิงข่าวประชาสัมพันธ์ที่กรมการขนส่งทางบกเผยแพร่และตรงกับข่าวที่สื่อหลายสำนักรายงาน แต่ภาพประกอบโพสต์ที่เป็นภาพไรเดอร์ส่งอาหารและพาดหัวข่าวว่า “ไรเดอร์-คนขับแอปฯ ต้องมีใบขับขี่สาธารณะ” อาจทำให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนว่าข้อกำหนดนี้ครอบคลุมไรเดอร์ทุกประเภท ซึ่งที่จริงแล้วครอบคลุมเฉพาะไรเดอร์ที่รับ-ส่งผู้โดยสารเท่านั้น

โคแฟคสอบถามเพิ่มเติมจากกรมการขนส่งทางบก และได้รับคำยืนยันเมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2569 ว่า กรมการขนส่งทางบกกำกับดูแลในส่วนของการขนส่งผู้โดยสาร การทำใบขับขี่สาธารณะจึงหมายความเฉพาะไรเดอร์หรือผู้ขับขี่ยานพาหนะที่รับงานผ่านแอปพลิเคชั่นในลักษณะรับ-ส่งคนเท่านั้น ไม่รวมถึงการรับ-ส่งอาหารหรือสินค้าโดยทั่วไป

ที่มาที่ไปข้อกำหนดให้ไรเดอร์รับส่งผู้โดยสารที่รับจ้างผ่านแอปพลิเคชันต้องทำใบขับขี่สาธารณะ

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ออกประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะ ที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (3) แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการ แพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 พ.ศ. 2568 โดยเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 4 ก.ค. 2568 

ต่อมา ETDA ได้เผยแพร่แนวปฏิบัติเมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2569 ระบุว่า บุคคลที่ทำงานให้บริการขับขี่รถรับจ้างผ่านแอปพลิเคชั่น ต้องจดทะเบียนยานพาหนะกับกรมการขนส่งทางบก แบ่งเป็น รย.17 กรณีเป็นรถจักรยานยนต์ หรือ รย.18 กรณีเป็นรถยนต์ และต้องทำใบขับขี่สาธารณะ ขณะที่ผู้ให้บริการแอปพลิเคชันต้องไม่รับผู้ขับขี่ที่ไม่ได้ทำใบขับขี่สาธารณะหรือใช้ยานพาหนะที่ไม่ได้จดทะเบียนเข้ามาในระบบ

แม้ในระยะแรกจะมีการกำหนดให้ดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 30 มี.ค. 2569 แต่ต่อมาได้เลื่อนออกไป จนกระทั่งในวันที่ 29 มิ.ย. 2569 สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ได้กล่าวย้ำในพิธีประกาศแสดงเจตจำนงความร่วมมือ “การปฏิบัติตามกฎหมายและการพัฒนามาตรฐานการให้บริการรถรับจ้างผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์” ร่วมกับ 8 แอปพลิเคชันที่เกี่่ยวข้องว่า ผู้ให้บริการแอปพลิเคชันจะต้องไม่รับผู้ขับรถรายใหม่ที่ไม่มีใบอนุญาตขับรถสาธารณะเข้าสู่ระบบเพื่อให้บริการขนส่งผู้โดยสารโดยเด็ดขาด และต้องเร่งสนับสนุนให้ผู้ขับรถมีใบอนุญาตขับรถสาธารณะอย่างถูกต้อง 

สิริพงส์กล่าวว่ามาตรการนี้มุ่งให้ประชาชนสามารถใช้บริการได้อย่างมั่นใจ ผู้ขับรถมีโอกาสประกอบอาชีพอย่างถูกต้องตามกฎหมาย และผู้ให้บริการแอปพลิเคชั่นดำเนินธุรกิจภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกันอย่างโปร่งใส เป็นธรรม และมีความรับผิดชอบต่อสังคม

เพจเฟซบุ๊กนำข่าวเก่าในต่างประเทศมาโพสต์หวือหวา ยั่วให้คลิกเข้าเว็บไซต์ที่อาจไม่ปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: เด็กอายุ 12 ป่วยคล้ายเป็นไข้หวัดใหญ่ สุดท้ายต้องเข้าไอซียูจากภาวะช็อกจากพิษแบคทีเรีย

⚠️ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **นำข่าวเก่าในต่างประเทศมาโพสต์ด้วยข้อความหวือหวาและภาพประกอบที่ไม่เกี่ยวข้องกันเพื่อล่อลวงให้คลิกลิงก์ที่ไม่ปลอดภัย** 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 23 มิ.ย. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘Blogtamsu TV Thailand’ โพสต์ข้อความ “คิดว่าแค่ไข้หวัดใหญ่! ด.ช.วัย 12 ปี ไข้กลับ หมอดึงขากางเกงดูถึงกับร้อง สั่งส่ง ICU ด่วน” พร้อมภาพผู้ป่วยนอนรักษาตัวในโรงพยาบาล และภาพแผลจุดดำบนผิวหนัง มีการแนบลิงก์ในช่องแสดงความคิดเห็นเชิญชวนให้เข้าไปอ่านรายละเอียดในเว็บไซต์

เนื้อหาบนเว็บไซต์ระบุว่ากุมารแพทย์ชาวไต้หวันโพสต์ข้อความบนเฟซบุ๊กเล่าเรื่องของเด็กชายวัย 12 ปี ที่มาพบแพทย์ด้วยอาการไข้และอ่อนเพลีย เมื่อตรวจร่างกายพบว่ามีบาดแผลบวมแดงที่ขา แพทย์จึงส่งไปห้องฉุกเฉินและต่อมาถูกส่งเข้าห้องไอซียูเพื่อรักษาภาวะช็อกจากพิษแบคทีเรีย (Toxic Shock Syndrome – TSS)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เรื่องราวของผู้ป่วยเด็กที่มีอาการคล้ายไข้หวัดแต่สุดท้ายถูกส่งเข้าไอซียูด้วยภาวะช็อกสารพิษจากบาดแผลที่ติดเชื้อ เคยถูกโพสต์บนเว็บไซต์  sanook.com เมื่อวันที่ 12 ก.พ. 2569 พาดหัวข่าวว่า “คิดว่าแค่ไข้หวัดใหญ่! ด.ช.วัย 12 ปี ไข้กลับ หมอดึงขากางเกงดูถึงกับร้อง สั่งส่ง ICU ด่วน” โดยอ้างอิงเนื้อหาจาก ETtoday ซึ่งเป็นสำนักข่าวออนไลน์ในไต้หวัน 

ETtoday เผยแพร่ข่าวนี้เมื่อวันที่ 9 ก.พ. 2569 ระบุว่าเนื้อหานี้มีที่มาจากเพจเฟซบุ๊กของคลินิกกุมารเวชศาสตร์แห่งหนึ่งในไต้หวันซึ่งโพสต์เรื่องราวนี้เมื่อวันที่ 7 ก.พ. 2569 บอกเล่ากรณีศึกษาของผู้ป่วยเด็กคนหนึ่งที่มีอาการช็อกจากการติดเชื้อหรือ TSS ซึ่งหากไม่ได้รับการวินิจฉัยอย่างถูกต้องและได้รับรักษาอย่างทันท่วงทีจะนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต นอกจาก EToday แล้ว Business Today สื่อไต้หวันอีกสำนักก็เสนอข่าวนี้เช่นกัน

แม้เนื้อหาที่เพจเฟซบุ๊ก ‘Blogtamsu TV Thailand’ นำมาเผยแพร่จะตรงกับข่าวที่เผยแพร่ในสื่อไต้หวัน แต่กลับใช้ภาพประกอบจากเหตุการณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องและเป็นคนละภาพกับโพสต์ต้นฉบับ 

ภาพและพาดหัวข่าวที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ sanook.com

โคแฟคตรวจสอบด้วย Google Lens พบว่าภาพประกอบที่เพจเฟซบุ๊กดังกล่าวนำมาเผยแพร่เป็นภาพที่เคยเผยแพร่ในสื่อเวียดนาม ดังนี้

-ภาพผู้ป่วยนอนบนเตียงในโรงพยาบาล เคยเผยแพร่ในสื่อเวียดนามช่วงเดือนธันวาคม 2567 ประกอบข่าวเด็กชายวัย 13 ปี ถูกนำส่งโรงพยาบาลหลังจากกินข้าวปนเปื้อนยาเบื่อหนู 

-ภาพแพทย์กำลังตรวจรักษาเด็กชายบนเตียงในโรงพยาบาล เคยเผยแพร่ในสื่อเวียดนามช่วงเดือนมิถุนายน 2568 ประกอบข่าวเด็กชายวัย 9 ปี ได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ

ℹ️ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ TSS: สำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานครให้ข้อมูลว่า Toxic shock syndrome คือภาวะช็อกจากสารพิษที่มาจากการติดเชื้อ S. pyogenes หรือ S. aureus ที่มักจะอาศัยอยู่ตามผิวหนังและเยื่อบุต่าง ๆ ของร่างกาย โดยบางสายพันธุ์สามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านทางบาดแผล จากนั้นเติบโตอย่างรวดเร็วลุกลามเข้าสู่กระแสเลือด พร้อมทั้งสร้างสารพิษภายในร่างกาย ทำให้เกิดไข้ ภาวะความดันโลหิตต่ำ และอวัยวะล้มเหลวหลายระบบ (ตับ, ไต, เลือด, ผิวหนัง, หายใจ และระบบประสาท) เป็นกลุ่มอาการที่พบได้ยากแต่อาจเป็นอันตรายถึงขั้นเสียชีวิต

📌 ข้อสังเกตโคแฟค: โคแฟคตรวจสอบพบเพจเฟซบุ๊กจำนวนหนึ่งที่มักนำข่าวเกี่ยวกับสุขภาพและอุบัติเหตุที่เคยเผยแพร่ในสื่อต่างประเทศมาเผยแพร่ใหม่โดยใช้ข้อความและภาพที่หวือหวา กระตุ้นความสนใจในลักษณะ clickbait เพื่อยั่วให้คลิกลิงก์ไปยังเว็บไซต์ที่เลียนแบบเว็บไซต์ข่าวที่มีโฆษณาจำนวนมากซึ่งอาจไม่ปลอดภัย เช่น ข่าวอุบัติเหตุในอินโดนีเซียเมื่อปี 2566 ถูกนำมาเผยแพร่ซ้ำพร้อมแนบลิงก์เข้าเว็บไซต์ที่อาจไม่ปลอดภัย ผู้ใช้โซเชียลมีเดียจึงควรระมัดระวังเมื่อพบเจอเนื้อหาลักษณะนี้ และหลีกเลี่ยงการคลิกลิงก์ที่มีความน่าสงสัย

ปธน. มาครงคุกเข่าทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์แด่ในหลวง-พระราชินี เป็นภาพที่สร้างด้วย AI

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ประธานาธิบดีมาครงคุกเข่าถวายเกียรติสูงสุดแด่ในหลวง

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาบิดเบือนและใช้ภาพประกอบที่ดัดแปลงด้วย AI** ประธานาธิบดีมาครงไม่ได้คุกเข่าระหว่างทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 1 ก.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘Chimlang’ ผู้ติดตาม 2.3 ล้านบัญชีโพสต์ภาพเอมานูว์แอล มาครง ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเครื่องอิสริยาภรณ์แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฝังข้อความว่า “มาครงคุกเข่าถวายเกียรติสูงสุดแด่ในหลวง”

ข้อความในโพสต์ระบุว่า “เครื่องราชฯ สูงสุดของฝรั่งเศส มาครงคุกเข่าถวายในหลวง-พระราชินีกลางทำเนียบ ปารีสจัดเต็ม มาครงทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ชั้นสูงสุด กร็อง-ครัว แด่ในหลวง และถวายชั้นสูงสุดอีกตระกูลแด่พระราชินี ในงานพระกระยาหารค่ำ ณ ทำเนียบประธานาธิบดี” โพสต์นี้ถูกแชร์ไปเกือบ 400 ครั้งในเวลา 1 ชั่วโมงหลังจากเผยแพร่

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญาเสด็จพระราชดำเนินเยือนสาธารณรัฐฝรั่งเศสระหว่างวันที่ 28 มิ.ย.-2 ก.ค. 2569 โดยเมื่อวันที่ 29 มิ.ย. ในหลวงและพระราชินีทรงรับการทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์จากประธานาธิบดีฝรั่งเศส ณ ทำเนียบประธานาธิบดี

โคแฟคได้รับการยืนยันจากเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศว่า ในการทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์ ประธานาธิบดีมาครงไม่ได้คุกเข่าตามที่ปรากฏในภาพที่เฟซบุ๊กดังกล่าวเผยแพร่

ภาพทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์ที่กระทรวงการต่างประเทศเผยแพร่อย่างเป็นทางการบนเว็บไซต์ mfa.go.th ไม่พบว่ามีภาพที่นายมาครงคุกเข่า

ภาพชุดพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี ทรงรับการทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องอิสริยาภรณ์จากประธานาธิบดีฝรั่งเศสที่ทำเนียบประธานาธิบดีฯ เมื่อวันที่ 29 มิ.ย. 2569 ที่เผยแพร่บนเว็บไซต์กระทรวงการต่างประเทศ

เมื่อโคแฟคนำภาพไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือของ OpenAI (openai.com/research/verify/) ได้ผลลัพธ์ว่าภาพนี้สร้างขึ้นด้วยเครื่องมือของ OpenAI

ผลการตรวจสอบภาพด้วยเครื่องมือของ OpenAI

คลิปแผ่นดินไหวในไทย-ฟิลิปปินส์-สหรัฐฯ-วานูอาตู ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นแผ่นดินไหวในเวเนซุเอลา

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปแผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลา 

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นการนำภาพเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เคยเกิดขึ้นในหลายประเทศมาตัดต่อรวมกัน และให้ข้อมูลบิดเบือนว่าภาพทั้งหมดเป็นแผ่นดินไหวในเวเนซุเอลาเมื่อวันที่ 24 มิ.ย. 2569 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 26 มิ.ย. 2569 ช่องยูทูบ ‘Pankaj Halder’ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 34 วินาที เป็นภาพจากหลายเหตุการณ์มาตัดต่อรวมกัน ฝังข้อความเป็นภาษาอังกฤษแปลเป็นไทยได้ว่า “แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในเวเนซุเอลา” คลิปนี้มียอดรับชมกว่า 1.4 ล้านครั้ง ณ วันที่ 1 ก.ค. 2569 (ลิงก์บันทึก)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: คลิปนี้ประกอบด้วยภาพจากเหตุแผ่นดินไหวที่เกิดคนละช่วงเวลาในหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย ที่่ถูกนำมาตัดต่อรวมกันทั้งหมด 11 คลิป บางคลิปเผยแพร่มาตั้งแต่ปี 2561 ในจำนวนนี้มีเพียง 3 คลิปที่ตรวจสอบแล้วพบว่าเป็นภาพจากเหตุแผ่นดินไหวขนาด 7.2 และ 7.5 ในเวเนซุเอลาเมื่อวันที่ 24 มิ.ย. 

โคแฟคนำภาพจากแต่ละคลิปไปตรวจสอบด้วย Google Lens สามารถระบุเหตุการณ์ในแต่ละคลิปได้ดังนี้

คลิปที่ 1: อาคารห้างสรรพสินค้าในฟิลิปปินส์ถล่มลงมาจากเหตุแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 8 มิ.ย. 2569 เผยแพร่โดยสื่อหลายสำนัก เช่น CNA (สิงคโปร์), PPTV (ไทย), NDTV (อินเดีย) 

คลิปที่ 2: น้ำในสระว่ายน้ำบนคอนโดมิเนียมแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ กระเพื่อมอย่างรุนแรงจากแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวในเมียนมาเมื่อวันที่ 28 มี.ค. 2568 สำนักข่าว AFP รายงานว่าคลิปนี้เคยถูกนำไปสร้างความเข้าใจผิดว่าเป็นแผ่นดินไหวในรัสเซียด้วย  

คลิปที่ 3: หลอดไฟบนชั้น 6 ของอาคารแห่งหนึ่งในเมือง Anchorage มลรัฐอลาสกา สหรัฐอเมริกา แกว่งไปมาจากแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 30 พ.ย. 2561 คลิปนี้โพสต์โดยผู้ใช้ยูทูบ @kimberlygregory4511 ตั้งแต่วันที่ 11 ธ.ค. 2561  

คลิปที่ 4: คอนโดมิเนียมพาร์ค ออริจิ้น ทองหล่อ กรุงเทพฯ ซึ่งเป็นอาคาร 3 หลังที่มีทางเชื่อมระหว่างกัน สั่นไหวจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในเมียนมา เมื่อวันที่ 28 มี.ค. 2568 ภาพนี้ถูกนำไปบิดเบือนหลายครั้ง เช่น อ้างเท็จว่าเป็นเหตุแผ่นดินไหวในฟิลิปปินส์

คลิปที่ 5: อาคารที่พักอาศัยในเมือง Maracay ของเวเนซุเอลาแตกร้าวและเสียหายจากเหตุแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 24 มิ.ย. สถานีวิทยุ Radio Universal และสื่อออนไลน์ El Aragüeño ของเวเนซุเอลาโพสต์ภาพอาคารเดียวกันนี้ในอินสตาแกรมเมื่อวันที่ 25 มิ.ย. โดยรายงานว่าผู้พักอาศัยต้องอพยพไปอยู่ที่อื่นระหว่างรอทีมวิศวกรประเมินความปลอดภัย

คลิปที่ 6: อาคารที่พักอาศัยในเมือง Los Cocos เวเนซุเอลาได้รับความเสียหายจากเหตุแผ่นดินไหว 24 มิ.ย. สื่อหลายสำนักทั้งในเวเนซุเอลาและสื่อต่างต่างประเทศเผยแพร่ภาพอาคารนี้หลังเกิดเหตุ เช่น สถานีวิทยุ Radio Class, El Diariodo และ Azua News

คลิปที่ 7: รีสอร์ตแห่งหนึ่งได้รับผลกระทบจากเหตุแผ่นดินไหวในวานูอาตูเมื่อวันที่ 17 ธ.ค. 2567  โดยสำนักข่าว 9News ออสเตรเลียเผยแพร่คลิปในวันที่ 21 ธ.ค. 2567 ระบุว่าเป็นคลิปที่ถ่ายโดยครอบครัวชาวเมืองบริสเบนของออสเตรเลียที่ไปท่องเที่ยววานูอาตูซึ่งเกิดแผ่นดินไหว 

คลิปที่ 8: อาคารในกรุงคารากัส เวเนซุเอลาได้รับความเสียหายจากแผ่นดินไหว ภาพอาคารแห่งนี้ถูกใช้ประกอบรายงานข่าวของหลายสำนักในภูมิภาคลาตินอเมริกา เช่น Nación Colombia (โคลอมเบีย), Rádio Itatiaia และแพลตฟอร์มขายภาพข่าว Fotos Públicas (บราซิล), El Trece TV (อาร์เจนตินา)

คลิปที่ 9: ท่าเรือที่เกาะบาลุต จังหวัดดาเวาออกซิเดนทัล ฟิลิปปินส์สั่นไหวอย่างรุนแรงขณะเกิดแผ่นดินไหวในมินดาเนาเมื่อวันที่ 8 มิ.ย. 2569 ภาพเหตุการณ์บนท่าเรือนี้ถูกเผยแพร่โดยสื่อท้องถิ่นฟิลิปปินส์ เช่น Solid FM Cebu City และ RMN-DXBC Butuan

คลิปที่ 10: บัญชีเฟซบุ๊ก ‘เจ โชคจิรายุ’ โพสต์คลิปน้ำในบ่อน้ำกระเพื่อมอย่างรุนแรงที่ จ.สุโขทัย ขณะเกิดแผ่นดินไหวที่เมียนมาส่งแรงสั่นสะเทือนถึงประเทศไทยเมื่อวันที่ 28 มี.ค. 2568  

คลิปที่ 11: นักเรียนและครูโรงเรียนลูมิโก อิสไอส์แลนด์ หมู่บ้านอี.อาเลกาโด เมืองกลาน จังหวัดซารังกานี ประเทศฟิลิปปินส์ ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 8 มิ.ย. 2569 คลิปนี้ถูกโพสต์หลังเกิดเหตุโดยผู้ใช้เฟซบุ๊ก ‘Cha Cha’ ซึ่งระบุว่าเป็นครูในฟิลิปปินส์ 

📌 ข้อสังเกตโคแฟค: หลังเกิดภัยพิบัติขนาดใหญ่ เช่น แผ่นดินไหว มักมีการนำคลิปเก่ามาเผยแพร่ซ้ำโดยให้ข้อมูลผิด ๆ หรือข้อมูลไม่ครบถ้วนให้เข้าใจว่าเป็นเหตุการณ์ล่าสุด โดยฉกฉวยสถานการณ์ที่ผู้คนกำลังให้ความสนใจกับเหตุการณ์นั้นเพื่อเพิ่มยอดการเข้าชมและเพิ่มจำนวนผู้ติดตาม ซึ่งอาจเป็นการหารายได้จากแพลตฟอร์ม หรืออาจมีเจตนาไม่ดี เช่น หลอกให้กดลิงก์ที่ไม่ปลอดภัยหรือลวงให้บริจาคเงิน

โคแฟคส่งจดหมายเปิดผนึกถึง Meta เรียกร้องให้ยกระดับความรับผิดชอบต่อการรับมือข้อมูลเท็จ

โคแฟค ประเทศไทย ส่งจดหมายเปิดผนึกถึง Meta เรียกร้องให้ยกระดับความรับผิดชอบต่อการเผยแพร่เนื้อหาเท็จ, AI-Deepfake และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารในแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์ของ Meta โดยเฉพาะเฟซบุ๊ก ซึ่งพบว่ามีการเผยแพร่เนื้อหาเท็จและการหลอกลวงที่สร้างความเสียต่อทรัพย์สินของประชาชน ทำลายสุขภาวะ ระบบนิเวศข้อมูลข่าวสาร ปลุกปั่นความเกลียดชัง ละเมิดสิทธิมนุษยชน และทำลายความสมานฉันท์ในสังคม 

โคแฟคส่งจดหมายเปิดผนึกทั้งภาษาอังกฤษและภาษาไทยทางอีเมลในวันนี้ (30 มิถุนายน 2569) ซึ่งตรงกับวันโซเชียลมีเดีย (Social Media Day) โดยส่งถึงมาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Meta และทีมงานด้านนโยบายสาธารณะของ Meta ประเทศไทย

ตั้งแต่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2562 โคแฟคได้ทำงานด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริง (fact-check) และรณรงค์เรื่องการรู้เท่าทันสื่อมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเราพบว่าความรับผิดชอบและความร่วมมือจากผู้ให้บริการแพลตฟอร์มเป็นปัจจัยสำคัญในการยับยั้งการเผยแพร่ข่าวลวง-ข้อมูลเท็จที่กำลังบ่อนทำลายระบบนิเวศข้อมูลข่าวสาร จึงถือโอกาสในวัน Social Media Day ส่งจดหมายเปิดผนึกถึง Meta เพื่อแสวงหาความร่วมมือในการรับมือกับข้อมูลเท็จ โดยท้ายจดหมาย โคแฟคได้แนบตัวอย่างลิงก์ของโพสต์เฟซบุ๊กที่โคแฟคตรวจสอบแล้วว่าไม่เป็นความจริง แต่โพสต์เหล่านี้ก็ยังคงเผยแพร่อยู่ในเฟซบุ๊ก ซึ่งแสดงให้เห็นช่องว่างของการดำเนินการกับเนื้อหาอันเป็นเท็จของผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม

จดหมายเปิดผนึกถึง Meta

เรื่อง ขอเรียกร้องให้ Meta ยกระดับความรับผิดชอบต่อการรับมือข้อมูลบิดเบือนโดยเจตนา เนื้อหาเท็จที่สร้างด้วย AI ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร และการปลุกปั่นความเกลียดชังในสื่อสังคมออนไลน์

เรียน คุณมาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Meta Platforms, Inc และทีมงานด้านนโยบายสาธารณะของ Meta ประเทศไทย

โคแฟค ประเทศไทย เป็นเครือข่ายภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริงและการส่งเสริมความถูกต้องน่าเชื่อถือของข้อมูลข่าวสาร มีความกังวลอย่างยิ่งต่อการแพร่กระจายของเนื้อหาเท็จ (disinformation) โดยเฉพาะเนื้อหาเท็จที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI และพฤติกรรมร่วม​กันในการสร้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับตัวตน (Coordinated Inauthentic Behavior: CIB) บนแพลตฟอร์มของ Meta โดยเฉพาะ Facebook และ Instagram ซึ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างมากในระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารดิจิทัลของประเทศไทย

รายงาน Global Risks Report 2026 ของ World Economic Forum ได้จัดอันดับให้เนื้อหาเท็จเป็นความเสี่ยงระดับโลกที่รุนแรงที่สุดเป็นอันดับสอง รองจากความขัดแย้งทางภูมิเศรษฐกิจ ประเทศไทยการแพร่กระจายของเนื้อหาเท็จเหล่านี้ได้ส่งผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนสุขภาวะของประชาชน และความสมานฉันท์ในสังคม

แม้โคแฟคและภาคีเครือข่ายนักตรวจสอบข้อเท็จจริงจะดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงและแจ้งเตือนเนื้อหาที่เป็นเท็จอย่างต่อเนื่องและเข้มข้น แต่ก็ไม่สามารถระงับยับยั้งการเพิ่มขึ้นและแพร่กระจายอย่างรวดเร็วของเนื้อหาเท็จบนแพลตฟอร์มของ Meta ได้ ทำให้เกิดคำถามถึงประสิทธิภาพในการบังคับใช้มาตรฐานชุมชนของ Meta

แนวโน้มในประเทศไทย

จากการติดตามและตรวจสอบสถานการณ์การเผยแพร่เนื้อหาเท็จในช่วงปี 2568–2569 เราพบแนวโน้มที่น่ากังวล 3 ประการ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดำเนินการอย่างเร่งด่วนจาก Meta ดังนี้

การเพิ่มขึ้นของเนื้อหาเท็จที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI (AI Deepfake) และปัญหา “AI-slop”

เราพบ AI Deepfake เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพื่อล่อลวงประชาชนให้ตกเป็นเหยื่อการหลอกลวงออนไลน์ การเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนทางการเมือง และปลุกปั่นความเกลียดชังต่อนักปกป้องสิทธิมนุษยชน นอกจากนี้เรายังพบแนวโน้มการเกิดขึ้นของ “AI Slop” ซึ่งหมายถึงเนื้อหาที่สร้างด้วย AI ในปริมาณมาก คุณภาพต่ำ และถูกออกแบบมาเพื่อบิดเบือนความเป็นจริงและสร้างความแตกแยกในสังคม

ตัวอย่างเนื้อหาที่พบใน Facebook มีเช่น

  • ในเดือนกุมภาพันธ์ 2568 มีการเผยแพร่คลิป AI ดัดแปลงภาพของผู้ประกาศข่าวสถานีโทรทัศน์ Thai PBS และนักธุรกิจชื่อดังพูดเชิญชวนให้ประชาชนลงทุนในแพลตฟอร์มออนไลน์ที่น่าเชื่อว่าเป็นการหลอกลวง
  • ก่อนการเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 มีการเผยแพร่คลิปนายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน พูดว่าพรรคมีนโยบายสนับสนุนให้ผู้แทนแรงงานข้ามชาติดำรงตำแหน่งในบอร์ดประกันสังคมของประเทศไทย ซึ่งโคแฟคได้ตรวจสอบพบว่าคลิปนี้ใช้ AI ดัดแปลงจากต้นฉบับของสำนักข่าวไทยรัฐ โดยใส่ข้อความที่ไม่ใช่คำพูดของนายณัฐพงษ์
  • ระหว่างเดือนมีนาคมถึงเมษายน 2569 เพจ Facebook “Deep South Stories” เผยแพร่คลิปที่สร้างด้วย AI อย่างน้อย 2 คลิป ซึ่งโคแฟคตรวจสอบแล้วพบว่ามีเนื้อหาเท็จที่มุ่งโจมตี ทำลายความน่าเชื่อและสร้างความเกลียดชังนักปกป้องสิทธิมนุษยชนสตรี นักกิจกรรม และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสังกัดพรรคประชาชน

ข้อมูลบิดเบือนที่ยังคงอยู่บนแพลตฟอร์ม

โคแฟคพบว่า แม้เนื้อหาจะได้รับการตรวจสอบและหักล้างโดยองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริง รวมทั้งกองบรรณาธิการโคแฟคแล้ว แต่เนื้อหาเท็จจำนวนมากยังคงเผยแพร่อยู่บนแพลตฟอร์มของ Meta อีกทั้งยังมียอดการชมและการมีส่วนร่วมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ระหว่างวันที่ 1 มีนาคม 2568 ถึง 31 มีนาคม 2569 โคแฟคตรวจสอบข้อเท็จจริงของโพสต์บนสื่อสังคมออนไลน์จำนวน 283 โพสต์ ส่วนใหญ่เป็นเนื้อหาที่เผยแพร่บน Facebook ในจำนวนนี้ 217 โพสต์เป็นข้อมูลเท็จ เมื่อตรวจสอบซ้ำในเดือนมีนาคม 2569 พบว่า 171 โพสต์ยังคงเผยแพร่และเข้าถึงได้ต่อสาธารณะบนแพลตฟอร์ม

ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (Information Operations: IO) และเนื้อหาที่ปลุกปั่นความเกลียดชัง

แพลตฟอร์มของ Meta กลายเป็นพื้นที่ปฏิบัติการ IO หลากหลายฝ่ายที่เผยแพร่เนื้อหาเท็จ ข้อมูลบิดเบือนและข้อความยุยงปลุกปั่นความเกลียดชังและอคติ โดยมักอาศัยประเด็นความขัดแย้งทางการเมือง ความมั่นคง สิทธิมนุษยชน เศรษฐกิจและแรงงานในการปลุกปั่น อีกทั้งยังใช้วิธีการที่ทำให้การเผยแพร่เนื้อหาเหล่านี้เป็นไปอย่างแพร่หลายในเวลาอันสั้น ยิ่งทำให้ประชาชนแยกแยะได้ยากว่าเนื้อหาใดเป็นการสื่อสารตามธรรมชาติ และเนื้อหาใดเป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการ IO

Meta ประกาศว่าจะดำเนินธุรกิจและกำกับดูแลแพลตฟอร์มให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ รวมถึง(UN Guiding Principles on Business and Human Rights: UNGPs) นโยบายสิทธิมนุษยชนของ Meta ยังให้ความสำคัญกับการพัฒนานวัตกรรมอย่างมีความรับผิดชอบ การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน การเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ และการบูรณาการการประเมินผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนเข้ากับการพัฒนาผลิตภัณฑ์

จากปัญหาและความท้าทายดังกล่าว เราขอเรียกร้องให้ Meta ดำเนินมาตรการที่เป็นรูปธรรมดังต่อไปนี้ เพื่อคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและความปลอดภัยของระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารของประเทศไทย

พัฒนาระบบและเครื่องมือในการตรวจจับ Deepfake ที่เข้าใจบริบทภาษาไทยให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อให้สามารถตรวจพบและนำเนื้อหาหลอกลวงเหล่านั้นออกจากแพลตฟอร์มได้อย่างรวดเร็วที่สุด
ยกระดับกระบวนการตรวจสอบและยืนยันตัวตนของผู้ลงโฆษณาเพื่อป้องกันไม่ให้เครือข่ายอาชญากรรมใช้ระบบโฆษณาที่มีศักยภาพในการเข้าถึงผู้ใช้จำนวนมากของ Meta ในการเผยแพร่สื่อสังเคราะห์และเนื้อหาหลอกลวง
กำหนดให้เนื้อหาที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ทุกประเภทต้องมีป้ายกำกับที่ชัดเจนและมองเห็นได้ง่าย เพื่อช่วยให้ผู้ใช้งานมีภูมิคุ้มกันทางดิจิทัลในการรับมือกับเนื้อหาที่หลอกลวง
การสนับสนุนและทำงานร่วมกับองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริงในประเทศไทยอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างความร่วมมือในรับมือกับการแพร่ระบาดของเนื้อหาเท็จและป้องกันประชาชนจากการหลอกลวงออนไลน์ เช่น สร้างช่องทางการสื่อสารโดยตรงกับองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริงในประเทศ เพื่อให้เนื้อหาที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าเป็นเท็จถูกลดการมองเห็นหรือถูกนำออกจากแพลตฟอร์มโดยเร็วที่สุด
เพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจจับ ป้องกัน และดำเนินการกับบัญชีผู้ใช้งานที่เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารและพฤติกรรมร่วม​กันในการสร้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับตัวตน (CIB) ที่เผยแพร่เนื้อหาเท็จสร้างความแตกแยกและวาจาสร้างความเกลียดชัง

โคแฟคเชื่อว่าระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารนั้นมีประโยชน์ต่อสาธารณะ แต่เมื่อแพลตฟอร์มอย่าง Meta ปล่อยให้เนื้อหาเท็จ Deepfake และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารแพร่กระจาย ผลกระทบจะตกอยู่กับผู้ที่เปราะบางที่สุดในสังคม โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวง และเยาวชนที่เติบโตท่ามกลางความเป็นจริงที่ถูกบิดเบือนและการสร้างความเกลียดชัง

เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่า Meta แสดงความรับผิดชอบและทำงานร่วมกับภาคประชาสังคมอย่างเปิดเผย โปร่งใส และใกล้ชิดยิ่งขึ้น เพื่อให้ “ปัญญารวมหมู่” สามารถเอาชนะการหลอกลวงที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ได้ และร่วมมือกันสร้างความปลอดภัยให้กับระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารของประเทศไทยและประชาคมโลกโดยรวม

ขอแสดงความนับถือ

สุภิญญา กลางณรงค์
ผู้ร่วมก่อตั้งโคแฟค ประเทศไทย

ภาคผนวก
ตัวอย่างเนื้อหาที่เผยแพร่ในเฟซบุ๊กซึ่งโคแฟคตรวจสอบแล้วพบว่าเป็นเนื้อหาเท็จ แต่ยังคงสามารถเข้าถึงได้ ณ วันที่ 25 มิถุนายน 2569

Facebook postsรายงานการตรวจสอบข้อเท็จจริงของโคแฟค
https://www.facebook.com/reel/1977566149832629https://blog.cofact.org/th/political-fact-check-sso-10022026/
https://www.facebook.com/reel/2081710562681470https://blog.cofact.org/th/fact-check-thai-cambodia-24122025/
https://www.facebook.com/share/v/1BbMeDr2vm/https://blog.cofact.org/th/fact-check-japan-policy-18022026/
https://www.facebook.com/share/p/1CJ7kQ9nGC/https://blog.cofact.org/th/political-fact-check-24022026/
https://www.facebook.com/reel/4227606860888642https://blog.cofact.org/th/fact-check-thai-cambodia-27022026/
https://www.facebook.com/share/p/18eB6HoCR1/
https://www.facebook.com/share/p/1Cp1XJYE5k/
https://www.facebook.com/share/p/1H7Fx1vbpJ/?mibextid=wwXIfr
https://blog.cofact.org/th/political-fact-check-17032026/
https://www.facebook.com/share/p/1BrKRUdFku/https://blog.cofact.org/th/fact-check-king-power-07042026/
https://www.facebook.com/reel/1433377208177747
https://www.facebook.com/share/p/1WHhjQudxy/
https://www.facebook.com/share/p/1LLJtMq78A/
https://www.facebook.com/share/p/1D8YosnXKf/
https://blog.cofact.org/th/fact-check-thai-cambodia-28012026/
https://www.facebook.com/share/p/199yEH4Zks/https://blog.cofact.org/th/fact-check-bangkok-governor-02062026/

Open Letter to Meta

TO: Mark Zuckerberg, CEO of Meta Platforms, Inc. / Meta Thailand Public Policy Team

SUBJECT: Urgent Call for Enhanced Accountability Regarding the Prevalence of Deepfake Disinformation, Information Operations (IO), and Harmful Speech in Thailand

​Dear Meta Leadership Team,

We, Cofact Thailand, a network of civil society partners dedicated to promoting information integrity and social well-being, are writing to express our profound concern over the growing spread of disinformation, including AI-generated deepfakes and coordinated inauthentic behaviour (CIB), on Meta’s platforms, particularly Facebook and Instagram, within Thailand’s digital information ecosystem.

​As we move through 2026, disinformation continues to pose a severe risk to trust and information integrity, ranking second after geoeconomic confrontation as the most severe global risk, according to the World Economic Forum’s 2026 Global Risks Report. In Thailand, this risk has shifted from a theoretical threat to a daily reality that undermines public health, financial security, and social cohesion. Despite our rigorous and consistent efforts to verify facts and flag harmful content, our data indicate a widening gap between the scale of disinformation circulating on Meta’s platforms and the company’s ability to effectively enforce its own Community Standards. 

​The Current Trends in Thailand

​Through our 2025–2026 monitoring cycles, we have identified three alarming trends that require your immediate intervention as follows

  • The Rise of Deepfake and “AI-Slops”

We have documented a rise in sophisticated deepfakes used to lure the public into online scams, spread political disinformation, and provoke hatred against human rights defenders, , fueled by “AI-slops”—low-quality, high-volume AI content designed to distort reality and incite division. For example: 

-In February 2025, a deepfake video posted on Facebook impersonated a Thai PBS news anchor  interviewing a business leader who appeared to endorse a suspicious investment platform.

-Ahead of the 8 February 2026 election, a deepfake video of Natthaphong Ruengpanyawut, leader of the People’s Party, circulated on Facebook, falsely portraying him as supporting migrant labour representatives for positions on Thailand’s Social Security Board. Cofact verified that the statement was fabricated through AI manipulation of an interview originally published by Thairath.

-Between March and April 2026, a Facebook page called “Deep South Stories” published a series of deepfake videos targeting prominent female human rights defenders, activists, and a People’s Party MP as part of a smear campaign. 

  • ​Persistent Disinformation 

Our recent monitoring shows that even after content is debunked by certified fact-checkers, it remains active on your platform. Alarmingly, only a small fraction of flagged disinformation is removed while the majority continues to climb in engagement.

We have found that a substantial amount of content identified and labelled as false by Cofact’s editorial team remains accessible on Meta’s platforms, with some posts continuing to attract significant engagement even after being debunked.

Between 1 March 2025 and 31 March 2026, Cofact fact-checked 283 social media posts, the majority of which were published on Facebook. Of these, 217 were determined to contain false information. When we revisited these posts in March 2026, 171 remained live and publicly accessible on the platform. 

  • ​Information Operations (IO) and Hate Speech

Coordinated networks continue to weaponize your platforms to spread harmful speech and prejudice. These operations exploit local political sensitivities and have become increasingly difficult for the public to distinguish from organic discourse due to AI-enhanced automation.

We recall Meta’s commitment to comply with UN human right instruments and standards, including the Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGPs), in operating and supervising its platforms. Grounded in its Corporate Human Rights Policy, the company focuses on responsible innovation, protecting human rights defenders, providing access to remedy, and integrating human rights due diligence into product development.

​Given the magnitude of problems and challenges cited above, we call upon Meta leadership, and policy and community standard enforcement teams to implement the following concrete measures for the Thai human rights

​Zero-Latency Removal for Deepfake Scams

Implement more robust, localized AI detection tools that can identify and take down deepfake impersonations of Thai public figures as quickly as possible.

​Ad-Account Transparency and Vetting

Strengthen the vetting process for advertisers in Thailand to prevent the use of your “platform-scale ad targeting” by criminal syndicates using synthetic media.

​Mandatory Labeling of AI Content

Enforce strict and visible labeling for all AI-generated or manipulated media including “nudification” and deepfake audio to help Thai users exercise “digital immunity.”

​Enhanced Support for Local Fact-Checkers

Provide greater technical integration and establish direct communication channels with local fact-checking partners so that debunked content is immediately throttled or removed, preventing the “persistence of misinformation” after debunking. 

​Accountability for Coordinated Inauthentic Behavior

Increase investment in Thai-language human moderation and context-aware AI to preempt and respond to influence/information operation networks that fuel social polarization and hate speech in a discreet and proportionate manner.

In conclusion, we believe the information ecosystem is a public good. When platforms like Meta allow disinformation, deepfakes and IOs to flourish, the cost is paid by the most vulnerable members of the society—the elderly targeted by scams and the youth exposed to a distorted reality in particular.

​We urge Meta to act as a responsible intermediary and collaborate more transparently with civil society to ensure that “collective intelligence” triumphs over artificial deception.

​We look forward to working closely with the Meta team for the safety of the Thai digital ecosystem and the global community as a whole.

​Sincerely,

Supinya Klangnarong

Co-founder, Cofact Thailand  

Annex A: Examples of Facebook posts Identified as disinformation by Cofact that remained accessible as of 25 June 2026

Facebook postsCofact’s fact-check reports
https://www.facebook.com/reel/1977566149832629https://blog.cofact.org/th/political-fact-check-sso-10022026/
https://www.facebook.com/reel/2081710562681470https://blog.cofact.org/th/fact-check-thai-cambodia-24122025/
https://www.facebook.com/share/v/1BbMeDr2vm/https://blog.cofact.org/th/fact-check-japan-policy-18022026/
https://www.facebook.com/share/p/1CJ7kQ9nGC/https://blog.cofact.org/th/political-fact-check-24022026/
https://www.facebook.com/reel/4227606860888642https://blog.cofact.org/th/fact-check-thai-cambodia-27022026/
https://www.facebook.com/share/p/18eB6HoCR1/
https://www.facebook.com/share/p/1Cp1XJYE5k/
https://www.facebook.com/share/p/1H7Fx1vbpJ/?mibextid=wwXIfr
https://blog.cofact.org/th/political-fact-check-17032026/
https://www.facebook.com/share/p/1BrKRUdFku/https://blog.cofact.org/th/fact-check-king-power-07042026/
https://www.facebook.com/reel/1433377208177747
https://www.facebook.com/share/p/1WHhjQudxy/
https://www.facebook.com/share/p/1LLJtMq78A/
https://www.facebook.com/share/p/1D8YosnXKf/
https://blog.cofact.org/th/fact-check-thai-cambodia-28012026/
https://www.facebook.com/share/p/199yEH4Zks/https://blog.cofact.org/th/fact-check-bangkok-governor-02062026/

คลิปยุทโธปกรณ์ที่กัมพูชารับมาจากจีน-ตั้งขบวนเตรียมรบกับไทย เป็นคลิปที่สร้างด้วย AI

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปยุทโธปกรณ์ของกัมพูชาที่ได้รับจากจีน-ตั้งขบวนเตรียมรบกับไทยรอบ 3  

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ เป็นคลิปที่สร้างด้วย AI** 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 28 มิ.ย. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘สงกรานต์ ไก่ยางคอนโด’ โพสต์คลิปความยาวประมาณ 10 วินาที แสดงภาพยุทโธปกรณ์ทั้งยานยนต์และอากาศยานจำนวนมากจอดเรียงรายบนลานกว้าง มีธงคล้ายธงชาติกัมพูชาติดอยู่ ฝังข้อความมีข้อความและเสียงบรรยายว่าเป็นภาพล่าสุดของยุทโธปกรณ์ที่กัมพูชาได้รับมาจากจีน

ณ วันที่ 30 มิ.ย. 2569 คลิปนี้มียอดการเข้าดูเกือบ 80,000 ครั้ง และถูกแชร์มากกว่า 3,600 ครั้ง (ลิงก์บันทึก) 

บัญชียูทูบ ‘ผบ.ผู้พิทักษ์’ โพสต์คลิปเดียวกันนี้เมื่อวันที่ 27 มิ.ย. 2569 มีข้อความและเสียงบรรยายว่า “ทหารกัมพูชาโพสต์คลิปตั้งขบวนพร้อมรบ” มียอดการเข้าดูเกือบ 40,000 ครั้ง (ลิงก์บันทึก)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: ผลการตรวจสอบด้วย SynthID ซึ่งเป็นเครื่องมือตรวจสอบเนื้อหาที่สร้างด้วย AI พบว่าวิดีโอนี้สร้างด้วย AI ขณะที่ยูทูบขึ้นข้อความแจ้งเตือนใต้โพสต์วิดีโอนี้เช่นกันว่า “มีภาพหรือเสียงเสียงที่สร้างด้วย AI”

ผลการตรวจสอบด้วย SynthID
ข้อความที่ยูทูบแจ้งเตือนว่าเป็นเนื้อหาที่สร้างด้วย AI

อนาลโย กอสกุล ผู้เชี่ยวชาญอิสระด้านการทหารและความมั่นคงและบรรณาธิการเว็บไซต์/เพจเฟซบุ๊ก thaiarmedforce.com ให้ข้อมูลเพิ่มเติมกับโคแฟคว่า คลิปนี้มีความผิดปกติและไม่สมจริงหลายจุดทำให้ยืนยันได้ว่าเป็นคลิปที่สร้างด้วย AI เช่น แม้เฮลิคอปเตอร์จะมีลักษณะคล้าย Black Hawk แต่ผิดเพี้ยนในรายละเอียด เป็นเฮลิคอปเตอร์ที่ไม่มีอยู่จริง อีกทั้งไม่มีข้อมูลว่ากัมพูชารับมอบเฮลิคอปเตอร์จากจีน ขณะที่รถถังมีลักษณะคล้ายรุ่น M41A5 ซึ่งเป็นรถถังเก่าของไทยที่ปลดประจำการไปแล้ว 

โคแฟคพบว่าคลิปนี้ถูกเผยแพร่มานานแล้ว เช่น บัญชีผู้ใช้ติ๊กตอกโพสต์เมื่อวันที่ 25 ก.ค. 2568 มีคำบรรยายภาษาเวียดนามระบุว่า กองทัพบกกัมพูชากำลังเตรียมการตอบโต้กองทัพไทย

คลิปนี้ถูกนำกลับมาเผยแพร่ซ้ำอีกครั้งในเดือนมิถุนายน 2569 พร้อมข้อความปลุกปั่นความขัดแย้งไทย-กัมพูชา หลังจากสื่อมวลชนบางสำนักรายงานว่าจีนได้ส่งมอบรถถัง T-59D ให้กัมพูชา ซึ่งต่อมาพลเรือตรี สุรสันต์ คงสิริ โฆษกกระทรวงกลาโหม เปิดเผยว่าทูตทหารจีนเคยแจ้งให้ทางการไทยทราบเกี่ยวกับการส่งมอบรถถัง T-59D ให้กัมพูชามาก่อนหน้านี้แล้ว ขณะที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ตอบคำถามสื่อมวลชนเมื่อวันที่ 10 มิ.ย. 2569 เรื่องจีนส่งมอบรถถังให้กัมพูชาว่า “ไม่ได้เกี่ยวอะไรกับประเทศไทย” และ “ไม่น่ากังวล”

ผู้ใช้เฟซบุ๊กในต่างประเทศนำภาพตึก สตง. ถล่มไปเผยแพร่ในคลิปที่ติดแฮชแท็กแผ่นดินไหวเวเนซุเอลา

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปวิดีโออาคารถล่มจากแผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลา

❌ ผลการตรวขสอบข้อเท็จจริง: **มีทั้งคลิปที่เป็นภาพแผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลาจริง และภาพตึกถล่มจากแผ่นดินไหวในตุรกีและไทยมาตัดต่อเข้าด้วยกัน** 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 28 มิ.ย. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก ‘Kuya Ryan’ ซี่งระบุว่าเป็นผู้ใช้งานในฟิลิปปินส์ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 27 วินาที เป็นภาพอาคารถล่มใน 3 พื้นที่ถูกนำมาตัดต่อเข้าด้วยกัน ติดแฮชแท็ก Venezuela และ Earthquake (ลิงก์บันทึก)  

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เมื่อค้นหาด้วย Google Lens พบว่าคลิปนี้ประกอบด้วยภาพอาคารถล่มจากแผ่นดินไหวใน 3 ประเทศที่เกิดขึ้นคนละเวลากัน ดังนี้

▪️ ช่วง 3 วินาทีแรก เป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.8 ที่ตุรกี เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2566 โดยช่องยูทูบของสื่อตุรกีอย่างสำนักข่าว İhlas Haber Ajansı โพสต์คลิปนี้และระบุว่า อาคารที่ถล่มลงมานั้นอยู่ที่เมือง Sanlıurfa ในตุรกี รวมถึงสื่อต่างประเทศ เช่น  The Mirror และ Al Jazeera ก็รายงานข่าวแผ่นดินไหวในตุรกีโดยมีภาพคลิปวิดีโอนี้ประกอบในวันเดียวกัน

ภาพตึกถล่มจากแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวในตุรกีเมื่อ 6 ก.พ. 2566

▪️ ช่วงวินาทีที่ 4-11 เป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลา เมื่อเย็นวันที่ 24 มิ.ย. 2569 ตามเวลาท้องถิ่น หรือเช้าวันที่ 25 มิ.ย. 2569 ตามเวลาประเทศไทย โดยเว็บไซต์ซื้อขายฟุตเทจวิดีโออย่าง Newsflare ระบุว่า เป็นเหตุการณ์ในกรุงการากัส กล้องวงจรปิดจับภาพแผ่นดินไหว มีเศษปูนร่วงหล่นลงมาและเสียงกรีดร้องของผู้คนที่กำลังตกใจ ภาพจากคลิปนี้ถูกใช้โดยสำนักข่าวต่างประเทศจำนวนมาก เช่น Metro ของอังกฤษ, The Chosun ของเกาหลีใต้, Tines of India ของอินเดีย, 7 News Brisbane ออสเตรเลีย เป็นต้น

ภาพอาคารพังเสียหายจากแผ่นดินไหวในกรุงการากัส ประเทศเวเนซุเอลาเมื่อวันที่ 24 มิ.ย. 2569

▪️ ช่วงวินาทีที่ 12-21 เป็นเหตุการณ์อาคารสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ที่อยู่ระหว่างกำลังก่อสร้าง ในกรุงเทพฯ ถล่มลงมาเมื่อวันที่ 28 มี.ค. 2568 ด้วยแรงสั่นสะเทือนที่มาจากแผ่นดินไหวในเมียนมา

ภาพอาคาร สตง.ที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างถล่มลงมาด้วแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวซึ่งมีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ประเทศเมียนมา เป็นหนึ่งในสามคลิปที่ถูกตัดต่อไปรวมกับคลิปรวมภาพตึกถล่ม และติดแฮชแท็กว่าแผ่นดินไหวในเวเนซุเอลา

สรุปข่าวจริง ลวงประจำวันที่ 27 มิถุนายน 2569

เห็ดหูหนู อันตราย…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2oznvtnjmo31a


น้ำทะเลสีดำปนเขียวและคราบฟองอาจเป็นคราบน้ำมันรั่วไหล บริเวณหาดแม่รำพึง จ.ระยอง…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/f0g4brju7unz


คลิปเฮลิคอปเตอร์ ชนกันในบราซิล…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/26rc1uv6coob8


“กรุณา บัวคำศรี” สัมภาษณ์ “กัน จอมพลัง” ใช้ AI เทรดหุ้นและสร้างผลตอบแทนสูงจากเงินลงทุนเพียง 8,000 บาท…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2i5u39j1fz8jq


“ฝังคนทั้งเป็นในซูดาน”…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2o22lhbkkhol2


ปลั๊กพ่วงมีวันหมดอายุ พานาโซนิคแนะนำควรเปลี่ยนทุกๆ 3-5 ปี ลดความเสี่ยงเกิดเพลิงไหม้

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/xtnx62u1nrzty


นอร์เวย์ห้ามเด็กอายุ 6-13 ปี ใช้ AI

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/o9fc6dwzt71a


“อ.เจษฎา” เตือนเอเลี่ยนสปีชีส์ชนิดรุกราน! หลังพบกุ้งก้ามแดง-กุ้งเครย์ฟิช จำนวนมากในกว๊านพะเยา

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/21r9mdzrxp634


ไต้หวันเตรียมสิ้นสุด “ฟรีวีซ่าสำหรับคนไทย” 31 กรกฎาคมนี้…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/hxo5tti82pu2


ประเทศไทยขาดแคลนเลือดกรุ๊ป A และ AB เป็นประจำ เนื่องจากพบได้น้อยในประชากรไทย…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/6q6pj7vesehx


‘เที่ยวไทยคนละครึ่ง’ แจก 1 ล้านสิทธิ ลงทะเบียนผ่านเป๋าตัง…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2qbehh8aq7sdb


ประกาศ เอลนีโญ มาแล้ว มีโอกาส 63% จะเป็นซุปเปอร์เดลนีโญ…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2zcafv8vagfl1


ปลาหมอคางดำที่มีสีดำสนิททั้งตัว โผล่บ่อร้านอาหารดัง…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/tobdtfkhz5wc

สารพัดคลิปเก่าถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลา

กองบรรณาธิการโคแฟค

ไม่กี่ชั่วโมงหลังเกิดเหตุแผ่นดินไหวใหญ่ขนาด 7.2 และ 7.5 ที่ประเทศเวเนซุเอลาเมื่อวันที่ 25 มิ.ย. 2569 สื่อสังคมออนไลน์ก็เต็มไปด้วยคลิปภาพเหตุการณ์ตึกถล่มและแผ่นดินไหวที่เคยเกิดขึ้นในประเทศอื่น ๆ ซึ่งถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นในเวเนซุเอลา

คลิปที่ถูกนำมาอ้างเท็จมีทั้งภาพเหตุการณ์แผ่นดินไหวในตุรกีและฟิลิปปินส์ และภาพการรื้อถอนอาคาร ซึ่งไม่มีความเกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหวในเวเนซุเอลาครั้งนี้เลย โพสต์เท็จเหล่านี้ถูกเผยแพร่ในขณะที่ทีมกู้ภัยนานาชาติเร่งส่งกำลังไปช่วยผู้ประสบภัยในเวเนซุเอลา ซึ่งรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตแล้วอย่างน้อย 235 ราย บาดเจ็บมากกว่า 4,300 คน และยังมีผู้ติดอยู่ใต้ซากปรักหักพังอีกเป็นจำนวนมาก (ข้อมูล ณ เวลาประมาณ 17.00 น. วันที่ 26 มิ.ย. 2569)

โคแฟครวบรวมโพสต์ที่นำภาพหรือคลิปวิดีโอเก่ามาอ้างเท็จว่าเป็นเหตุแผ่นดินไหวเวเนซุเอลา

❌  คลิปตึกถล่มจากเหตุแผ่นดินไหวที่ตุรกีเมื่อปี 2566 

วันที่ 25 มิ.ย. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘ของดีประเทศไทย’ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 8 วินาที เป็นคลิปอาคารถล่มและผู้คนแตกตื่นวิ่งหนีเอาชีวิตรอด พร้อมกับบรรยายว่า “ส่งกำลังใจให้เวเนซุเอลา”

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่า คลิปนี้เป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.8 ที่ประเทศตุรกี เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2566 โดยช่องยูทูบสำนักข่าว İhlas Haber Ajansı ในตุรกีโพสต์คลิปนี้และระบุว่า อาคารที่ถล่มลงมานั้นอยู่ที่เมือง Sanlıurfa ในตุรกี สื่อต่างประเทศ เช่น The Mirror ของอังกฤษ , Al Jazeera ของกาตาร์ ก็รายงานข่าวและคลิปวิดีโอนี้ในวันเดียวกัน

เปรียบเทียบภาพจากคลิปที่เพจเฟซบุ๊ก ‘ของดีประเทศไทย’ นำมาสร้างความเข้าใจผิดว่าเป็นเหตุแผ่นดินไหวในเวเนซุเอลา (ซ้าย) จริง ๆ แล้วคลิปนี้เป็นภาพเหตุแผ่นดินไหวในตุรกีเมื่อ 6 ก.พ. 2566 ที่เคยถูกเผยแพร่โดยสื่อตุรกี (กลาง) และ The Mirror ของอังกฤษ (ขวา)

❌ คลิปรื้อถอนอาคารในตุรกีเมื่อปี 2566

วันที่ 26 มิ.ย. 2569 ผู้ใช้เฟซบุ๊กทั้งไทยและต่างประเทศ โพสต์คลิปวิดิโออาคารสูงเอียงพังถล่มลงมาทั้งหลัง โดยอ้างว่าเป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวในเวเนซุเอลา 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่า คลิปวิดีโอและภาพนิ่งจากคลิปนี้เคยถูกโพสต์เมื่อวันที่ 1 ต.ค. 2566 โดยสื่อตุรกี 2 สำนัก คือ Karar และ Ensonhaber ระบุว่าเป็นการรื้อถอนอาคาร Batı Şehir Park Sitesi’nin สูง 15 ชั้น ในเมือง Kahramanmaras ของตุรกี ที่ได้รับความเสียหายจากเหตุแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2566 แต่เกิดความผิดพลาด ทำให้อาคารพังถล่มลงมาด้านหน้า จนประชาชนที่ดูอยู่ตกใจรีบวิ่งหนี แต่ไม่มีรายงานผู้ได้รับอันตรายในเหตุการณ์นี้ 

เปรียบเทียบภาพจากคลิปที่ผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวไทยนำมาสร้างความเข้าใจผิดว่าเป็นเหตุแผ่นดินไหวในเวเนซุเอลา (ซ้าย) กับภาพที่เผยแพร่โดยสื่อตุรกีเมื่อวันที่ 1 ต.ค. 2566 โดยระบุว่าเป็นภาพตึกที่เอียงถล่มลงมาเนื่องจากความผิดพลาดระหว่างการรื้อถอน

❌ คลิปเหตุการณ์แผ่นดินไหวในฟิลิปปินส์ 8 มิ.ย. 2569

วันที่ 25-26 มิ.ย. 2569 ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ทั้งไทยและต่างประเทศ โพสต์คลิปวิดีโอจากกล้องวงจรปิด เป็นบรรยากาศในบ้านหลังหนึ่งที่สมาชิกในครอบครัวพากันแตกตื่นวิ่งหนีออกจากบ้านขณะเกิดแผ่นดินไหว ทิ้งหญิงชราไว้คนเดียวจนเสียหลักล้ม โดยระบุว่าเป็นเหตุการณ์ในประเทศเวเนซุเอลา 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่า คลิปวิดีโอนี้เป็นภาพเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.8 ที่ภูมิภาคมินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 8 มิ.ย. 2569 โดย K5 News FM เครือข่ายสื่อวิทยุในฟิลิปปินส์ ได้เผยแพร่คลิปนี้ทางเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 16 มิ.ย. 2569 ระบุว่าเป็นเหตุการณ์ในจังหวัด Sarangani ภูมิภาคมินดาเนา 

ต่อมาสื่อฮ่องกง South China Morning Post เผยแพร่คลิปนี้เมื่อวันที่ 19 มิ.ย. 2569 โดยอ้างอิงที่มาจากบัญชีเฟซบุ๊ก ‘Jonard Pacres Abrasado’ ซึ่งโพสต์คลิปนี้เมื่อวันที่ 12 มิ.ย. 2569  

โคแฟคยังสอบถามไปยังบัญชีผู้ใช้เฟซบุ๊ก Jonard Pacres Abrasado ได้รับการยืนยันว่าเขาเป็นผู้โพสต์คลิปนี้ และเป็นภาพเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่จังหวัด Sarangani ของฟิลิปปินส์

เปรียบเทียบภาพจากผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวไทยที่อ้างว่าภาพในคลิปนี้เป็นเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลา (ซ้าย) กับภาพที่ผู้ใช้เฟซบุ๊กในฟิลิปปินส์โพสต์เมื่อวันที่ 12 มิ.ย. 2569 ซึงเขายืนยันกับโคแฟคว่าเป็นภาพเหตุแผ่นดินไหวที่จังหวัด Sarangani ภูมิภาคมินดาเนาของฟิลิปปินส์เมื่อ 8 มิ.ย.2569



อยู่กับยุค‘ปัญญาประดิษฐ์’อย่างเท่าทัน! ในวันที่มนุษย์เลือกขอให้AIช่วย‘ปลอบโยนจิตใจ’แทนคนจริงๆ

By : บัญชา จันทร์สมบูรณ์

ปัจจุบัน ‘เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)’ ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลาย หนึ่งในนั้นคือการใช้เป็น ‘ผู้ช่วยหรือคู่สนทนา (AI Chatbot)’ โดยมนุษย์ที่เป็นผู้ใช้งานจะป้อนคำถามเข้าไปแล้ว AI จะให้คำตอบออกมาเป็นฉากๆ ราวกับกำลังสนทนาอยู่กับมนุษย์อีกคนหนึ่ง กำลังเป็นที่นิยมมากขึ้น อาทิ รายงานจากสำนักข่าว Forbes สหรัฐอเมริกา เมื่อเดือน ก.พ. 2568 อ้างถึงผลสำรวจเกี่ยวกับชีวิตการทำงานของชาวอเมริกัน ซึ่งพบว่า ร้อยละ 41 ของคนวัยทำงานรุ่นใหม่ หรือ Gen Z เชื่อถือ AI มากกว่ามนุษย์

คน Gen Z ร้อยละ 50 รู้สึกสบายใจที่จะปรึกษาปัญหาเรื่องงานกับ AI มากกว่าหัวหน้างานที่เป็นมนุษย์ ซึ่งมากกว่าประชากรวัยทำงานที่อาวุโสสูงสุดอย่างคนรุ่น Baby Boomer ที่รู้สึกแบบนี้มีเพียง 1 ใน 3 , คน Gen Z มีความถี่ในการใช้ AI มากที่สุดคือ 12 ครั้งต่อสัปดาห์ มากกว่าผู้อาวุโสสูงสุดที่ยังทำงานอย่างคนรุ่น Baby Boomer ที่ใช้ 4 ครั้งต่อสัปดาห์ และวัยทำงานที่เป็นผู้อาวุโสรองลงมาอย่าง Gen X ซึ่งใช้ AI เฉลี่ย 7 ครั้งต่อสัปดาห์ , คน Gen Z มากถึงร้อยละ 83 รู้สึกวิตกกังวลเมื่อต้องถามคำถาม (ไม่ว่าต่อหน้าหรือทางออนไลน์) ซึ่งสูงกว่าคนรุ่นอื่นๆ ก่อนหน้า

หรืออย่างล่าสุด สำนักข่าวในญี่ปุ่นอย่าง Kyodo News รายงานเมื่อวันที่ 23 พ.ค. 2569 อ้างอิงผลสำรวจที่พบว่า แม้ในภาพรวมของประชากรญี่ปุ่นทุกเพศและวัย ส่วนใหญ่ร้อยละ 45.8 ยังคงเลือกขอคำแนะนำจากมนุษย์เป็นหลัก แต่ก็มีถึงร้อยละ 36.5 ที่เลือกขอคำแนะนำจาก AI และหากเจาะลึกเป็นรายกลุ่ม จะพบว่า หญิงวัยเกษียณ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) ของแดนอาทิตย์อุทัย ร้อยละ 47.8 หรือเกือบครึ่ง เลือกที่จะสนทนากับ AI ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ มากกว่าประชากรสูงอายุเพศชายซึ่งเลือก AI เพียงร้อยละ 25.2 

– ทำไมผู้คนจำนวนไม่น้อยเลือกพุดคุยหรือปรึกษาปัญหาชีวิตกับ AI มากกว่ามนุษย์ด้วยกัน? :รายงานของสื่อญี่ปุ่นข้างต้น อ้างความเห็นของ อัตสึชิ นาคาโกมิ (Atsushi Nakagomi) นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยชิบะ ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาวะของผู้สูงอายุ ที่ระบุว่า AI ทำให้ผู้คนรู้สึกสบายใจมากขึ้นที่จะเปิดเผยความคิดเห็น เนื่องจากพวกเขาอาจรู้สึกอิสระที่จะขอคำแนะนำโดยไม่ต้องกังวลว่าความคิดเห็นของพวกเขาจะถูกมองอย่างไร

สอดคล้องกับงานวิจัยหัวข้อ ‘Why do people prefer social sharing of emotion with conversational AI over human partners? A structural topic modeling approach’ เผยแพร่บนเว็บไซต์ sciencedirect.com ซึ่งเป็นฐานข้อมูลวารสารวิชาการของเนเธอร์แลนด์อย่าง Elsevierเมื่อเดือนมีนาคม 2569 ทำการศึกษา ‘การแบ่งปันอารมณ์ทางสังคม (Social Sharing of Emotion)’ซึ่งเดิมหมายถึงปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ แต่ระยะหลังๆ พบปฏิสัมพันธ์แบบเดียวกันระหว่างมนุษย์กับ AI มากขึ้น 

การศึกษาใช้วิธีสอบถามกลุ่มตัวอย่างที่เป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยจำนวน 178 คน ซึ่งผลการวิเคราะห์เผยให้เห็นแรงจูงใจหลัก 5 ประการ ได้แก่ 1.การพูดคุยเรื่องต่างๆ อย่างไม่เป็นทางการ 2.การแสวงหาความเชื่อมโยงทางอารมณ์ 3.การระบายความรู้สึกแทนการพูดคุยกับคนสนิท 4.การแสวงหาคำแนะนำที่เป็นกลาง และ 5.การปรึกษาหารือในหัวข้อที่ยากต่อการพูดคุยกับผู้อื่น นอกจากนี้ ความวิตกกังวลทางสังคมที่สูงขึ้นยังมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการสนับสนุนการปรึกษาหารือในหัวข้อที่ยากต่อการพูดคุยกับบุคคลอื่นมากขึ้น

งานวิจัยชิ้นนี้ได้สร้างชุดข้อมูลเชิงประจักษ์(Empirically Derived Taxonomy) ของแรงจูงใจในการแบ่งปันอารมณ์กับ AI ในการสนทนา โดยเน้นว่า ‘บุคคลมองว่า AI เป็น ‘เพื่อนคู่คิด (Partner)’ ที่สามารถตอบสนองความต้องการทางสังคมและอารมณ์เฉพาะด้านได้ โดยใช้ประโยชน์จากคุณลักษณะเฉพาะตัว เช่น การที่ไม่ตัดสินและพร้อมใช้งานได้ตลอดเวลา’ ผลการศึกษาดังกล่าวช่วยให้เข้าใจถึงภูมิทัศน์ที่เปลี่ยนแปลงไปของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับ AI ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

อีกทั้งยังพบความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญระหว่างความวิตกกังวลทางสังคมและความชอบที่จะปรึกษา AI เกี่ยวกับหัวข้อที่ละเอียดอ่อน ซึ่งชี้ให้เห็นว่า AI ทำหน้าที่เป็นช่องทางที่ปลอดภัยสำหรับผู้ที่กังวลเกี่ยวกับการประเมินทางสังคม งานวิจัยชิ้นนี้จึงช่วยเสริมสร้างความเข้าใจของเราเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับ AI ที่กำลังพัฒนาไปเรื่อยๆ โดยแสดงให้เห็นว่า AI ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นเพียงเครื่องมือ แต่เป็น ‘หุ้นส่วนมนุษย์(Human Partner)’ ที่ไม่เหมือนใคร ซึ่งสามารถตอบสนองความต้องการทางด้านอารมณ์และสังคมเฉพาะด้านที่เพื่อนซึ่งเป็นมนุษย์ด้วยกันไม่สามารถตอบสนองได้เสมอไป

‘ในขณะที่การใช้ AI เพื่อการสนทนาถูกบูรณาการเข้ากับชีวิตประจำวันมากขึ้นเรื่อยๆ งานวิจัยนี้จึงให้ข้อมูลเชิงลึกที่สำคัญทั้งในด้านการสร้างแนวคิดเชิงทฤษฎีเกี่ยวกับการปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับ AI และการออกแบบระบบ AI ในอนาคตที่สามารถสนับสนุนความเป็นอยู่ที่ดีของมนุษย์ได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ’ งานวิจัยชิ้นนี้ให้ข้อสรุป  

ภาพล้อเลียนพฤติกรรมการประจบประแจงของปัญญาประดิษฐ์ (Sycophantic AI) 
ที่มา : Diana Wolf T. , ‘What is AI Sycophancy and Why Should Your AI Disagree with You?’ , Linkedin

– เมื่อ ‘การประจบเอาใจ ของ AI’ อันตรายต่อมนุษย์มากกว่าที่คิด : แต่อีกด้านหนึ่ง ในวันที่ 26 มี.ค. 2569 วารสารวิทยาศาสตร์อเมริกันอย่าง Science เผยแพร่งานวิจัยหัวข้อ ‘Sycophantic AI decreases prosocial intentions and promotes dependence’ ที่ทำการทดลองใน 2 รูปแบบ คือ 1.วัดความชุกของพฤติกรรมการประจบประแจงในแบบจำลอง AI ชั้นนำ 11 แบบ โดยใช้ชุดข้อมูลสามชุดที่ครอบคลุมบริบทการใช้งานที่หลากหลาย รวมถึงการสอบถามคำแนะนำในชีวิตประจำวัน การละเมิดศีลธรรม และสถานการณ์ที่เป็นอันตรายอย่างชัดเจน

กับ 2.เปิดลงทะเบียนล่วงหน้า 3 ครั้งรับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 2,405 คนมาเป็นอาสาสมัครร่วมทดลอง เพื่อทำความเข้าใจว่าพฤติกรรมการประจบประแจงมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ ความตั้งใจเชิงพฤติกรรม และการรับรู้ของผู้ใช้เกี่ยวกับ AI อย่างไรโดยกลุ่มตัวอย่างจะได้โต้ตอบกับระบบ AI ในสถานการณ์จำลอง และการสนทนาสด โดยพวกเขาได้พูดคุยเกี่ยวกับความขัดแย้งในอดีตที่เกิดขึ้นจริงในชีวิต นอกจากนี้ ทีมวิจัยยังทดสอบว่าผลลัพธ์แตกต่างกันไปตามรูปแบบการตอบสนองหรือแหล่งที่มาของการตอบสนองที่รับรู้ (AI เทียบกับมนุษย์) หรือไม่

ผลการทดลองที่ได้สร้างความตกใจอย่างมาก‘พฤติกรรมประจบประแจงของ AI นั้นทั้งแพร่กระจ่ายไปทั่วและเป็นอันตราย’ ในแบบจำลอง AI ทั้ง 11 แบบ ชี้ว่าAI ให้คำตอบที่ยืนยันการกระทำของผู้ใช้บ่อยกว่ามนุษย์โดยเฉลี่ยถึงร้อยละ 49 ซึ่งรวมถึงในกรณีที่เกี่ยวข้องกับการหลอกลวง การกระทำที่ผิดกฎหมาย หรือพฤติกรรมอันตรายอื่นๆ ทีมวิจัยมีการใช้ตัวอย่างหัวข้อสนทนาใน ‘r/AmITheAsshole’ ซึ่งเป็นชื่อกลุ่มย่อยใน Reddit (ชุมชนออนไลน์ที่คล้ายกับเว็บไซต์ Pantip.com ของไทย) ที่เปิดให้ถกเถียงเกี่ยวกับทางเลือกในสถานการณ์ขัดแย้งต่างๆ แล้วพบว่า ร้อยละ 51 จากตัวอย่างทางเลือกที่มนุษย์มีฉันทามติร่วมกัน (Consensus) ว่าไม่เห็นด้วย แต่ AI กลับสนับสนุนหากผู้ใช้งานจะเลือกทางนั้น 

‘ในการทดลองของเรา แม้แต่การโต้ตอบเพียงครั้งเดียวกับ AI ที่ประจบประแจงก็ลดความเต็มใจของผู้เข้าร่วมในการรับผิดชอบและแก้ไขความขัดแย้งระหว่างบุคคล ในขณะเดียวกันก็เพิ่มความเชื่อมั่นของพวกเขาเองว่าตนเองถูกต้อง อย่างไรก็ตาม แม้จะบิดเบือนการตัดสินใจ แบบจำลองที่ประจบประแจงก็ยังได้รับความไว้วางใจและเป็นที่ชื่นชอบ ผลกระทบทั้งหมดนี้ยังคงอยู่เมื่อควบคุมลักษณะเฉพาะบุคคล เช่น ข้อมูลประชากรและความคุ้นเคยกับ AI มาก่อน แหล่งที่มาของการตอบสนองที่รับรู้ และรูปแบบการตอบสนอง สิ่งนี้สร้างแรงจูงใจที่ผิดปกติให้การประจบประแจงยังคงอยู่ คุณลักษณะที่ก่อให้เกิดอันตรายก็กระตุ้นให้ผู้ใช้งานมีส่วนร่วมเช่นกัน’ งานวิจัยระบุ 

บทสรุปของงานวิจัย Sycophantic AI decreases prosocial intentions and promotes dependence ชี้ว่า ‘แม้การให้กำลังใจอาจให้ความรู้สึกสนับสนุน แต่การประจบประแจงสามารถบั่นทอนความสามารถในการปรับปรุงตนเองและการตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ’ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากความรู้สึกชื่นชอบและกระตุ้นให้ผู้ใช้งานมีส่วนร่วม จึงไม่มีแรงจูงใจมากนักที่จะลดพฤติกรรมการประจบประแจงของ AI ลง

ด้วยเหตุนี้ ‘ผลการศึกษาดังกล่าวจึงเน้นย้ำถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาการประจบประแจงของ AI ในฐานะความเสี่ยงทางสังคมต่อการรับรู้ตนเองและความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล’โดยการพัฒนากลไกการออกแบบ การประเมิน และความรับผิดชอบที่ตรงเป้าหมาย งานวิจัยชิ้นนี้แสดงให้เห็นว่าทางเลือกด้านการออกแบบและวิศวกรรมที่ดูเหมือนไม่มีพิษภัยอาจส่งผลให้เกิดอันตรายร้ายแรงได้ ดังนั้นการศึกษาและคาดการณ์ผลกระทบของ AI อย่างรอบคอบจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการปกป้องความเป็นอยู่ที่ดีในระยะยาวของผู้ใช้

เช่นเดียวกับงานวิจัย ‘AI Chatbot Use and Disclosure for Mental Health Among US Adolescents and Young Adults’ เผยแพร่ในวารสารการแพทย์อเมริกัน JAMA Network เมื่อวันที่ 1 มิ.ย. 2569 พบว่า วัยรุ่นในสหรัฐอเมริกา 1 ใน 5 ใช้ AI Chatbot เพื่อขอคำแนะนำด้านสุขภาพจิต โดยกว่าร้อยละ 40 ของผู้ใช้ใช้เป็นประจำทุกเดือนหรือบ่อยกว่านั้น ซึ่งเน้นย้ำถึงความเร่งด่วนในการทำความเข้าใจและกำหนดบทบาทที่เปลี่ยนแปลงไปของ AI ในการดูแลสุขภาพจิตของเยาวชน เนื่องจากเทคโนโลยีเหล่านี้ถูกบูรณาการเข้ากับชีวิตประจำวันมากขึ้นเรื่อยๆ จึงควรเข้าใจว่าเทคโนโลยีเหล่านี้เป็นผู้มีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในระบบนิเวศที่กว้างขึ้นของการแทรกแซงทางจิตวิทยา

ภาพจำลองโลกในอนาคตมนุษย์อาจพึ่งพาคำแนะนำด้านสุขภาพจิตจากหุ่นยนต์และ AI  
ที่มา : Rachel Grosseibl , ‘AI in Psychology: What It Means for You and How to Use It Safely’ , Sydney Psych Hub

– คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยา : มีรายงานจาก สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (APA)องค์กรวิชาชีพด้านจิตวิทยาในสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 16 มิ.ย. 2569 พบข้อมูลที่ได้จากการสอบถามกลุ่มตัวอย่างนักจิตวิทยาที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพจำนวน 1,200 คน ซึ่งระบุว่า ร้อยละ 39 เคยพบผู้เข้ารับการรักษาที่ยอมรับว่าใช้ AI ในการวินิจฉัยอาการของตนเอง ในขณะที่ 1 ใน 3 ให้ข้อมูลว่า ผู้เข้ารับการรักษากำลังหันไปใช้ AI ในหลายวัตถุประสงค์ เช่น ร้อยละ 34 ขอความช่วยเหลือในเรื่องการควบคุมตนเอง การยืนยันตนเอง หรือการเตือนพฤติกรรม ร้อยละ 33 ช่วยในการรักษา และร้อยละ 35 เพื่อทำหน้าที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตเพิ่มเติม

ผลสำรวจยังบ่งชี้ว่าผู้ป่วยอาจมอง AI มากกว่าแค่เครื่องมือในการบำบัดรักษา นักจิตวิทยารายงานว่าพวกเขาได้พบกับผู้ป่วยที่พูดคุยกับChatbot เพื่อความสนุกสนาน (ร้อยละ 33) มิตรภาพ (ร้อยละ 22) และความสัมพันธ์ใกล้ชิด (ร้อยละ 13) และในบรรดานักจิตวิทยาที่มีผู้ป่วยสนทนากับChatbot อย่างต่อเนื่อง มากกว่า 2 ใน 3 หรือร้อยละ68 เล่าว่าได้พูดคุยหรือสังเกตเห็นว่าผู้ป่วยรู้สึกได้รับการสนับสนุนหรือได้รับการยืนยันจากแชทบอท หรือ 2 ใน 5 หรือร้อยละ 41 พบผู้ป่วยใช้ Chatbot เพื่อเสริมสร้างทักษะการรับมือที่ดีต่อสุขภาพ 

อย่างไรก็ตาม การพูดคุยกับ Chatbot ก็มีผลข้างเคียงเชิงลบเช่นกัน โดยร้อยละ 36%ของนักจิตวิทยา ให้ข้อมูลว่าผู้ป่วยที่อยู่ในการดูแลของตนกำลังพัฒนาความพึ่งพาต่อ Chatbot และร้อยละ 15 กล่าวว่าผู้ป่วยกำลังพัฒนาความคิดที่บิดเบือนหรืออาการหลงผิด ขณะที่ความเห็นของนักจิตวิทยา พบมุมมองหลากหลายเกี่ยวกับการใช้ AI เพื่อสนับสนุนสุขภาพจิต โดยมากกว่าครึ่งเล็กน้อย (ร้อยละ 54) กล่าวว่าสบายใจที่ผู้ป่วยบางรายมีปฏิสัมพันธ์กับ Chatbot ในขณะที่ร้อยละ 93 กังวลเกี่ยวกับผู้ป่วยบางรายที่ใช้เทคโนโลยีนี้ 

ซึ่งความกังวลดังกล่าวอาจเกิดจากความกลัวว่าChatbot อาจก่อให้เกิดอันตรายที่ไม่คาดคิดต่อผู้ใช้ที่เปราะบาง โดยนักจิตวิทยาเกือบทั้งหมดที่ตอบแบบสอบถาม (ร้อยละ 97) มองว่า Chatbot อาจส่งเสริมพฤติกรรมเชิงลบหรือความเชื่อที่ผิดเพี้ยนโดยไม่ตั้งใจ ร้อยละ 94 ยังกล่าวด้วยว่า Chatbot ในปัจจุบันไม่สามารถรักษาอาการต่างๆ ได้อย่างเหมาะสมและละเอียดอ่อน และร้อยละ 89 กล่าวว่าChatbot อาจกระตุ้นให้เกิดการทำร้ายตนเองโดยไม่ตั้งใจ

แต่อีกด้านหนึ่ง 2 ใน 5 ของของนักจิตวิทยา (ร้อยละ 40) รู้สึกมองโลกในแง่ดีว่า Chatbot จะสามารถช่วยเหลือผู้ป่วยได้เมื่อไม่มีผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตอยู่ด้วย นี่อาจเป็นผลมาจากความสนใจที่เพิ่มขึ้นในการพัฒนาเครื่องมือที่ออกแบบมาเพื่อปรับปรุงความเป็นอยู่ที่ดีโดยอิงจากการวิจัยและความเชี่ยวชาญทางจิตวิทยา ถึงกระนั้นก็มีเพียงร้อยละ 24 ของกลุ่มตัวอย่างนักจิตวิทยาที่ให้ข้อมูล ที่เชื่อว่าในอนาคตผู้ป่วยจะเลือกใช้ AI Chatbot ในการรักษามากกว่าผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตที่เป็นมนุษย์

อาเธอร์ ซี. อีแวนส์ (Arthur C. Evans) ผู้อำนวยการใหญ่ของ APA กล่าวว่า โดยทั่วไปแล้ว AI Chatbot ที่เข้าถึงได้ง่ายดูเหมือนจะเป็นทางเลือกที่ง่ายที่สุดสำหรับผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิต เพราะเป็นเครื่องมือที่ให้ความช่วยเหลืออย่างเต็มที่ พร้อมใช้งาน และเข้าถึงได้ง่ายโดยไม่ต้องมีประกัน อย่างไรก็ตาม เครื่องมือดังกล่าวไม่มีความสามารถในการรับรู้ถึงความละเอียดอ่อนหรือความตื่นตัวต่อสัญญาณเตือนที่อาจเกิดขึ้นได้เหมือนกับผู้เชี่ยวชาญที่เป็นมนุษย์ ดังนั้นคนที่จะพึ่งพาเครื่องมือนี้จำเป็นต้องเข้าใจวิธีการทำงานของมันรวมถึงต้องมีวิธีการคิดอย่างมีวิจารณญาณเกี่ยวกับคำแนะนำที่เครื่องมือให้มา

‘เครื่องมือ AI เมื่อได้รับการพัฒนาบนพื้นฐานของวิทยาศาสตร์ทางจิตวิทยาและร่วมมือกับนักวิทยาศาสตร์ด้านสุขภาพจิต จะมีศักยภาพในการตอบสนองความต้องการด้านการดูแลสุขภาพจิตที่เพิ่มขึ้นและปรับปรุงผลลัพธ์ของผู้ป่วย แต่จะใช้เครื่องมือเหล่านี้ให้ได้ผลดีที่สุดก็ต้องควบคู่ไปกับความสัมพันธ์กับผู้เชี่ยวชาญที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ซึ่งเป็นมนุษย์ที่เข้าใจวิธีการรักษาบุคคล ไม่ใช่แค่คำสั่งกระตุ้น’ อีแวนส์ กล่าว 

สำหรับ ‘คำแนะนำของ APA ในการใช้เครื่องมือ AI กับงานด้านสุขภาพจิต’ มีดังนี้ 1.ควรตรวจสอบข้อมูลสุขภาพจิตหรือข้อมูลทางการแพทย์ที่สร้างโดย AI กับผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลสุขภาพ 2.ขอคำแนะนำเชิงกลยุทธ์ที่สอดคล้องกับแนวทางการบำบัดที่มีข้อมูลจากงานวิจัยสนับสนุน 3.ผู้ใช้งานควรกระตุ้นให้ AI ท้าทายความคิดของตนเองหรือให้มุมมองทางเลือกอื่น และ 4.จำกัดการใช้ AI เพื่อไม่ให้รบกวนการนอนหลับ งานอดิเรก การเรียน การทำงาน หรือปฏิสัมพันธ์ทางสังคม

ภาพจำลองการใช้ AI Chatbot ปรึกษาปัญหาสุขภาพจิต 
ที่มา : สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (APA)

ในส่วนความเห็นของผู้เชี่ยวชาญประเทศไทย ผศ.ดร.หยกฟ้า อิศรานนท์ รองคณบดีคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงความนิยมของผู้คนในปัจจุบันที่เลือกปรึกษาปัญหาชีวิตกับ AI Chatbot มากขึ้นว่า ปัจจัยสำคัญคือเรื่องของประสบการณ์การเข้าถึงคำปรึกษาในอดีต หากคนมีความทุกข์ใจหรือมีปัญหาชีวิตอาจต้องพึ่งพาเพื่อน ครอบครัวหรือผู้เชี่ยวชาญ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่จะมีคนรับฟัง มีพื้นที่ปลอดภัย หรือเข้าถึงผู้เชี่ยวชาญได้ง่าย โดยเฉพาะเมื่อมีข้อจำกัดเรื่องเวลา ค่าใช้จ่าย หรือความกังวลว่าจะถูกตัดสิน AI จึงเข้ามาเติมช่องว่างตรงนี้ 

‘ผู้ใช้สามารถเข้าถึงได้ทันทีตลอดเวลา ไม่ต้องนัดหมาย และส่วนใหญ่ไม่มีค่าใช้จ่าย บางคนจึงรู้สึกว่า AI เป็นทรัพยากรทางจิตใจหรือแหล่งสนับสนุนที่เข้าถึงง่าย แม้จะไม่ได้ทดแทนความสัมพันธ์กับมนุษย์จริงๆ ได้ทั้งหมดก็ตาม อีกประเด็นคือ ปัญหาชีวิตจำนวนมากเป็นเรื่องส่วนตัวและอ่อนไหว การเลือกว่าจะเล่าให้ใครฟังจึงมีต้นทุนทางใจ ผู้คนอาจกังวลเรื่องความไว้ใจ การถูกวิจารณ์ การถูกนำเรื่องไปเล่าต่อ หรือกลัวว่าคนฟังจะไม่เข้าใจ AI จึงอาจให้ความรู้สึกปลอดภัยในเบื้องต้น เพราะผู้ใช้สามารถพูดได้อย่างอิสระมากขึ้นโดยไม่ต้องเผชิญหน้ากับปฏิกิริยาทางอารมณ์ของอีกฝ่าย’อาจารย์หยกฟ้า กล่าว อธิบาย 

นักวิชาการท่านนี้ แนะนำว่า ‘AI ควรเป็นเครื่องมือช่วยคิดหรือช่วยตั้งคำถามกับตนเอง มากกว่าจะเป็นสิ่งที่ใช้แทนการพูดคุยกับคนใกล้ชิดหรือผู้เชี่ยวชาญ’ โดยเฉพาะเมื่อปัญหาส่งผลต่อการใช้ชีวิต สุขภาพใจ หรือความปลอดภัยของผู้ใช้นอกจากนั้น ในเชิงจิตวิทยา สิ่งที่ต้องระวังคือ AI อาจไปเสริมอคติเดิมของผู้ใช้ได้ เพราะมนุษย์มีแนวโน้มมองหาข้อมูลที่สนับสนุนความเชื่อหรือความรู้สึกของตนอยู่แล้ว (Confirmation Bias)

เช่น เมื่อเรารู้สึกว่าตนเองถูกกระทำ เราอาจมองหาข้อมูลที่ยืนยันว่าอีกฝ่ายผิด หรือเมื่อเรากังวลเรื่องสุขภาพ เราอาจเลือกเชื่อข้อมูลที่ทำให้ความกังวลนั้นดูมีเหตุผลมากขึ้น หาก AI ตอบในลักษณะที่เห็นด้วย ปลอบใจ หรือยืนยันความเชื่อและความคิดของผู้ใช้มากเกินไป โดยไม่ได้ช่วยให้มองเห็นข้อมูลอีกด้าน ผู้ใช้อาจได้รับมุมมองที่ไม่รอบด้าน และยิ่งมั่นใจในข้อสรุปเดิมของตนเอง ทั้งที่สถานการณ์จริงอาจมีรายละเอียดซับซ้อนกว่านั้น

ทำให้ผลที่ตามมาคือ ผู้ใช้อาจตัดสินใจผิดพลาดได้ เช่น ตัดสินความสัมพันธ์จากข้อมูลเพียงด้านเดียว เชื่อว่าตนเองมีปัญหาทางจิตใจบางอย่างโดยไม่ได้รับการประเมินที่เหมาะสม หรือวินิจฉัยโรคด้วยตนเองจากข้อมูลออนไลน์ ซึ่งอาจทำให้ชะลอหรือหลีกเลี่ยงการเข้ารับความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ AI ที่ดีจึงไม่ควรเพียงตอบในสิ่งที่ผู้ใช้อยากได้ยิน แต่ควรช่วยตั้งคำถามอย่างระมัดระวัง ชวนพิจารณามุมมองอื่น และบอกขอบเขตของข้อมูลอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในเรื่องสุขภาพจิต สุขภาพกาย และการตัดสินใจสำคัญในชีวิต

เมื่อวิเคราะห์ผลกระทบเปรียบเทียบตามช่วงวัย ‘เด็กและเยาวชนอาจมีความเสี่ยงมากกว่าผู้ใหญ่ในบางด้าน’ เพราะยังอยู่ในช่วงพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล และการแยกแยะระหว่างข้อเท็จจริง ความเห็น และข้อมูลที่คลาดเคลื่อน เด็กบางคนอาจมองว่า AI เป็นผู้รู้หรือเป็นคำตอบที่ถูกต้องเสมอ จึงเชื่อข้อมูลที่ได้รับโดยไม่ตรวจสอบเพิ่มเติม แม้ผู้ใหญ่เองก็อาจได้รับผลกระทบจากข้อมูลผิดพลาดได้เช่นกัน แต่โดยทั่วไปอาจมีประสบการณ์ชีวิตมากกว่า มีโอกาสเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่ง หรือรู้จักช่องทางในการขอความช่วยเหลือมากกว่า เด็กและเยาวชนจึงอาจพึ่งพา AI มากเกินไปได้ง่ายกว่า 

‘โดยเฉพาะเมื่อรู้สึกโดดเดี่ยว ไม่กล้าพูดกับผู้ปกครอง ครู หรือเพื่อน หากเด็กคุ้นชินกับการหันไปพึ่ง AI เพียงอย่างเดียวตั้งแต่ต้น ก็อาจส่งผลต่อทักษะสำคัญ เช่น การขอความช่วยเหลือจากคนจริง การสื่อสารความรู้สึก การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ และการสร้างเครือข่ายสนับสนุนทางสังคม ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่การห้ามเด็กใช้ AI แต่คือการสอนให้เด็กใช้ AI อย่างมีวิจารณญาณ และรู้ว่าเรื่องใดควรนำไปพูดคุยกับผู้ใหญ่ที่ไว้วางใจได้หรือผู้เชี่ยวชาญ’อาจารย์หยกฟ้า กล่าว 

รองคณบดีคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทิ้งท้ายว่า ‘ทางออกไม่ควรเป็นการมองว่า AI เป็นสิ่งอันตรายหรือห้ามใช้ทั้งหมด’เพราะ AI มีประโยชน์ในฐานะเครื่องมือช่วยเข้าถึงข้อมูลและช่วยสะท้อนความคิดได้ ‘แต่สังคมจำเป็นต้องช่วยกันสร้างทักษะในการใช้ AI อย่างรู้เท่าทัน’ตั้งแต่ ‘ในระดับผู้ปกครอง โรงเรียน และชุมชน’ควรสร้างพื้นที่ที่เด็กและเยาวชนรู้สึกว่าพูดคุยเรื่องยากๆ ได้โดยไม่ถูกตัดสิน พร้อมทั้งสอนให้เข้าใจทั้งข้อดี ข้อจำกัด และความเสี่ยงของ AI ตั้งแต่ในห้องเรียน 

เช่น การตรวจสอบข้อมูล การตั้งคำถามกับคำตอบของ AI และการรู้ว่าเมื่อใดควรขอความช่วยเหลือจากมนุษย์จริงๆ ขณะที่ ‘ในระดับรัฐ’ ควรมีนโยบายหรือแนวทางกำกับดูแลที่ช่วยลดความเสี่ยงจากข้อมูลผิดพลาด การหลอกลวง หรือเนื้อหาที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาวะของประชาชน รวมถึงผลักดันเรื่อง AI literacy ให้เป็นทักษะพื้นฐานของคนทุกวัย ไม่ใช่เฉพาะเด็กและเยาวชน

และในส่วนของ ‘บริษัทผู้พัฒนา AI’ ควรให้ความสำคัญกับจริยธรรมและขอบเขตของการตอบคำถาม โดยเฉพาะเรื่องสุขภาพกาย สุขภาพจิต ความสัมพันธ์ และการตัดสินใจเชิงศีลธรรมหรือกฎหมาย ระบบไม่ควรตอบเพื่อเอาใจผู้ใช้เพียงอย่างเดียว แต่ควรสื่อสารข้อจำกัดของตนเอง ชวนผู้ใช้ตรวจสอบข้อมูล และแนะนำให้เข้าถึงผู้เชี่ยวชาญเมื่อสถานการณ์มีความเสี่ยงหรือซับซ้อน!!!

-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-

อ้างอิง

https://www.forbes.com/sites/bryanrobinson/2025/02/19/gen-z-trust-ai-over-humans-in-their-careers-new-study-shows/ (Gen Z Trust AI More Than Humans In Their Careers, New Study Shows : Forbes 19 ก.พ. 2568)

https://english.kyodonews.net/articles/-/76556 (Half of elderly women in Japan prefer AI over humans for personal advice : Kyodo News 23 พ.ค. 2569) 

https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/survey-nearly-half-of-older-japanese-women-prefer-ai-over-people-for-relationship-advice/3946394 (Survey: Nearly half of older Japanese women prefer AI over people for relationship advice : Anadolu Agency 23 พ.ค. 2569)

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2949882126000113 (Why do people prefer social sharing of emotion with conversational AI over human partners? A structural topic modeling approach : ScienceDirect มีนาคม 2569)

https://www.science.org/doi/10.1126/science.aec8352 (Sycophantic AI decreases prosocial intentions and promotes dependence : Science 26 มี.ค. 2569)

https://www.nbcnews.com/health/mental-health/ai-chatbots-mental-health-advice-young-people-rcna347758 (Around 1 in 5 young people use AI chatbots for mental health advice, survey finds : NBC 1 มิ.ย.2569)

https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2849307?guestAccessKey=913abc03-764d-4eed-ac18-0d1817ff8eb4&utm_source=for_the_media&utm_medium=referral&utm_campaign=ftm_links&utm_content=tfl&utm_term=060126(AI Chatbot Use and Disclosure for Mental Health Among US Adolescents and Young Adults : JAMA Network 1 มิ.ย. 2569)

https://www.apa.org/news/press/releases/2026/06/patients-chatbots-mental-health(Psychologists say patients are turning to chatbots as mental health professionals : APA 16 มิ.ย. 2569)

พานาโซนิคแนะนำให้เปลี่ยนปลั๊กพ่วงหลังใช้งาน 3-5 ปี จริง ผู้เชี่ยวชาญไทยเตือนให้ดูสภาพอุปกรณ์ประกอบด้วย

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ปลั๊กพ่วงมีวันหมดอายุ พานาโซนิคแนะนำควรเปลี่ยนทุกๆ 3-5 ปี ลดความเสี่ยงเกิดเพลิงไหม้

✅ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาจริง** พานาโซนิคประเทศญี่ปุ่นออกคำแนะนำจริง อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าปลั๊กพ่วงไม่ใช่สินค้าที่กำหนดวันหมดอายุตายตัว จึงแนะนำให้ผู้ใช้งานสังเกตสภาพของปลั๊กพ่วง หากพบการชำรุดควรเปลี่ยนทันทีแม้จะใช้งานมาไม่นาน 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 23 มิ.ย. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘ครบเครื่องเรื่องญี่ปุ่น’ โพสต์ข้อความเรื่อง “รู้หรือไม่ปลั๊กพ่วงมีวันหมดอายุ? Panasonic เผยสาเหตุข้างในที่อาจทำไฟไหม้บ้านได้ทุกเมื่อ”

ข้อความในโพสต์ระบุว่า พานาโซนิค บริษัทเครื่องใช้ไฟฟ้าของญี่ปุ่นเตือนให้ลูกค้าเปลี่ยนปลั๊กพ่วงทุก ๆ 3-5 ปี โดยตรวจสอบวันที่ผลิตจากสายไฟ รวมถึงแนะนำให้เขียนวันที่เริ่มใช้งานปลั๊กพ่วงวันแรกไว้ที่อุปกรณ์เพื่อเตือนความจำ  

“พฤติกรรมการใช้งาน เช่น การดึงสายไฟ การเหยียบสายไฟ อาจทำให้ลวดตัวนำภายในขาด ซึ่งเป็นสาเหตุให้เกิดความร้อนสูงสะสม ไหม้ หรือเกิดเพลิงไหม้ได้ นอกจากนี้สภาพแวดล้อมและการใช้งานที่ต่างกันก็ทำให้ปลั๊กเสื่อมสภาพได้ จึงแนะนำให้ตรวจเช็กและเปลี่ยนใหม่เพื่อความปลอดภัย” 

ณ วันที่ 25 มิ.ย. 2569 โพสต์นี้ถูกแชร์มากกว่า 200 ครั้ง

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: เมื่อค้นหาด้วย Google Lens พบว่าภาพปลั๊กพ่วงที่ใช้ประกอบโพสต์นี้เคยถูกเผยแพร่โดยบัญชี X ‘Panasonic Japan公式’ ซึ่งเป็นบัญชีทางการของบริษัทพานาโซนิค ประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 28 พ.ค. 2569 พร้อมคำบรรยายเป็นภาษาญี่ปุ่น แปลเป็นไทยได้ว่า “ระยะเวลาที่แนะนำให้เปลี่ยนปลั๊กพ่วงคือ 3-5 ปี หากไม่แน่ใจว่าเริ่มใช้งานเมื่อใด ให้ตรวจสอบที่สายไฟ เพราะปีที่ผลิตอาจพิมพ์ไว้บนสายไฟ เมื่อเปลี่ยนปลั๊กพ่วง การเขียนวันที่เริ่มต้นใช้งานลงบนสายไฟจะช่วยป้องกันไม่ให้ลืมเปลี่ยน”

วันที่ 29 พ.ค. 2569 พานาโซนิคยังโพสต์ภาพและข้อความเพิ่มเติมว่า เหตุที่ผู้ใช้งานควรตรวจสอบและเปลี่ยนปลั๊กพ่วงเพราะการดึงหรือเหยียบสายไฟขณะใช้งานอาจทำให้สายไฟภายในขาด ส่งผลให้เกิดการไหม้และไฟไหม้ได้

“สภาพแวดล้อมโดยรอบและการใช้งานอาจทำให้ [ปลั๊กพ่วง] เสียหายได้ จึงแนะนำให้ตรวจสอบ/เปลี่ยนใหม่เพื่อความปลอดภัย” 

โคแฟคสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมจาก ดร.สุพรรณ ทิพย์ทิพากร หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้รับคำอธิบายว่า ในมุมมองทางวิศวกรรมไฟฟ้า มาตรฐานสากล เช่น IEC และมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทยของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) รวมถึงมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก. 2432-2555 ไม่ได้กำหนดอายุการใช้งานของปลั๊กพ่วงเป็นจำนวนปีที่ตายตัว แต่ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของอุปกรณ์ การใช้งานภายในพิกัด และการตรวจสอบสภาพอย่างสม่ำเสมอ 

“มาตรฐานไม่ได้กำหนดให้ต้องเปลี่ยนปลั๊กพ่วงทุก 3–5 ปี แต่คำแนะนำดังกล่าวถือเป็นแนวทางบริหารความเสี่ยงด้านความปลอดภัยที่มีเหตุผลทางวิศวกรรมรองรับ และช่วยลดโอกาสเกิดอัคคีภัยจากอุปกรณ์ที่เสื่อมสภาพได้” ดร.สุพรรณกล่าว 

“ปลั๊กพ่วงสามารถเสื่อมสภาพได้จากความร้อนสะสม การเสียบ-ถอดซ้ำ ๆ การดึง บิด งอ ความชื้น ฝุ่นละออง และการใช้งานเกินพิกัด ซึ่งอาจทำให้เกิดความต้านทานสัมผัสสูงขึ้น เกิดจุดร้อนเฉพาะที่ หรือเกิดปรากฏการณ์ Tracking จนนำไปสู่อัคคีภัยได้”

ดร.สุพรรณแนะนำว่า การเปลี่ยนปลั๊กพ่วงไม่ควรพิจารณาจากอายุการใช้งานเพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาสภาพการใช้งานจริงร่วมด้วย หากพบสายไฟแข็งกรอบ ฉนวนแตกร้าว เต้ารับหลวม ขาปลั๊กมีรอยไหม้ มีกลิ่นไหม้ หรือมีความร้อนผิดปกติ ควรเปลี่ยนทันที แม้จะใช้งานมาไม่นานก็ตาม

“ประเทศไทยมักประสบปัญหาขาดแคลนเลือดกรุ๊ป A และ AB เป็นประจำ” จริงหรือไม่ ?

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ประเทศไทยขาดแคลนเลือดกรุ๊ป A และ AB เป็นประจำ เนื่องจากพบได้น้อยในประชากรไทย

📌 ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาจริงเป็นบางส่วน** ข้อมูลจากศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทยระบุว่าคนไทยมีเลือดกรุ๊ป O มากที่สุด ตามด้วย B , A และ AB ตามลำดับ แต่การขาดแคลนเลือดจะเกิดขึ้นในบางช่วงเวลา

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 22 มิ.ย. 2569 สมาชิกกลุ่มเฟซบุ๊ก ‘รวมพลคนบริจาคโลหิต’ โพสต์ข้อความในกลุ่มว่า “ประเทศไทยมักประสบปัญหาขาดแคลนเลือดกรุ๊ป A และ AB เป็นประจำ เนื่องจากเป็นกรุ๊ปที่พบได้น้อยในประชากรไทย นอกจากนี้ กลุ่มเลือดพิเศษหายาก (Rh-Negative) ทุกกรุ๊ป (A-, B-, O-, AB-) ก็ขาดแคลนเช่นกัน เพราะพบคนไทยเพียง 3 ใน 1,000 คนเท่านั้น ในขณะที่ กรุ๊ป O มักขาดแคลนเวลาฉุกเฉิน” (ลิงก์บันทึก)

ข้อความดังกล่าวเป็นข้อมูลที่ประมวลและสรุปโดย AI ของกูเกิลจากการที่ผู้ใช้งานป้อนคำถามว่า “ประเทศไทยเราขาดแคลนเลือดกรุ๊ปอะไร” 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย ให้ข้อมูลกับโคแฟคเมื่อวันที่ 23 มิ.ย. 2569 ว่าการขาดแคลนหมู่โลหิต A, B และ AB “เกิดขึ้นในบางช่วงเวลาเนื่องจากความต้องการของผู้ป่วยในแต่ละหมู่โลหิตไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับโรคหรือภาวะที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับโลหิตในการรักษา” และถึงแม้ว่าประชากรส่วนใหญ่จะมีหมู่โลหิต O แต่ความต้องการหมู่โลหิตนี้ก็สูงเช่นเดียวกันตามสัดส่วนประชากร

“ปัจจุบันการจัดหาโลหิตยังไม่สม่ำเสมอ มีการขาดแคลนโลหิตในบางช่วงเวลาและบางเดือน โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลวันหยุดยาว ปีใหม่ สงกรานต์ คนส่วนใหญ่เดินทางกลับต่างจังหวัดหรือท่องเที่ยว ส่งผลกระทบทำให้ยอดการบริจาคลดลง ขณะเดียวกันจะมีสถิติอุบัติเหตุสูงและมีความต้องการโลหิตจำนวนมาก” ศูนย์บริการโลหิตฯ ระบุและให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับหมู่โลหิตและการบริจาคโลหิตของคนไทย ดังนี้

▪️หมู่โลหิตที่พบในประชากรไทย มีดังนี้ 

  • หมู่โลหิต O  ร้อยละ 38 
  • หมู่โลหิต B  ร้อยละ 33
  • หมู่โลหิต A  ร้อยละ 21
  • หมู่โลหิต AB ร้อยละ 8 

▪️โลหิตหมู่พิเศษ Rh-negative เป็นหมู่โลหิตหายาก ในคนไทยพบว่ามีหมู่โลหิตนี้เพียงร้อยละ 0.3  หรือ 1,000 คน จะพบเพียง 3 คนเท่านั้น ผู้ป่วยที่มีหมู่โลหิต Rh-negative มีความจำเป็นที่ต้องใช้โลหิต จะต้องได้รับหมู่โลหิต Rh-negative ด้วยกันเท่านั้น จึงมักประสบกับปัญหาโลหิตหมู่พิเศษไม่เพียงพอ และไม่ทันต่อความต้องการของผู้ป่วย 

▪️ในแต่ละเดือนโรงพยาบาลทั่วประเทศมีการเบิกใช้โลหิตทุกกรุ๊ปเฉลี่ยวันละ 8,500 ยูนิต แต่สามารถจ่ายโลหิตได้เฉลี่ยวันละ 3,400 ยูนิต หรือเพียงร้อยละ 40 เท่านั้น 

▪️ประเทศไทยมีประชากรประมาณ 65 ล้านคน มีผู้บริจาคโลหิตทั่วประเทศ ประมาณ 1.61 ล้านคน คิดเป็นประมาณร้อยละ 2.4 เท่านั้น ขณะที่องค์การอนามัยโลกกำหนดไว้ว่าแต่ละประเทศควรมีผู้บริจาคโลหิตอย่างน้อยร้อยละ 3 ของจำนวนประชากร หรือประมาณ 1.98 ล้านคนในประเทศไทย

▪️สถิติความถี่การบริจาคโลหิตของศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติฯ ปี 2568

  • ผู้บริจาค 1 ครั้งต่อปี ร้อยละ 67.26
  • ผู้บริจาค 2 ครั้งต่อปี ร้อยละ 18.86
  • ผู้บริจาค 3 ครั้งต่อปี ร้อยละ 9.14
  • ผู้บริจาค 4 ครั้งต่อปี ร้อยละ 4.35
  • ผู้บริจาคมากกว่า 4 ครั้งต่อปี ร้อยละ 0.38 

▪️สถิติความถี่การบริจาคโลหิตหมู่พิเศษ ในปี 2568 มีผู้บริจาคโลหิตจำนวน 2,272 ราย แบ่งออกเป็นดังนี้

  • ผู้บริจาคโลหิต ปีละ 1 ครั้ง จำนวน 928 ราย
  • ผู้บริจาคโลหิต ปีละ 2 ครั้ง จำนวน 523 ราย
  • ผู้บริจาคโลหิต ปีละ 3 ครั้ง จำนวน 464 ราย
  • ผู้บริจาคโลหิตมากกว่าปีละ 4 ครั้ง จำนวน 357 ราย 

▪️ความถี่ในการบริจาคโลหิตของประชากรยังต่ำกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้  หากมีผู้บริจาคโลหิตประจำอย่างต่อเนื่องทุก 3 เดือน หรือปีละ 4 ครั้ง เพิ่มขึ้นจะทำให้มีปริมาณโลหิตเพียงพอสำหรับช่วยเหลือผู้ป่วยในโรงพยาบาลทั่วประเทศอย่างสม่ำเสมอ 

ℹ️ ข้อสังเกตโคแฟค: แม้ว่า AI ของกูเกิลจะอ้างอิงข้อมูลจากศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ แต่การสรุปเรียบเรียงอาจมีความคลาดเคลื่อนหรือใช้คำที่สร้างความเข้าใจผิดได้ เช่น การใช้คำว่า “ขาดแคลนเลือดกรุ๊ป A และ AB เป็นประจำ” ซึ่งศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติอธิบายว่าการขาดแคลนโลหิตบางหมู่เกิดขึ้นในบางช่วงเวลา ขึ้นอยู่กับเหตุการณ์และความต้องการของผู้ป่วยแต่ละช่วง และถึงแม้ว่าประชากรส่วนใหญ่จะมีหมู่โลหิต O แต่ความต้องการหมู่โลหิตนี้ก็สูงเช่นเดียวกัน 

ดังนั้นข้อมูลที่ AI ประมวลผลหรือสรุปเรียบเรียงมาอาจไม่เพียงพอที่จะได้ข้อมูลที่ถูกต้องครบถ้วน ผู้ใช้งานควรตรวจสอบที่มาของข้อมูลและค้นหาข้อมูลจากหลาย ๆ แหล่งที่มีความน่าเชื่อถือ