คลิปทหารกัมพูชาร่วมภารกิจสหประชาชาติในแอฟริกากลาง ถูกนำมาอ้างเท็จว่า “เขมรปลอมตัวเป็น UN”

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปทหารกัมพูชาปลอมตัวเป็นทหารสหประชาชาติ  

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นคลิปทหารกัมพูชาที่ไปร่วมภารกิจรักษาสันติภาพในนามสหประชาชาติ ที่ประเทศสาธารณรัฐแอฟริกากลาง 

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 11 ธ.ค. 2568 ซึ่งเป็นช่วงที่เกิดการสู้รบระหว่างไทยกับกัมพูชา บัญชีเฟซบุ๊ก “Sittipong Booddapeng” โพสต์คลิปวิดีโอเป็นภาพขบวนพาหนะสีขาวมีตัวย่อองค์การสหประชาชาติ (UN) โดยมีชายในเครื่องแบบทหารสวมหมวกสีฟ้าที่มีตราสัญลักษณ์ UN เดินทางด้วย พร้อมกับฝังข้อความว่า “เขมรปลอมเป็น UN จ้างต่างชาติผิวสีมาร่วมแสดงด้วย” นอกจากนี้ยังมีข้อความภาษาอังกฤษและจีนแปลเป็นไทยได้ตรงกันว่ากัมพูชาลวงโลกแอบอ้างเป็น UN (ลิงก์บันทึก) 

ณ วันที่ 9 มี.ค. 2569 คลิปนี้ยังสามารถเข้าถึงได้ และยังมีการแชร์วนเป็นคลิป Reel แนะนำในหน้าฟีดของเฟซบุ๊กเป็นระยะ ๆ มียอดรับชมมากกว่า 1.5 แสนครั้ง และแชร์มากกว่า 320 ครั้ง 

🔎  โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่า คลิปดังกล่าวเคยถูกโพสต์โดยเพจเฟซบุ๊ก “Cambodian EOD UNIT 98-3” จำนวน 2 คลิป เมื่อวันที่ 31 ต.ค. และ 11 พ.ย. 2568 โดยระบุว่าเป็นการปฏิบัติภารกิจในประเทศสาธารณรัฐแอฟริกากลาง

เพจเฟซบุ๊ก “Cambodian EOD UNIT 98-3” เป็นช่องทางนำเสนอภารกิจของทหารกัมพูชาที่เข้าร่วมกับสหประชาชาติเป็นเจ้าหน้าที่รักษาสันติภาพในประเทศสาธารณรัฐแอฟริกากลาง 

สำนักข่าวซินหัวของจีนรายงานเมื่อวันที่ 5 ก.พ. 2568 ว่า กัมพูชาส่งเจ้าหน้าที่รักษาสันติภาพชุดใหม่จำนวน 355 นาย ไปปฏิบัติภารกิจภายใต้องค์การสหประชาชาติในซูดานใต้ สาธารณรัฐแอฟริกากลางและเลบานอน ขณะที่สื่อกัมพูชาก็รายงานความเคลื่อนไหวของทหารหน่วยนี้ด้วย เช่น Khmer Times รายงานเมื่อวันที่ 16 เม.ย. 2568 ว่า ทหารกัมพูชาหน่วย EOD UNIT 98-3 จัดงานฉลองวันปีใหม่ของชาวกัมพูชาขณะประจำการในสาธารณรัฐแอฟริกา  

จริงหรือไม่? เลือกแว่นกันแดดต้อง UV 400 เพื่อป้องกันดวงตาจากรังสี UV

  • ตรวจสอบข้อเท็จจริงโดย: อีสานโคแฟค
  • วันที่ตรวจสอบ: 9 มี.ค. 2569

สรุปข่าวจริง ลวงประจำวันที่ 8 มีนาคม 2569

น้ำมันประเทศไทยจะหมดภายใน 60 วัน จริงหรือ…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/w3ri4jsty72


น้ำพุทราจีนผสมขิง และเห็ดหูหนูดำ เป็นยารักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบ…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/fq5qcco9ovp7


คลิประเบิดลงสถานีโทรทัศน์อิหร่านหลังจากผู้ประกาศข่าวท้าทายให้สหรัฐฯ ทิ้งระเบิด…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/44w9tfgffwnv


คลิปหญิงชาวกัมพูชาขี่รถจักรยานยนต์โดยผูกธงชาติไทยไว้ท้ายรถ ก่อนจะเกิดอุบัติเหตุล้ม …จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/l9h8uen9e93a


ข่าวลือซากเสือที่ตายจากโรคระบาดถูกนำไปขายต่อ…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2pxslv8k5nf1r


เรือบรรทุกเครื่องบิน USS Abraham Lincoln ของกองทัพสหรัฐอเมริกาถูกอิหร่านโจมตีเสียหาย…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/1op77dqcvn6d2


ไทยเซ็นสัญญาอินโดแปซิฟิก สหรัฐฯ เข้ามาตั้งฐานยิงจรวดได้เลย ไม่ต้องขออนุญาต…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/3h20hmaa7ndzr


คลิปชาวอิสราเอลแตกตื่นหาที่หลบภัยการโจมตีของอิหร่าน…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2zmmsy9jbdora


อิสราเอลหนีตายหลังอิหร่านบอมบ์สนามบิน ที่จริงเป็นเหตุล้อเครื่องบินขัดข้องในสหรัฐฯ…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/2ebt0n0ech1hu


สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รมว.กต.ตอบโต้ สว.อังคณา ยืนยันไทยไม่ช่วยเขมรดับไฟป่าเด็ดขาด ใครอยากช่วยให้ออกเงินเอง…จริงหรือ?

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/x006u2cbb2fs


3 ร้านทอง ประกาศงดซื้อขายชั่วคราว หลังสหรัฐฯ-อิหร่าน ทำราคาทองผันผวนหนัก

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/d5aalljmoylk


 ไปรษณีย์ไทย ระงับส่งพัสดุ 7 ประเทศอาหรับ ชั่วคราวคราว และดีเลย์อีก 25 ประเทศ

อ่านต่อได้ที่ https://cofact.org/article/hajsi0k6ry0k

กต. ระบุไม่มีความตกลง “สัญญาอินโดแปซิฟิก” และไม่มีความตกลงใดที่ให้สหรัฐฯ ตั้งฐานยิงจรวดในไทย

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ไทยเซ็นสัญญาอินโดแปซิฟิก สหรัฐฯ เข้ามาตั้งฐานยิงจรวดได้เลย ไม่ต้องขออนุญาต

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ**

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 4 มี.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก “ดึกสงัด” โพสต์ข้อความเกี่ยวกับสถานการณ์ตะวันออกกลาง ข้อความส่วนหนึ่งระบุว่า “มีข้อกังวลว่าไทยอาจถูกดึงเข้าเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ หากมหาอำนาจใช้ภูมิภาคนี้เป็นจุดตั้งกำลัง ไทยไปเซ็นสัญญาอินโดแปซิฟิก สหรัฐฯ เข้ามาตั้งฐานยิงจรวดได้เลย ไม่ต้องขออนุญาต” โพสต์นี้ถูกแชร์ไปมากกว่า 700 ครั้ง ณ วันที่ 6 มี.ค.

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วันที่ 4 มี.ค. ปาณิดล ปัจฉิมสวัสดิ์ รักษาการอธิบดีกรมสารนิเทศและรองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ (กต.) ชี้แจงระหว่างการแถลงข่าวประจำวันของศูนย์แถลงข่าวร่วมสถานการณ์ฉุกเฉินในตะวันออกกลางว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริงและขัดกับนโยบายของไทย

“ประเทศไทยมีนโยบายที่ชัดเจนว่าอยากจะให้สถานการณ์ต่าง ๆ คลี่คลายโดยเร็ว” รองโฆษก กต. กล่าว

โคแฟคสอบถาม กต.เพิ่มเติมเกี่ยวกับข้อตกลงระหว่างไทย-สหรัฐฯ ได้รับคำยืนยันว่าไม่มีสัญญาหรือความตกลงที่ชื่อว่า “สัญญาอินโดแปซิฟิก” และไทยไม่มีการลงนามในความร่วมมือหรือความตกลงใดที่เปิดช่องให้สหรัฐฯ เข้ามาตั้งฐานทัพหรือตั้งฐานยิงจรวดโดยไม่ต้องขออนุญาต

การตั้งฐานทัพสหรัฐฯ ในไทยเป็นประเด็นที่ถูกหยิบมาโจมตีทางการเมืองในช่วงหลายรัฐบาลที่ผ่านมา แต่มักเป็นการกล่าวอ้างโดยไม่มีหลักฐานหรือเป็นความเห็นส่วนบุคคล

ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 27 มิ.ย.2566 โรเบิร์ต เอฟ. โกเดค เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศไทยในขณะนั้นเปิดเวทีพบปะสื่อไทยเพื่อตอบข้อซักถามต่าง ๆ หนึ่งในนั้นมีคำถามเกี่ยวกับการตั้งฐานทัพในไทย ซึ่งโกเดคยืนยันว่า “[สหรัฐฯ] ไม่มีฐานทัพในประเทศไทย และไม่มีการเจรจาใด ๆ กับรัฐบาลไทยเกี่ยวกับฐานทัพสหรัฐฯ ในไทย”

ภาพเรือบรรทุกเครื่องบินสหรัฐฯ ในสงครามเวียดนามถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นเรืออับราฮัมลินคอล์นถูกอิหร่านโจมตี

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: เรือบรรทุกเครื่องบิน USS Abraham Lincoln ของกองทัพสหรัฐอเมริกาถูกอิหร่านโจมตีเสียหาย 

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นภาพเรือ USS Forrestal CVA-59 ที่ได้รับความเสียหายในสงครามเวียดนาม ถ่ายเมื่อปี ค.ศ. 1967  

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 4 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “Chuchart Phaengsara” โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 11 วินาที พร้อมคำบรรยายว่าเป็นภาพเรือบรรทุกเครื่องบินยูเอสเอสอับราฮัมลินคอล์นของสหรัฐฯ ที่ถูกอิหร่านใช้ขีปนาวุธ 4 ลูกถล่ม คลิปนี้มียอดรับชมมากกว่า 4.5 แสนครั้งและแชร์ต่อมากกว่า 220 ครั้ง ณ วันที่ 5 มี.ค.

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่า ภาพดังกล่าวปรากฏอยู่ในคลังซื้อขายภาพของ Getty Images คำบรรยายภาพระบุว่า “ไม่ระบุวันที่ – ค.ศ.1967: ทีมช่างกำลังซ่อมแซมเรือบรรทุกเครื่องบิน USS Forrestal CVA-59 ที่ได้รับความเสียหายในเหตุเพลิงไหม้บริเวณอ่าวตังเกี๋ยระหว่างสงครามเวียดนาม” ถ่ายโดย Dick Swanson 

ภาพนี้จึงไม่ใช่ภาพเรือบรรทุกเครื่องบินอับราฮัมลินคอล์น และเป็นภาพที่ถ่ายตั้งแต่เมื่อ 60 ปีที่แล้ว ไม่มีความเกี่ยวข้องกับสถานการณ์การสู้รบในตะวันออกกลางขณะนี้

ทั้งนี้เมื่อวันที่ 1 มี.ค. 2569 กองบัญชาการกลางสหรัฐอเมริกา (USCENTCOM) โพสต์ข้อความทางเฟซบุ๊ก “U.S. Central Command” ว่า “กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน (IRGC) อ้างว่ายิงขีปนาวุธโจมตีเรือบรรทุกเครื่องบินอับราฮัมลินคอล์น นี่เป็นเรื่องโกหก” 

“[เรือ] ลินคอล์นไม่ได้ถูกโจมตี ขีปนาวุธไม่ได้เฉียดเข้าใกล้เลยด้วยซ้ำ ลินคอล์นยังคงสนับสนุนปฏิบัติการของกองบัญชาการกลางฯ ในการปกป้องชาวอเมริกันจากภัยคุกคามของอิหร่าน” กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ ระบุ

คลิปเหตุชุลมุนในกรุงเทลอาวีฟปี 68 ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพชาวอิสราเอลวิ่งหนีการโจมตีของอิหร่าน

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปชาวอิสราเอลแตกตื่นหาที่หลบภัยการโจมตีของอิหร่าน

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ** เป็นคลิปเหตุชุลมุนในกรุงเทลอาวีฟของอิสราเอลเมื่อเดือน เม.ย. 2568 ไม่เกี่ยวข้องกับการสถานการณ์ระหว่างประเทศ

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 2 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “Prakaikan Kumtap” (ลิงก์บันทึก) และบัญชี X “มณีแดง” (ลิงก์บันทึก) โพสต์คลิปวิดีโออ้างว่าเป็นภาพเหตุการณ์ที่ชาวอิสราเอลกำลังแตกตื่นวิ่งหนีหาที่หลบภัยจากการโจมตีด้วยขีปนาวุธของอิหร่าน

🔎โคแฟคตรวจสอบ: จากการค้นหาด้วย Google Lens พบว่า คลิปดังกล่าวเคยถูกโพสต์เมื่อวันที่ 30 เม.ย. 2568 โดยเพจเฟซบุ๊ก “Maoz Israel” ซึ่งเป็นองค์กรศาสนาในอิสราเอลระบุว่า เกิดเหตุชุลมุนขึ้นเมื่อประชาชนที่มาร่วมงานวันวีรชน (Memorial Day) บริเวณจัตุรัสฮาบิมา ในกรุงเทลอาวีฟของอิสราเอล ส่งผลให้มีการเหยียบกันได้รับบาดเจ็บ 20 ราย

สื่ออิสราเอล Israel Hayom รายงานข่าวเมื่อวันที่ 30 เม.ย. 2568 ระบุว่า เหตุการณ์ชุลมุนนี้เกิดขึ้นเมื่อช่วงค่ำของวันที่ 29 เม.ย. 2568 ระบุว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจซึ่งกำลังปฏิบัติหน้าที่ในบริเวณจัตุรัสฮาบิมา สถานที่จัดงานวันวีรชน ได้รับแจ้งจากประชาชนว่าพบบุคคลต้องสงสัยจึงได้เข้าไปตรวจสอบ แต่บุคคลดังกล่าวไม่ให้ความร่วมมือ เจ้าหน้าที่จึงใช้กำลังควบคุมตัว ทำให้ผู้คนบริเวณนั้นแตกตื่นและพากันวิ่งหนีจนเกิดเหยียบกันได้รับบาดเจ็บ ตำรวจยืนยันว่าเหตุการณ์นี้ไม่เกี่ยวข้องกับประเด็นความมั่นคง

✔️ร่วมด้วยช่วยปรับปรุง! โคแฟคขอเชิญชวนประเมินความพึงพอใจและให้ข้อเสนอแนะต่อการพัฒนาช่องทางสื่อสารของโคแฟคประเทศไทย 

❤️ลุ้นรับของที่ระลึกจากโคแฟค!

🌸ลำดับ 1 –  20   ได้เสื้อ Summer collection ใหม่จาก  cofact

🌸ลำดับ  21-50   ได้ สมุดโน๊ด cofact หนังสือและ sticker 

🌸ลำดับ  51-150 ได้ของที่ระลึกเพื่อสุขภาพ

📍ร่วมตอบแบบสอบถามได้ที่ลิ้งด้านล่าง

https://forms.gle/Jc3Jc1AGvNgr1Uyu6

เตือนภัย มิจฉาชีพหลอกให้เกษตรกรยืนยันตัวตนรับเงินช่วยเหลือจากรัฐ 1,000 บาท

  • ตรวจสอบข้อเท็จจริงโดย: อีสานโคแฟค
  • วันที่ตรวจสอบ: 4 มี.ค. 2569

ผู้ใช้เฟซบุ๊กเผยแพร่ข้อมูลบิดเบือนเกี่ยวกับการช่วยเหลือชาวต่างชาติที่ตกค้างจากสถานการณ์ตะวันออกกลาง

กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ไม่มีรัฐบาลของประเทศไหนใช้งบประมาณช่วยเหลือชาวต่างชาติที่ตกค้างจากสถานการณ์ในตะวันออกกลาง ยกเว้นรัฐบาลไทย  

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาบิดเบือน** สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) และกาตาร์ประกาศรับผิดชอบค่าที่พักสำหรับชาวต่างชาติที่ตกค้าง

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 3-4 มี.ค. 2569 มีการโพสต์ข้อความในกลุ่มเฟซบุ๊ก “แฟนข่าว TOP NEWS THAILAND” และ “พรรคประชาชน” แสดงความไม่เห็นด้วยที่รัฐบาลไทยใช้งบประมาณในการช่วยเหลือชาวต่างชาติที่ตกค้างในประเทศจากสถานการณ์ตะวันออกกลางวันละ 2,000 บาท โดยอ้างว่ามาตรการเช่นนี้ “เป็นสิ่งที่รัฐบาลต่างประเทศไม่ทำกัน” เพราะเป็นหน้าที่ของสายการบินที่จะต้องรับผิดชอบผู้โดยสารตกค้าง (ลิงก์บันทึก)

🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วันที่ 3 มี.ค. เว็บไซต์กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเผยแพร่คำชี้แจงของนัทรียา ทวีวงศ์ ปลัดกระทรวงท่องเที่ยว กรณีเงินเยียวยา 2,000 บาท สำหรับนักท่องเที่่ยวต่างชาติที่ตกค้างจากเหตุสู้รบในตะวันออกกลาง ดังนี้

▪️งบประมาณเยียวยามาจากกองทุนช่วยเหลือเยียวยานักท่องเที่ยวชาวต่างชาติซึ่งรัฐบาลจัดสรรงบกลางให้ในแต่ละปี มีระเบียบและหลักเกณฑ์การจ่ายเงินที่รัดกุมชัดเจน

▪️ในการจ่ายเงินเยียวยา กองทุนฯ จะจ่ายให้ผู้ประกอบการไทยที่รับภาระดูแลนักท่องเที่ยวตกค้างตามโรงแรมและสถานที่ต่าง ๆ โดยเหมาจ่ายค่าที่พักและอาหารให้ผู้ประกอบการไทยในอัตราเฉลี่ยวันละ 2,000 บาท ไม่ได้จ่ายให้นักท่องเที่ยวโดยตรง 

▪️ขณะนี้ (4 มี.ค. 2569) ยังอยู่ระหว่างการประเมินสถานการณ์ หากสถานการณ์รุนแรงขึ้นและยืดเยื้อจนผู้ประกอบการโรงแรมหรือภาคส่วนต่าง ๆ ไม่สามารถรองรับค่าใช้จ่ายในการดูแลนักท่องเที่ยวที่ติดค้างได้จึงจะพิจารณาจ่ายเงินช่วยเหลือ

สำหรับคำกล่าวอ้างที่ว่ารัฐบาลประเทศอื่นไม่มีการใช้งบประมาณของรัฐในการช่วยเหลือนักท่องเที่ยวที่ตกค้างนั้น โคแฟคพบว่าเป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อนเนื่องจากรัฐบาลในต่างประเทศ เช่น UAE และกาตาร์ ต่างมีมาตรการช่วยเหลือชาวต่างชาติที่ตกค้าง

วันที่ 1-2 มี.ค. สื่อหลายสำนักใน UAE อาทิ Khaleej Times, The National และ Gulf News รายงานว่า สำนักงานการบินพลเรือนแห่งชาติประกาศรับผิดชอบค่าใช้จ่ายด้านที่พักและอาหารทั้งหมดสำหรับผู้โดยสารที่ได้รับผลกระทบและตกค้าง โดยเบื้องต้นมีผู้โดยสารตกค้างราว 2 หมื่นคน จากการเปลี่ยนแปลงตารางเที่ยวบิน ซึ่งได้รับความช่วยเหลือทั้งการจัดหาที่พักชั่วคราว อาหารและเครื่องดื่ม พร้อมทั้งอำนวยความสะดวกในขั้นตอนการจองตั๋วใหม่ตามแผนปฏิบัติการที่ได้รับอนุมัติ 

The National และ Gulf News ยังรายงานด้วยว่า สำนักงานวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวซึ่งเป็นหน่วยงานระดับมลรัฐของรัฐอาบูดาบีใน UAE ออกหนังสือเวียนถึงผู้ประกอบการโรงแรม ขอให้ขยายเวลาเข้าพักของนักท่องเที่ยวที่ยังไม่สามารถเดินทางกลับได้เนื่องจากสถานการณ์ในตะวันออกกลาง โดยทางการจะเป็นผู้รับผิดชอบส่วนต่างของค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น   

ขณะที่สื่อของกาตาร์ อาทิ Doha News และ Qatar Living รายงานว่า การท่องเที่ยวแห่งกาตาร์ (Qatar Tourism) ขอความร่วมมือผู้ประกอบการโรงแรมขยายเวลาการเข้าพักของแขกที่ได้รับผลกระทบตั้งแต่วันที่ 28 ก.พ. 2569 จนกว่าจะเปิดน่านฟ้าและสนามบินกลับมาดำเนินการตามปกติ โดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศกาตาร์จะเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมทั้งหมด

คลิประเบิดลงสถานีโทรทัศน์อิหร่านเป็นคลิปเก่าปี 68 และผู้ประกาศไม่ได้พูดท้าทายให้ทิ้งระเบิด

กุลธิดา สามะพุทธิ กองบรรณาธิการโคแฟค

❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิประเบิดลงสถานีโทรทัศน์อิหร่านหลังจากผู้ประกาศข่าวท้าทายให้สหรัฐฯ ทิ้งระเบิด

❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาบิดเบือน** เป็นคลิปเหตุการณ์อิสราเอลโจมตีอิหร่านเมื่อเดือน มิ.ย. 2568 และผู้ประกาศข่าวไม่ได้พูดท้าทายให้ทิ้งระเบิด

📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 3 มี.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก “Bright TV” เผยแพร่คลิปวิดีโอภาพเหตุโจมตีสถานีโทรทัศน์อิหร่านทำให้ผู้ประกาศหญิงต้องหนีเอาชีวิตรอดขณะกำลังออกอากาศสด ในคลิปฝังข้อความ “พูดปุ๊บ ลงปั๊บ สื่ออิหร่านท้าทายระเบิดมะกัน ก่อนโดนสอยยับคาจอใน 5 วินาที” คำบรรยายในโพสต์ระบุว่า “สื่ออิหร่านคุยโวระเบิดทำอะไรไม่ได้ พริบตาเดียวขีปนาวุธลงกลางกบาลคาห้องส่ง” และติดแฮชแท็กที่ทำให้เข้าใจว่าเป็นเหตุที่เกิดขึ้นในสถานการณ์การสู้รบในตะวันออกกลางที่กำลังดำเนินอยู่ในปัจจุบัน คลิปนี้มียอดชมมากกว่า 3.2 ล้านครั้ง ณ วันที่ 4 มี.ค. (ลิงก์บันทึก)

ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 2 มี.ค. บัญชีเฟซบุ๊ก “Thuethan Prasobchoke” เผยแพร่คลิปเดียวกันนี้พร้อมคำบรรยายว่า”สื่อของรัฐบาลอิหร่านกำลังบอกว่า ‘ไม่มีระเบิดลูกไหนส่งมาถึงพวกเราได้ เพราะอัลเลาะห์คุ้มครองเราอยู่’ ซักพักก็อย่างที่เห็น จังหวะซิทคอมมาก” 

🔎 โคแฟคตรวจสอบ:  

▪️คลิปเก่าปี 2568 

ภาพในคลิปเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 16 มิ.ย. 2568 ที่ห้องส่งของสถานีโทรทัศน์แห่งชาติอิหร่าน (Islamic Republic of Iran Broadcasting: IRIB) ซึ่งเป็นช่วงที่มีการสู้รบกันระหว่างอิสราเอลและอิหร่าน

สำนักข่าวหลายสำนัก เช่น BBC, Aljazeera, France24 และ euronews รายงานว่ากองทัพอิสราเอลโจมตีสถานีโทรทัศน์ IRIB ขณะที่ผู้ประกาศหญิงกำลังรายงานข่าวอยู่ในห้องส่ง ทำให้การออกอากาศต้องยุติลงชั่วคราว เหตุการณ์นี้ทำให้มีผู้เสียชีวิต 2 ราย หนึ่งในนั้นเป็นบรรณาธิการข่าว

▪️ ผู้ประกาศข่าวในคลิปไม่ได้พูดว่า “ไม่มีระเบิดลูกไหนส่งมาถึงพวกเราได้ เพราะอัลเลาะห์คุ้มครองเราอยู่”

สำนักข่าวอัลจาซีรารายงานว่าขณะเกิดเหตุ ซาฮาร์ เอมามี ผู้ประกาศข่าวหญิงในคลิปนี้กำลังบรรยายเสียงของเครื่องบินรบและระเบิดที่ดังกระหึ่มอยู่ด้านนอก เธอพูดว่า “นี่คือเสียงของผู้รุกรานที่กำลังทำลายความจริง” จากนั้นไม่กี่วินาทีเสียงระเบิดก็ดังขึ้น ห้องส่งไฟดับลงชั่วคราว ฝุ่นคละคลุ้ง ทีมงานบอกให้เธอออกมา ซาฮาร์ลุกหนีเอาชีวิตรอด และมีเสียงทีมงานผู้ชายกล่าวคำสรรเสริญอัลเลาะห์

โคแฟคตรวจสอบคำพูดของผู้ประกาศข่าวด้วยการนำคำบรรยายแทนเสียง (closed caption) ในยูทูบไปเข้าเครื่องมือแปลภาษาพบว่ามีเนื้อหาตรงกับข้อความที่อัลจาซีรารายงาน 

คำพูดของผู้ประกาศข่าวสรุปความเป็นภาษาไทยได้ว่า “เสียงที่คุณกำลังได้ยินเป็นเสียงของผู้รุกรานที่กำลังบุกรุกบ้านเกิดเมืองนอนของเรา เสียงของผู้รุกรานที่กำลังทำลายเสียงแห่งความจริง เสียงของผู้รุกรานที่กำลังคุกคามความจริง”

จริงหรือไม่? ประเทศไทยออกมาตรการจำกัดการเติมน้ำมัน

  • ตรวจสอบข้อเท็จจริงโดย: อีสานโคแฟค
  • วันที่ตรวจสอบ: 4 มี.ค. 2569

เปิดโปงขบวนการไอโอ สงครามข้อมูลลวงที่คนไทยต้องรู้เท่าทัน

วันที่ 3 มีนาคม 2569 รายการ “โคแฟคสนทนา: รวมพลคนเช็กข่าว EP.31” ได้มีการเสวนาหัวข้อ “IO – OMG! ไอโอคืออะไร แล้วเราจะเท่าทันได้อย่างไร?” โดยมีผู้เชี่ยวชาญร่วมวิเคราะห์เจาะลึกถึงเบื้องหลังปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารที่กำลังสร้างความปั่นป่วนในสังคมไทยและระดับสากล

ผศ.ดร.จันจิรา สมบัติพูนศิริ  นักวิชาการประจำสถาบัน German Institute of Global and Area Studies (GIGA) และสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า ปัจจุบันเราอยู่ในโลกที่ข้อมูลข่าวสารถูกใช้เป็นอาวุธ โดยคำว่า IO หรือ Information Operation ในทางวิชาการเรียกว่า Influence Operation คือการตั้งใจปั่นข้อมูลข่าวสารเพื่อสร้างอิทธิพลต่อความรับรู้ของประชาชน ผ่านกลลวงทั้งในเชิงเนื้อหา (Content) ที่อาจไม่ใช่การโกหก 100% แต่เป็นการบอกความจริงเพียงครึ่งเดียวหรือบิดเบือนประวัติศาสตร์ และการฉวยใช้กลไกอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียเพื่อให้ข้อมูลเหล่านั้นปรากฏต่อสายตาสาธารณชนในวงกว้าง

ดร.จันจิรา ได้แนะวิธีสังเกตบัญชีไอโอว่ามักจะมีพฤติกรรมที่ผิดปกติเช่น การโพสต์เนื้อหาเดียวกันซ้ำๆ ในหลายแพลตฟอร์มพร้อมกัน(Cross-platform) การโพสต์ในช่วงเวลาที่คนปกติหลับนอน หรือบัญชีที่เพิ่งถูกสร้างขึ้นมาใหม่ในช่วงใกล้การเลือกตั้ง นอกจากนี้ยังมีการใช้เทคโนโลยี AI หรือ Generative AI ในการสร้างรูปโปรไฟล์ที่ดูเหมือนคนจริงจน Google Reverse Image Search ก็จับไม่ได้ รวมถึงการใช้ AI ช่วยผลิตคำด่าทอที่ดูเป็นธรรมชาติเพื่อใช้ในการ “ทัวร์ลง” หรือโจมตีเป้าหมายอย่างรวดเร็ว

ในประเด็นเรื่องงบประมาณภาษีของประชาชน ดร.จันจิรา ยอมรับว่ามีหลักฐานสาธารณะที่ชี้ให้เห็นว่าภาครัฐมีส่วนเกี่ยวข้องกับปฏิบัติการนี้ แม้จะไม่มีการระบุงบประมาณโดยตรงว่าใช้เพื่อทำ IO โจมตีผู้เห็นต่าง แต่สามารถสังเกตได้จากงบด้านความมั่นคงที่แฝงมาในรูปแบบการอบรม การใช้สื่อหรือการประชาสัมพันธ์ที่ผิดปกติ ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลการฟ้องร้องของภาคประชาชนที่พบว่าผู้ถูกกระทำมักเป็นบุคคลที่อยู่ในรายชื่อเฝ้าระวังของรัฐ

ด้าน คุณสุภิญญา กลางณรงค์ ผู้ร่วมก่อตั้ง COFACT ระบุว่าในยุคที่สงครามข้อมูลข่าวสารรุนแรง การตั้งรับเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอ เพราะยอดการตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-check) มักตามไม่ทันยอดการปั่นข่าวลือ สิ่งที่ทำได้คือการสร้างภูมิคุ้มกันให้พลเมืองมีความสงสัยและไม่หลงเชื่ออะไรง่ายๆ โดยเฉพาะเนื้อหาที่ดูรุนแรงเกินจริง ขณะเดียวกันก็ต้องผลักดันให้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียแสดงความรับผิดชอบในการจัดการกับบัญชีที่ถูกจัดตั้งมาเพื่อลวงการรับรู้

ท้ายที่สุด ดร.จันจิรา เสนอว่าสังคมไม่ควรยอมรับว่าการทำ IO เป็นเรื่องปกติของภาครัฐ และสเต็ปถัดไปคือการตรวจสอบผ่านกลไกรัฐสภาเพื่อตัดงบประมาณที่นำไปใช้ในทางที่ผิด รวมถึงยุบหน่วยงานไซเบอร์ที่ไม่จำเป็น เนื่องจากรัฐควรสร้างความชอบธรรมผ่านผลงานและการสื่อสารที่โปร่งใส ไม่ใช่อาศัยปฏิบัติการทางข้อมูลข่าวสารมาสร้างความชอบธรรมแบบหลวมๆ เพื่อมอมเมาประชาชน