“แอสตร้าเซนเนก้ายอมรับวัคซีนโควิดทำให้ลิ่มเลือดอุดตัน” เป็นข่าวเก่าปี 67 ถูกนำมาเผยแพร่ซ้ำโดยให้ข้อมูลไม่ครบถ้วน
กองบรรณาธิการโคแฟค
❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: บริษัทแอสตร้าเซนเนก้ายอมรับวัคซีนโควิดทำให้เกิดลิ่มเลือดอุดตัน
📌ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาจริง แต่เป็นข่าวเก่าตั้งแต่ปี 2567 และเป็นกรณีที่พบได้น้อยมาก**
📝เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 23 ส.ค. 2569 ผู้ใช้เฟซบุ๊กโพสต์ภาพที่สร้างด้วย AI เป็นภาพวัคซีนโควิด-19 ของบริษัทแอสตร้าเซนเนก้า ฝังข้อความว่า “บริษัทแอสตร้าเซนเนก้าออกมายอมรับ ทำให้ลิ่มเลือดอุดตัน ใครฉีดกันบ้างเอ่ย” ณ วันที่ 24 ส.ค. 2569 โพสต์นี้ถูกแชร์มากกว่า 130 ครั้ง (ลิงก์บันทึก)
นอกจากนี้ยังมีบัญชีผู้ใช้ติ๊กต็อก ‘ชื่อเหมียว แม่เรียก’ นำคลิปข่าวเก่า พาดหัวข่าวว่า “แอสตร้าเซนเนก้า ยอมรับวัคซีนทำให้ลิ้มเลือดอุดตัน” มาเผยแพร่ซ้ำทำให้มีคนจำนวนมากเข้าใจว่าเป็นข่าวล่าสุด คลิปนี้มียอดเข้าชมกว่า 2.5 ล้านครั้ง และแชร์มากกว่า 75,000 ครั้ง
🔎 โคแฟคตรวจสอบ: แอสตร้าเซนเนก้า บริษัทร่วมทุนอังกฤษ-สวีเดน ออกมายอมรับในเมื่อเดือน ก.พ. 2567 ว่าวัคซีนโควิด-19 ที่บริษัทพัฒนาขึ้นอาจทำให้เกิดอาการลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งสื่อต่างประเทศและสื่อไทยรายงานเรื่องนี้อย่างกว้างขวาง รวมทั้งสถาบันวัคซีนแห่งชาติก็ได้เผยแพร่เอกสารให้ข้อมูลในเรื่องนี้เช่นกัน กรณีนี้จึงเป็นการนำข่าวเก่าตั้งแต่สองปีที่แล้วมาเผยแพร่ซ้ำโดยไม่ให้บริบทและข้อมูลที่ครบถ้วน ซึ่งอาจทำให้ประชาชนตื่นตระหนก
โคแฟคสรุปลำดับเหตุการณ์เกี่ยวกับวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้า ดังนี้
▪️ปี 2566 ผู้ได้รับผลกระทบจากการฉีดวัคซีนโควิด-19 ในอังกฤษฟ้องร้องแอสตร้าเซนเนก้าว่าวัคซีนของบริษัททำให้ผู้ที่ได้รับวัคซีนเสียชีวิตหรือเจ็บป่วยร้ายแรงจากอาการลิ่มเลือดอุดตัน
▪️กุมภาพันธ์ 2567 แอสตร้าเซนเนก้ายอมรับในเอกสารคำชี้แจงที่ยื่นต่อศาลสูงของอังกฤษว่า วัคซีนโควิด-19 ที่บริษัทพัฒนาขึ้น อาจทำให้เกิดอาการลิ่มเลือดอุดตัน (TTS) ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ยาก แอสตร้าเซนเนก้าระบุด้วยว่าสาเหตุของการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันยังไม่แน่ชัด อีกทั้งยังเกิดได้แม้ไม่ได้ฉีดวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าหรือวัคซีนยี่ห้ออื่น
▪️เมษายน 2567 The Telegraph สื่ออังกฤษรายงานโดยอ้างผลการศึกษาที่เป็นอิสระว่า วัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้ามีประสิทธิภาพอย่างมากในการรับมือกับการระบาดของโควิด-19 เช่นเดียวกับองค์การอนามัยโลก (WHO) ที่ระบุว่า วัคซีนมีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับทุกคนที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป ส่วนผลข้างเคียงที่นำไปสู่การฟ้องร้องเป็นคดีความนั้นเป็นกรณีที่พบได้ยากมาก
▪️พฤษภาคม 2567 สถาบันวัคซีนแห่งชาติเผยแพร่เอกสารชี้แจงข้อเท็จจริงเรื่องภาวะลิ่มเลือดร่วมกับภาวะเกล็ดเลือดต่ำภายหลังการได้รับวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้า ระบุว่า
1. ในประเทศไทย มีการฉีดวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้าทั้งหมด 48,730,984 โดส พบผู้สงสัยหรือยืนยันภาวะลิ่มเลือดอุดตันร่วมกับเกล็ดเลือดต่ำจำนวน 7 ราย อัตราการเกิดภาวะ TTS เท่ากับ 0.014 ต่อ 100,000 ประชากร หรือจะพบผู้มีภาวะดังกล่าวได้ 1 ราย ในผู้ได้รับวัคซีนจำนวน 10,000,000 คน
2. ภาวะ TTS ที่เกิดขึ้นภายหลังจากการได้รับวัคซีน ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นภายใน 3-21 วันแรกหลังจากที่ได้รับวัคซีน ซึ่งมักพบภายหลังการฉีดวัคซีนเข็มแรกมากกว่าเข็มที่สอง และพบในคนอายุน้อยมากกว่าผู้สูงอายุ ปัจจุบันยังไม่ทราบปัจจัยเสี่ยงที่เฉพาะเจาะจงสำหรับการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันร่วมกับภาวะเกล็ดเลือดต่ำ โดยจากการเก็บข้อมูลพบว่าภาวะ TTS มักเกิดในผู้ป่วยที่เคยมีประวัติการเกิดลิ่มเลือดมาก่อน ผู้ป่วยที่เป็นโรคแพ้ภูมิตัวเอง รวมถึงผู้ที่มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำจากระบบภูมิคุ้มกัน
3. ความเสี่ยงของการเกิดภาวะ TTS ภายหลังจากการป่วยด้วยโควิด-19 สูงกว่าความเสี่ยงที่เกิดจากการได้รับวัคซีนโควิด-19 หลายเท่า
4. WHO ได้ออกเอกสารคำแนะนำสำหรับการใช้วัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้า (ปรับปรุงล่าสุดปี 2565) ระบุว่าในประเทศที่มีการแพร่ระบาดของโควิด-19 อย่างต่อเนื่อง ประโยชน์ของการฉีดวัคซีนป้องกันโรคมีมากกว่าความเสี่ยงอย่างมาก แต่การประเมินประโยชน์และความเสี่ยงอาจแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ จากข้อมูลทั่วโลกพบว่าการรับวัคซีนมีประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงสูงที่สุดในกลุ่มผู้สูงอายุ เนื่องจากหากประชากรในกลุ่มนี้ป่วยด้วยโควิด-19 มีโอกาสที่จะป่วยหนักหรือเสียชีวิตได้ และความเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือดอุดตันที่มีสาเหตุมาจากการป่วยด้วย โควิด-19 จะเพิ่มขึ้นตามอายุ สำหรับผู้ที่มีภาวะ TTS ภายหลังการรับวัคซีนโดสแรก ไม่ควรได้รับวัคซีนชนิดเติมเป็นโดสที่สอง
5. ปัจจุบันประเทศไทยไม่ได้มีการฉีดวัคซีนโควิด-19 ของแอสตร้าเซนเนก้าแล้ว
▪️พฤษภาคม 2567 สำนักข่าว Hfocus รายงานคำชี้แจงจาก นพ.ธงชัย กีรติหัตถยากร อธิบดีกรมควบคุมโรคในขณะนั้นว่า ภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลังการฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าจะเกิดขึ้นหลังการรับวัคซีน 5-42 วัน เท่านั้น หากภาวะลิ่มเลือดอุดตันเกิดขึ้นหลังจากนั้นไม่น่าจะใช่อาการที่เกิดจากวัคซีน จึงขอให้ประชาชนที่ฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้าอย่ากังวล
นพ. ธงชัยระบุว่าภาวะลิ่มเลือดอุดตันหลังการฉีดวัคซีนนั้นเกิดขึ้นได้ทั่วโลก ในส่วนของประเทศไทยพบว่ามีผู้ป่วยลิ่มเลือดอุดตันที่เข้าข่ายว่าเกิดจากการฉีดวัคซีน 7 ราย ในจำนวนนี้เสียชีวิต 2 ราย
