คลิปคนกัมพูชาถ่ายคอนเทนต์หารายได้ออนไลน์ ถูกบิดเบือนว่าเป็นคลิปทหาร BHQ ฝึกชาวบ้านบินโดรน

ต้นเดือนกรกฎาคม 2569 ผู้ใช้โซเชียลมีเดียและสื่อมวลชนไทยนำคลิปกลุ่มคนกัมพูชาบินโดรนมาให้ข้อมูลบิดเบือนว่าเป็นภาพหน่วยทหาร BHQ ของกัมพูชาฝึกชาวบ้านบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชาบังคับโดรนเพื่อสนับสนุนปฏิบัติการทางทหาร ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่าคลิปดังกล่าวเป็นภาพกลุ่มคนที่กำลังถ่ายภาพรถตักดินบริเวณพื้นที่ก่อสร้างแห่งหนึ่งในกรุงพนมเปญ เพื่อนำภาพไปสร้างรายได้จากการเผยแพร่ในโซเชียลมีเดีย

30 มิ.ย. 2569 เพจเฟซบุ๊ก “Army Military force – สำรอง” ซึ่งระบุว่าเป็นเพจของผู้ที่สนใจเรื่องการทหารและไม่เกี่ยวข้องกับกองทัพไทย โพสต์คลิปความยาว 0.26 วินาที พร้อมคำบรรยายว่า “30 มิ.ย. ชาวเขมรลงคลิปพร้อมระบุแคปชั่น ‘ขอบคุณกองทัพสนับสนุนชาวเขมรฝึกบินโดรนที่ศรีโสภณ นำหลักสูตรไปป้องกันประเทศ สนับสนุนแนวหน้า’”

โพสต์นี้ถูกแชร์ต่อไปเกือบ 200 ครั้ง (ข้อมูล ณ วันที่ 10 ก.ค.) อีกทั้งยังมีผู้นำเนื้อหาจากเพจ “Army Military force – สำรอง” ซึ่งไม่ได้อ้างอิงที่มาของข้อมูลและคลิป ไปดัดแปลงเป็นภาพนิ่งและเติมแต่งข้อความต่าง ๆ นานา เช่น เพจเฟซบุ๊ก “Youlike-คลิปเด็ด” โพสต์ภาพสกรีนช็อตจากคลิปและโพสต์ข้อความประกอบว่า “เขมรเตรียมพร้อม รอบนี้พี่จีนช่วยเต็มที่” และบัญชีผู้ใช้เฟซบุ๊ก “ณัฐวุฒิ ดำเนินงาม” โพสต์ภาพชุดเดียวกันพร้อมเช็คอินว่าอยู่ที่ “ชายแดนไทย-กัมพูชา”

นักข่าวสายทหาร-อินฟลูเล่าข่าว-สื่อ กระพือต่อ

คลิปนี้แพร่กระจายและได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางเมื่อวาสนา นาน่วม นักข่าวสายทหาร นำภาพสกรีนช็อตจากนาทีที่ 0.13 ของคลิปดังกล่าวไปโพสต์ในเฟซบุ๊ก “Wassana Nanuam” เมื่อวันที่ 2 ก.ค. โดยบรรยายว่า “ทหารบ้านเขมร พร้อม BHQ ฝึกให้ชาวเขมรชายแดนแถวศรีโสภณ ตรงข้ามสระแก้ว” และขยายความต่อว่ากองทัพกัมพูชานิยมประกอบกำลังโดยให้ชาวบ้านบินฝูงโดรนธรรมดาเป็นเป้าหลอกเพื่อเปิดทางให้ทหาร BHQ บินโดรนพลีชีพและโดรนทิ้งระเบิดเข้าโจมตี “เป็นการสอนให้ชาวบ้านเป็นหน่วยข่าว ภาคพลเรือนไปด้วย”

โพสต์ของวาสนาซึ่งมีผู้ติดตามในเฟซบุ๊กมากกว่า 1.6 ล้านบัญชี มีผู้เข้ามากดแสดงความรู้สึกเกือบ 17,000 ครั้ง และถูกแชร์มากกว่า 900 ครั้ง (ข้อมูล ณ วันที่ 10 ก.ค.)  

วันที่ 2-3 ก.ค. สถานีโทรทัศน์พีพีทีวีและอมรินทร์ทีวีนำคลิปนี้มาเผยแพร่ออกอากาศโดยผู้ประกาศรายงานว่าเป็นการฝึกพลเรือนบินโดรนเพื่อสนับสนุนปฏิบัติการทางทหาร

“จีนสอนให้เขมรบินโดรน เป็นเรื่องลับที่ถูกปิดในวงแคบ แต่ชาวบ้านเขมรบางคนไม่รู้ เข้าไปเห็นก็เลยถ่ายคลิปออกมา…ไม่ใช่บินเล่น นี่คือบิน [โดรน] ทางทหารทั้งนั้น” ผู้ประกาศข่าว พีพีทีวี รายงานโดยอ้างอิงข้อมูลจากเพจเฟซบุ๊ก “จ่าไอซ์ ทัพฟ้า” และเพจ Wassana Nanuam

ขณะที่ผู้ประกาศข่าวอมรินทร์ทีวีรายงานว่าคนที่บินโดรนในคลิปนี้ “มีทั้งชาวบ้านที่เป็นชาวบ้านจริง ๆ กับทหารที่ใส่ชุดชาวบ้าน เป็นทหารสอดไส้มา” และ “ชาวเขมรที่โพสต์คลิปนี้เขียนข้อความว่าขอบคุณกองทัพที่สนับสนุนชาวเขมรฝึกบินโดรนเพื่อนำความรู้ที่ได้ไปสอดแนม”

ระหว่างวันที่ 30 มิ.ย. – 3 ก.ค. คลิปและภาพดังกล่าวถูกเผยแพร่ต่ออย่างกว้างขวางทั้งโดย “อินฟลูเอนเซอร์เล่าข่าว” ที่มีลักษณะเป็นเพจสาธารณะและบัญชีผู้ใช้งานทั่วไป นอกจากนี้ยังพบการดัดแปลงเนื้อหา เช่น ใช้ AI ทำภาพกราฟิกและคลิปบรรยาย อีกด้วย

คลิปต้นฉบับ

รายงานการตรวจสอบข้อเท็จจริงชิ้นนี้ไม่ได้มุ่งตรวจสอบว่ากองทัพกัมพูชามีการฝึกให้พลเรือนบินโดรนเพื่อสนับสนุนปฏิบัติการทางทหารจริงหรือไม่ ซึ่งเป็นประเด็นที่อยู่นอกเหนือขอบเขตที่จะตรวจสอบได้ แต่มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาที่มาและตรวจสอบเหตุการณ์ที่ในคลิปนี้เท่านั้น

การค้นหาที่มาของคลิปต้นฉบับเริ่มต้นจากการค้นหาด้วยคำค้น “โดรน ศรีโสภณ” ในภาษาเขมร ซึ่งเป็นชื่อเมืองในกัมพูชาที่เพจ “Army Military Force – สำรอง” และวาสนาระบุในโพสต์ เราพบข้อมูลที่น่าสนใจในบัญชีเฟซบุ๊กชื่อ “Vann Sokunthea Journalist” ที่โพสต์ข้อความโต้แย้งว่าคลิปกลุ่มคนบินโดรนที่นักข่าวไทยนำมาเผยแพร่นั้นไม่ใช่การฝึกโดรนทางทหารตามที่กล่าวอ้าง เพราะทั้งวิธีการและสถานที่ฝึกในคลิปไม่สอดคล้องกับแนวปฏิบัติของกองทัพกัมพูชา ในโพสต์นี้มีผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ “Sophear Tsp” เข้ามาคอมเมนต์ว่าคลิปดังกล่าวเป็นภาพของกลุ่มคนที่ถ่ายภาพและวิดีโอรถไถดินเพื่อนำไปทำเป็นคอนเทนต์สร้างรายได้ออนไลน์ พร้อมกับโพสต์ภาพประกอบจากบัญชีเฟซบุ๊กหนึ่งซึ่งเป็นเบาะแสให้เราตามไปจนพบคลิปต้นฉบับ  

จากการตรวจสอบพบว่าคลิปกลุ่มคนบินโดรนเหนือรถแทรกเตอร์ถูกเผยแพร่โดยบัญชีผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวเขมร “ពេជ្រ បញ្ញា” เมื่อวันที่ 16 พ.ค. 2569 พร้อมคำบรรยายสั้น ๆ ว่า “ឡើងភ្នំពេញម្ដង” (อาจแปลได้ว่า “บินชมพนมเปญ”) โดยไม่มีข้อความขอบคุณกองทัพที่มาฝึกชาวบ้านบินโดรนสอดแนมตามที่อินฟลูฯ และสื่อไทยรายงาน

ผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวเขมรหลายรายที่เข้ามาดูคลิปนี้คอมเมนต์ไปในทิศทางเดียวกันว่าเป็นภาพของกลุ่มคนที่ใช้โดรนถ่ายคลิปรถตักดินเพื่อนำไปทำคอนเทนต์ออนไลน์สร้างรายได้จากการเข้าชมหรือที่เรียกกันว่า MMO ซึ่งมาจากคำเต็มว่า Make Money Online 

หลักฐานหนึ่งที่ยืนยันได้ว่าคลิปนี้เป็นภาพของกลุ่มคนทำคอนเทนต์ MMO คือคลิปวิดีโอที่เผยแพร่โดยผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวเขมรชื่อ “Bro Kea-ប្រូគា” ในวันเดียวกันคือวันที่ 16 พ.ค. 2569 ซึ่งถ่ายจากสถานที่เดียวกัน โดยระบุว่าถ่ายจากไซต์งานบริเวณถนนใกล้ตลาด Toul Pongro ในกรุงพนมเปญ 

เมื่อนำคลิปของ “ពេជ្រ បញ្ញា” มาเปรียบเทียบกับคลิปของ “Bro Kea-ប្រូគា” พบว่ามีหลายจุดที่ตรงกัน ทั้งสภาพพื้นที่ ลักษณะของรถแทรกเตอร์ตักดินสีเหลืองยี่ห้อ Shantui ซึ่งมีสติกเกอร์ลายหน้าผู้ชายและตุ๊กตามิชลินสามตัวติดอยู่ รวมถึงการแต่งกายของบุคคลที่ยืนบันทึกภาพหรือบังคับโดรนอยู่ในบริเวณนั้น ทำให้สรุปได้ว่าสองคลิปนี้ถ่ายจากสถานที่เดียวกันในวันเดียวกัน แต่เป็นคนละมุม คลิปของ “ពេជ្រ បញ្ញា” ถ่ายจากบนรถที่วิ่งอยู่บนถนนเข้ามาที่ไซต์งาน ส่วนคลิปของ “Bro Kea-ប្រូគា” ถ่ายจากบนรถแทรกเตอร์ออกไปยังถนน

จากการตรวจสอบเนื้อหาบนหน้าเฟซบุ๊ก “Bro Kea-ប្រូគា” เพิ่มเติมพบว่าเขาเป็นคนขับรถแทรกเตอร์ที่มักโพสต์คลิปและภาพถ่ายจากรถขณะทำงาน รวมถึงคลิปภาพมุมสูงที่ถ่ายด้วยโดรน และบางคลิปก็มีภาพโดรนของคนอื่นอยู่ด้วย เจ้าของบัญชีนี้ระบุที่หน้าโปรไฟล์ว่าเป็น “digital creator” และหลายโพสต์จะติดแฮชแท็ก #MMO 

ทั้งหมดนี้แสดงให้เห็นว่าผู้ใช้เฟซบุ๊กรายนี้ถ่ายและเผยแพร่คลิปวิดีโอเพื่อสร้างรายได้จากเฟซบุ๊ก หนึ่งในคลิปที่เขาโพสต์เป็นคลิปที่ถ่ายจากสถานที่เดียวกันในวันเดียวกันกับคลิปฝูงโดรนที่ผู้ใช้โซเชียลมีเดียและสื่อไทยนำมาอ้างแบบผิด ๆ ว่าเป็นการฝึกบินโดรนสอดแนมทางทหารในเมืองศรีโสภณ ทั้งที่จริงแล้วจุดที่ถ่ายคลิปนี้อยู่ในกรุงพนมเปญ

Make Money Online (MMO) – สร้างรายได้จากเนื้อหา

การทำคอนเทนต์ออนไลน์เพื่อสร้างรายได้จากการเข้าชม (Make Money Online: MMO) เป็นช่องทางสร้างรายได้ที่กำลังได้รับความนิยมในกัมพูชา ซึ่งผู้โพสต์มักติดแฮชแท็ก #MMO เพื่อดันให้เนื้อหาปรากฏในอัลกอริทึม คล้ายกับการสร้างรายได้จากการทำคอนเทนต์ในไทยที่มักติดแฮชแท็กว่า #เปิดการมองเห็น 

การถ่ายคลิปรถตักดินและรถบรรทุกดินเป็นคอนเทนต์ได้รับความนิยมบนอินเทอร์เน็ตในกัมพูชา เราพบว่ามีช่องยูทูบและบัญชีเฟซบุ๊กหลายบัญชีที่เผยแพร่คลิปภาพเหล่านี้ เช่น ช่องยูทูบ គ្រឿងចក្រ Power Machines Excavator Cambodia และ Bro Kea-ប្រូគា แต่ละคลิปมียอดเข้าชมหลายแสนครั้ง

ภาพกลุ่มคนบังคับโดรนโดยเฉพาะในพื้นที่ก่อสร้างในกัมพูชาถูกเผยแพร่ในโซเชียลมีเดียมาไม่ต่ำกว่าหนึ่งปี ในเพจเฟซบุ๊ก “จ่าไอซ์ ทัพฟ้า” ซึ่งเป็นหนึ่งในเพจที่นำคลิปดังกล่าวมาบิดเบือน มีผู้ใช้เฟซบุ๊กคนไทยจำนวนหนึ่งเข้ามาให้ข้อมูลว่าเคยเห็นคลิปภาพโดรนถ่ายรถขุดดินในกัมพูชามาตั้งแต่ก่อนจะเกิดการปะทะระหว่างไทย-กัมพูชาเมื่อกลางปี 2568 เสียอีก

สรุป

คลิปชาวกัมพูชายืนบังคับโดรนที่บินอยู่เหนือรถแทรกเตอร์ตักดิน-ถมดินที่สื่อมวลชนไทยและผู้ใช้โซเชียลมีเดียจำนวนหนึ่งนำมาเผยแพร่โดยอ้างแบบผิด ๆ ว่าเป็นคลิปที่ทหารกัมพูชากำลังฝึกพลเรือนบินโดรนที่บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชาเพื่อเป็นเป้าหลอกหรือสอดแนมไทย แท้จริงแล้วเป็นภาพกลุ่มคนกัมพูชาที่ใช้โดรนถ่ายภาพไปเผยแพร่ในโซเชียลมีเดียเพื่อสร้างรายได้จากการเข้าชมหรือที่เรียกว่า MMO (Make Money Online) 

จากการสืบค้นพบว่าคลิปต้นฉบับเผยแพร่โดยผู้ใช้เฟซบุ๊กชาวกัมพูชาเมื่อวันที่ 16 พ.ค. 2569 ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับคลิปของผู้ใช้เฟซบุ๊กอีกคนหนึ่งที่ถ่ายคลิปเหตุการณ์ในวันและสถานที่เดียวกัน ทำให้สามารถระบุได้ว่าจุดที่ถ่ายคือพื้นที่ก่อสร้างแห่งหนึ่งในกรุงพนมเปญ ไม่ใช่จังหวัดชายแดนไทย-กัมพูชาตามที่สื่อมวลชนและผู้ใช้โซเชียลมีเดียไทยกล่าวอ้าง

อย่างไรก็ตาม รายงานการตรวจสอบข้อเท็จจริงชิ้นนี้ไม่ได้ตรวจสอบว่ากองทัพกัมพูชามีการฝึกให้พลเรือนบินเพื่อสนับสนุนปฏิบัติการทางทหารจริงหรือไม่ ซึ่งเป็นประเด็นที่อยู่นอกเหนือขอบเขตที่จะตรวจสอบได้

ภาพหรือคลิปเกี่ยวกับการใช้โดรนมักถูกนำมาอ้างเท็จหรือบิดเบือนเพื่อปลุกปั่นความขัดแย้งไทย-กัมพูชามาตั้งแต่ปี 2568 เช่นในเดือนสิงหาคม 2568 มีการนำภาพช่างภาพกัมพูชาที่กำลังทำการบินโดรนเพื่อถ่ายทำมิวสิกวิดีโอมาบิดเบือนว่าเป็นการบินโดรนสอดแนมบริเวณปราสาทในพื้นที่ของไทยหลังข้อตกลงหยุดยิง ซึ่งกองทัพไทยได้ออกมายืนยันว่าเป็นการถ่ายทำมิวสิกวิดีโอของกองถ่ายเขมรที่ปราสาทตาเมือนธมก่อนเกิดเหตุการณ์ปะทะ ไม่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ความขัดแย้ง

เรื่องอื่นที่เกี่ยวข้อง

• กัมพูชาเรียกร้องสิทธิ์คนละครึ่ง-ขึ้นค่าแรงให้แรงงานเขมรในไทย เนื้อหาเท็จที่เกาะกระแส “ไทยช่วยไทยพลัส”
• คลิปยุทโธปกรณ์ที่กัมพูชารับมาจากจีน-ตั้งขบวนเตรียมรบกับไทย เป็นคลิปที่สร้างด้วย AI
• ภาพรถบรรทุกสินค้าข้ามจุดผ่านแดนไทย-กัมพูชาที่ด่านถาวรบ้านผักกาด จ.จันทบุรี เป็นภาพเก่าตั้งแต่ มิ.ย. 2568
• ภาพเก่าการเคลื่อนย้ายยุทโธปกรณ์ ถูกนำมาสร้างเนื้อหาเท็จเกี่ยวกับไทย-กัมพูชาและการเลือกตั้ง

• Facebook
• X
• Line