กรมควบคุมโรคไขความจริง “บุหรี่ไฟฟ้า” อันตรายกว่าที่คิด แฉกลยุทธ์มอมเมาเยาวชนพร้อมเตือนภัย “นิโคตินถุง”
วันที่ 26 พฤษภาคม 2569 รายการโคแฟคสนทนา รวมพลคนเช็กข่าว EP.42 ได้จัดพูดคุยไขข้อเท็จจริงเกี่ยวกับข่าวจริงและข่าวลวงของบุหรี่ไฟฟ้า เพื่อต้อนรับวันงดสูบบุหรี่โลก 31 พฤษภาคม ภายใต้คำขวัญ “หยุดยั้งเยาวชนจากยาเสพติด นิโคตินเสพติดจนตาย” โดยมี พาลินี เสริมสินสิริ ผู้ประสานงานโคแฟค (ประเทศไทย) และนายแพทย์ชยนันท์ สิทธิบุศย์ รักษาการนายแพทย์ทรงคุณวุฒิ และผู้อำนวยการกองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข มาร่วมพูดคุยให้ข้อมูลเชิงลึก ดำเนินรายการโดยสุชัย เจริญมุขยนันท
นายแพทย์ชยนันท์ ได้เปิดเผยถึงข่าวลวงที่พบมากที่สุดซึ่งเป็นกลยุทธ์ของอุตสาหกรรมยาสูบ ได้แก่ การอ้างว่าบุหรี่ไฟฟ้าอันตรายน้อยกว่าบุหรี่ธรรมดา บุหรี่ไฟฟ้าช่วยเลิกบุหรี่ได้ และบุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยไม่มีนิโคติน นายแพทย์ชยนันท์ยืนยันอย่างชัดเจนว่าข้อมูลเหล่านี้ไม่เป็นความจริง โดยอธิบายว่าแม้บุหรี่ไฟฟ้าจะไม่มีการเผาไหม้ แต่น้ำยาบุหรี่ไฟฟ้ามีสารนิโคติน สารตกแต่งกลิ่นที่ก่อมะเร็งและมีโลหะหนักจากคอยล์แบตเตอรี่ที่ปนเปื้อนมากับละอองไอ การสูบที่ง่ายและไม่มีกลิ่นเหม็นทำให้ผู้ใช้ได้รับนิโคตินในปริมาณที่สูงและอันตรายกว่าบุหรี่ธรรมดา นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดโรคปอดอักเสบรุนแรงเฉียบพลัน หรือโรค EVALI ซึ่งในสหรัฐอเมริกามีผู้ป่วยถึงเกือบ 2,000 คนและเสียชีวิตกว่า 60 คน
ส่วนในประเทศไทยพบผู้ป่วยในระบบรายงานแล้วราว 10 คนและเสียชีวิตแล้ว 1 คน สำหรับประเด็นการใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพื่อช่วยเลิกบุหรี่นั้น งานวิจัยที่อ้างว่าเลิกได้ถึง 95% แท้จริงแล้วคือการเปลี่ยนจากการติดบุหรี่ธรรมดามาติดบุหรี่ไฟฟ้าแทน ซึ่งองค์การอนามัยโลกก็ไม่ได้ขึ้นทะเบียนให้บุหรี่ไฟฟ้าเป็นอุปกรณ์ช่วยเลิกบุหรี่ และประเทศอังกฤษที่เคยอนุญาตให้ใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ก็เพิ่งประกาศห้ามนำเข้าบุหรี่ไฟฟ้าแบบพอด (Close System) แล้วเนื่องจากพบอัตราการใช้ในเด็กและเยาวชนเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลซ้ำร้ายผู้สูบบุหรี่ไฟฟ้ามักจะกลายเป็นผู้สูบแบบสองทาง คือสูบทั้งบุหรี่ไฟฟ้าและบุหรี่ธรรมดาควบคู่กันไป
ในด้านการเข้าถึงกลุ่มเด็กและเยาวชน นายแพทย์ชยนันท์แสดงความกังวลอย่างยิ่งว่าธุรกิจบุหรี่ใช้กลยุทธ์การออกแบบผลิตภัณฑ์ให้เป็นแฟชั่น มีรสชาติให้เลือกนับหมื่นรสชาติ และมีราคาถูกลงจนถึงระดับ 50-90 บาท ทำให้แม้แต่เด็กประถมก็สามารถหาซื้อได้ง่ายผ่านช่องทางออนไลน์ อีกทั้งยังมีการดัดแปลงรูปลักษณ์ให้เนียนเหมือนอุปกรณ์เครื่องเขียนเพื่อหลบตาผู้ปกครอง ความน่ากลัวยังทวีคูณเมื่อปัจจุบันมีการผสมสารเสพติดร้ายแรง เช่น สารเคมีที่เรียกว่า “เคนมผง” หรือ “ซอมบี้” เข้าไปในน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าเพื่อเพิ่มฤทธิ์การเสพติด นอกจากนี้ อุตสาหกรรมยาสูบยังได้ออกผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ที่เรียกว่า นิโคตินถุง ซึ่งเป็นนิโคตินสังเคราะห์ผสมสารแต่งกลิ่น บรรจุในถุงเล็กๆ ใช้สำหรับอมหรือเหน็บไว้ในกระพุ้งแก้มโดยในหนึ่งกล่องมีประมาณเกือบ 22 ถุง ราคาเพียง 200 กว่าบาทหรือตกถุงละ 10 กว่าบาทเท่านั้น ซึ่งเด็กมักจะลงขันกันซื้อมาแบ่งกันใช้ ถือเป็นอันตรายที่ไม่ต่างจากบุหรี่ไฟฟ้า และแม้ปัจจุบันจะยังไม่ผิดกฎหมายการนำเข้า แต่ทางกรมควบคุมโรคกำลังเร่งผลักดันให้มีการแบนผลิตภัณฑ์ชนิดนี้อย่างเด็ดขาดเช่นเดียวกับบุหรี่ไฟฟ้า
สำหรับคำแนะนำถึงพ่อแม่ผู้ปกครอง นายแพทย์ชยนันท์เน้นย้ำว่าให้สังเกตพัสดุที่ส่งมาถึงบ้าน กลิ่นหอมแปลกๆ ที่ติดตัวเด็ก และอารมณ์ที่ก้าวร้าวแปรปรวนอันเป็นผลจากบุหรี่ไฟฟ้า หากพบว่าบุตรหลานใช้งาน ไม่ควรดุด่าหรือใช้ความรุนแรงบังคับ แต่ควรเป็นที่ปรึกษา พูดคุยด้วยเหตุผล ให้ข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับการทำงานของสมองที่จะลดลง และความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดและปอดอักเสบ เพื่อให้เด็กได้ร่วมตัดสินใจด้วยตนเอง ส่วนการตรวจสอบข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้านั้น ประชาชนควรตรวจสอบแหล่งที่มาอย่างระมัดระวัง ไม่ควรเชื่อข้อมูลจากเว็บไซต์ขายบุหรี่ไฟฟ้าและต้องระวังงานวิจัยทางการแพทย์บางชิ้นที่อาจได้รับทุนสนับสนุนจากบริษัทบุหรี่เพื่อแทรกแซงผลการศึกษา หากมีข้อสงสัยสามารถโทรศัพท์สอบถาม สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 ได้ทันที
ในช่วงท้าย นายแพทย์ชยนันท์ได้ฝากความห่วงใยถึงการพัฒนากลยุทธ์ที่รวดเร็วของอุตสาหกรรมยาสูบ พร้อมเรียกร้องให้ทุกภาคส่วนร่วมกันสร้างค่านิยมไม่ใช้ผลิตภัณฑ์ยาสูบทุกรูปแบบ ทั้งนี้ กรมควบคุมโรคได้กำหนดจัดงานวันงดสูบบุหรี่โลกในวันที่ 30-31 พฤษภาคม 2569 ณ ศูนย์การค้าฟีนิกซ์ ประตูน้ำ โดยในวันที่ 30 จะมีกิจกรรมสำหรับเยาวชนเช่นการประกวดเต้น และในวันที่ 31 จะได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีนารีรัตนราชกัญญา เสด็จเป็นองค์ประธานมอบรางวัลแก่ผู้สนับสนุนการควบคุมยาสูบ รวมถึงรางวัลจากองค์การอนามัยโลก ผู้ที่สนใจสามารถเข้าร่วมงานได้ตั้งแต่เวลา 11.00 น. เป็นต้นไป หรือรับชมการถ่ายทอดสดผ่านทางเฟซบุ๊กไลฟ์ของกองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรคได้ทั้งสองวัน
