“ห้ามใช้หูฟัง Bluetooth ใกล้รางรถไฟฟ้าเพราะอาจเหนี่ยวนำไฟฟ้าเข้าสู่สมอง” เป็นข่าวลวงวนซ้ำ
กองบรรณาธิการโคแฟค
❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: ห้ามใช้หูฟัง Bluetooth ใกล้รางรถไฟฟ้าเพราะอาจเหนี่ยวนำกระแสไฟฟ้าแรงสูงเข้าสู่สมองผ่านหูฟัง
❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จ เป็นข่าวลวงวนซ้ำ**
📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 1 พ.ค. 2569 สมาชิกเว็บไซต์ตรวจสอบข่าวลวงของโคแฟค (cofact.org) ส่งข้อความเตือนภัยเกี่ยวกับการใช้หูฟังที่เชื่อมต่อสัญญาณ Bluetooth มาให้ตรวจสอบข้อเท็จจริง ข้อความดังกล่าวระบุว่า “หลีกเลี่ยงการใช้หูฟัง Bluetooth บนชานชาลาฝั่งรถไฟฟ้า เมื่อยืนใกล้กับรางรถไฟฟ้า เพราะหูฟังบลูทูธบนโทรศัพท์มือถือของคุณจะมีกระแสไฟฟ้าส่งเหนี่ยวนำจากไฟฟ้าแรงสูงบนรางรถไฟเข้าถึงโดยตรงผ่านหูฟังและเข้าสู่สมอง อันตรายอย่างยิ่ง”
🔎 โคแฟคตรวจสอบ: ดร.สุพรรณ ทิพย์ทิพากร หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ให้ข้อมูลกับโคแฟคเมื่อวันที่ 2 พ.ค. 2569 ว่า คำกล่าวอ้างว่าการใช้หูฟัง Bluetooth ใกล้รางรถไฟฟ้าจะทำให้ “กระแสไฟฟ้าแรงสูงเหนี่ยวนำผ่านหูฟังเข้าสมอง” นั้น ไม่สอดคล้องกับหลักวิศวกรรมไฟฟ้าและฟิสิกส์พื้นฐาน
ดร.สุพรรณอธิบายว่า การเกิดการเหนี่ยวนำต้องอาศัยสนามแม่เหล็กที่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญร่วมกับเส้นทางที่ทำให้กระแสไฟฟ้าไหลได้จริง แต่ในบริเวณชานชาลาสถานีรถไฟฟ้า สนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่เกิดจากระบบรถไฟฟ้ามีค่าต่ำมากเนื่องจากระยะห่างและความถี่ต่ำ และหูฟังมีขนาดเล็ก จึงไม่สามารถรับพลังงานจนก่อให้เกิดกระแสในระดับที่เป็นอันตรายต่อร่างกายได้ อีกทั้ง Bluetooth เป็นเพียงการสื่อสารด้วยคลื่นวิทยุกำลังต่ำ ไม่ใช่เส้นทางนำกระแสไฟฟ้าจากระบบรางเข้าสู่ร่างกายมนุษย์
“มาตรฐานสากลด้านความปลอดภัย เช่น ICNIRP และ IEEE C95.1 ได้กำหนดขีดจำกัดการรับสัมผัสสนามแม่เหล็กไฟฟ้าให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัยต่อประชาชนทั่วไปอยู่แล้ว จึงไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับความเสี่ยงตามที่กล่าวอ้าง”
อย่างไรก็ตาม การใช้หูฟังขณะอยู่ใกล้ชานชาลาอาจลดการรับรู้เสียงประกาศหรือสัญญาณเตือน ซึ่งเป็นประเด็นด้านความปลอดภัยที่ควรระมัดระวังมากกว่าเรื่องไฟฟ้า ดร.สุพรรณกล่าว
โคแฟคพบว่าข้อความเตือนภัยห้ามใช้หูฟัง Bluetooth ใกล้กับรางรถไฟฟ้าเคยถูกเผยแพร่มาตั้งแต่ปี 2567 โดยมีการนำคลิปอุบัติเหตุสายไฟฟ้าตกใส่เจ้าหน้าที่รถไฟในอินเดียมาประกอบ
สืบศักดิ์ สืบภักดี อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ ให้ข้อมูลในรายการชัวร์ก่อนแชร์ออกอากาศเมื่อวันที่ 28 มี.ค. 2567 ว่าอันตรายที่เกิดจากการใช้อุปกรณ์สื่อสารใกล้สายส่งไฟฟ้าในระบบรถไฟนั้นเกิดขึ้นได้ยากมากในสภาวะปกติ
อาจารย์สืบศักดิ์อธิบายว่า อุปกรณ์สื่อสารทั้งหูฟัง Bluetooth และโทรศัพท์มือถือไม่ได้สร้างสนามพลังเหนี่ยวนำทางไฟฟ้ามากมายอะไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งชุดหูฟังที่ใช้เทคโนโลยี Bluetooth ออกแบบให้ใช้พลังงานต่ำ และปัจจุบันชิ้นส่วนที่เป็นโละหะก็น้อยมาก ส่วนระบบสายส่งไฟฟ้าของรถไฟที่ขับเคลื่อนด้วยระบบไฟฟ้าก็เช่นกัน แม้จะส่งด้วยแรงดันไฟตรง 750 โวลต์ แต่ในสภาวะปกติแทบไม่สามารถเหนี่ยวนำไปยังอุปกรณ์ใกล้เคียงได้
