เส้นแบ่ง‘สายสัมพันธ์ส่วนตัว-ประโยชน์สาธารณะ’ดราม่าการเมืองตั้งสติก่อนแชร์ลดเสี่ยงทำผิดกฎหมาย
By : บัญชาจันทร์สมบูรณ์
นับตั้งแต่รัฐบาลประกาศยุบสภาเมื่อวันที่ 12 ธ.ค. 2568 บรรยากาศการเมืองมุ่งหน้าสู่การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เป็นไปอย่างคึกคัก แต่ก่อนจะไปถึงวันที่ 8 ก.พ. 2569 ซึ่งเป็นวันเปิดคูหาให้ประชาชนไปลงคะแนน ในระหว่างนี้ที่หลายพรรคเร่งหาเสียงให้ผู้สมัครของตน “สงครามข่าวสาร” ทั้งที่มาจากผู้เกี่ยวข้องกับพรรคการเมืองและจาก “กองเชียร์ – กองแช่ง” แพร่กระจายไปทั่วทั้งพื้นที่สื่อมวลชนและสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งหลายเรื่องก็ได้รับคำยืนยันว่าไม่เป็นความจริง แต่อีกบางเรื่องก็เป็นเรื่องยากในการตรวจสอบ
อย่างในภาพข้างต้นนี้ เป็นข่าวที่รายงานเมื่อวันที่ 18 ม.ค. 2569 โดย ศุภชัย ใจสมุทร ผู้สมัคร สส.บัญชีรายชื่อ และประธานคณะทำงานด้านกฎหมาย พรรคภูมิใจไทย ประกาศจะดำเนินคดีกับผู้เผยแพร่ข้อมูลเท็จ กรณีโพสต์ข้อความอ้างว่า นพ.ชัยยุทธ กรรณสูต ผู้ก่อตั้งบริษัททอิตาเลียน-ไทย เป็นพี่ชายของมารดา อนุทิน ชาญวีรกูล หัวหน้าพรรคภูมิใจไทย นายอนุทินจึงเป็นหลานชายแท้ๆ ของ นพ.ชัยยุทธ
ต่อมาในวันที่ 19 ม.ค. 2569 ศุภชัย ยังโพสต์เฟซบุ๊กเพิ่มเติมอีกว่า ขณะนี้ได้รับข้อมูลแจ้งเข้ามาเป็นจำนวนมากเกี่ยวกับการโพสต์และแชร์ข้อความอันเป็นเท็จในกรณีดังกล่าว มีผู้กระทำผิดนับร้อยราย แม้บางรายจะปิดเฟซบุ๊กหนีไปแล้ว แต่ทางทีมงานได้เก็บรวบรวมข้อมูลไว้ทั้งหมด เพื่อเตรียมดำเนินคดี ขอเตือนให้ยุติการกระทำผิดนี้ เพราะผิดกฎหมาย ขออย่าแชร์เอาสนุก เอามัน แต่ติดคุกไม่สนุก
เรื่องราวนี้เกิดขึ้นภายหลังโศกนาฎกรรมเครนขนาดใหญ่ในโครงการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงพังถล่มลงมาทับขบวนรถไฟด่วนพิเศษดีเซลราง (สปรินเตอร์) ขบวนที่ 21 ขณะกำลังมุ่งหน้าสู่ จ.อุบลราชธานี บริเวณ กม.รถไฟที่ 220 หลัก 9 บ้านถนนคต ต.สีคิ้ว อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา เมื่อวันที่ 14 ม.ค. 2569 ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตถึง 30 ราย และบาดเจ็บ 69 ราย ตามด้วยเครนขนาดใหญ่ในโครงการก่อสร้างทางยกระดับบนถนนพระราม 2 ถล่มเมื่อวันที่ 15 ม.ค. 2569 ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 2 ราย และบาดเจ็บอีก 5 ราย
ซึ่งทั้ง 2 โครงการ ถูกระบุว่าดำเนินการโดย บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (มหาชน) หรือ ITD นำไปสู่คำถามเรื่องการกำกับดูแลความปลอดภัยโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ภายใต้รัฐบาลที่มี อนุทิน เป็นนายกรัฐมนตรี และมีพรรคภูมิใจไทยเป็นแกนนำรัฐบาล อย่างไรก็ตาม ในวันที่ 19 ม.ค. 2569 ระหว่างลงพื้นที่ช่วยผู้สมัครของพรรคภูมิใจไทยหาเสียง อนุทินได้ยืนยันกับสื่อมวลชนว่า มารดาของตนแซ่เบ๊ เป็นคนกวางตุ้ง เกิดที่ตรอกสุริโยทัย แถววัดดอนยานนาวา และไม่ได้มีความเกี่ยวข้องใดๆ กับกรณีดังกล่าว
ที่มาภาพ : อมรินทร์ทีวี
อีกกรณีหนึ่งที่เป็นข่าวไล่เลี่ยกัน คือวิวาทะระหว่างพรรคประชาชนกับ ชูวิทย์ กมลวิศิษฎ์ อดีตนักธุรกิจกลางคืนและอดีตหัวหน้าพรรครักประเทศไทย สืบเนื่องจากช่วงวันที่ 16 – 18 ม.ค. 2569 ชูวิทย์ได้โพสต์เฟซบุ๊กรวมถึงให้สัมภาษณ์กับสื่อว่า เรื่องราวแวดวงสีเทาๆ ที่พรรคการเมืองสีส้มนำมาอภิปรายนั้น บิ๊กโจ๊ก – พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ หักพาล อดีตรองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ เป็นผู้ส่งข้อมูลให้ อีกทั้งยังอ้างด้วยว่า พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ มีข้อเสนอว่าจะช่วยให้พรรคประชาชนมี สส. ในภาคใต้สัก 10 คน แลกกับตำแหน่งรองนายกฯ ที่มีอำนาจคุมตำรวจ
วันที่ 19 ม.ค. 2569 วิโรจน์ ลักขณาอดิศร รองหัวหน้าพรรคประชาชน ออกมาตอบโต้ โดยระบุว่า ข้อกล่าวหาของชูวิทย์นั้นไม่เป็นความจริง พร้อมกับตั้งคำถามว่า การออกมาเคลื่อนไหวครั้งนี้เกี่ยวข้องกับนายทหารใหญ่ที่เป็นเพื่อนสนิทของชูวิทย์หรือไม่ อีกทั้งยังกางหลักฐานเอกสารเกี่ยวกับเฟซบุ๊กที่มีการเผยแพร่และแชร์ข้อความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับพรรคประชาชน โดยฝ่ายกฎหมายกำลังรวบรวมหลักฐานและนำไปสู่การฟ้องร้องเอาผิดตามกฏหมายเลือกตั้ง สส.
ในวันเดียวกัน ชูวิทย์จัดแถลงข่าวที่โรงแรมเดอะ เดวิส ยืนยันว่าเป็นผู้สนับสนุนพรรคการเมืองสายสีส้ม มาตั้งแต่ปี 2562 – 2566 การกระทำที่ผ่านมาเป็นไปด้วยความบริสุทธิ์ใจ ไม่มีการรับงานทางการเมือง และย้ำว่า บิ๊กแดง – พล.อ.อภิรัชต์ คงสมพงษ์ อดีตผู้บัญชาการทหารบกที่เป็นเพื่อนสนิทนั้นคบหากันมากว่า 30 ปีตั้งแต่อยู่ต่างประเทศ รู้จักกัน กินดื่มและพูดคุยกันได้ แต่ไม่ได้หมายความว่ามีอุดมการณ์ทางการเมืองเดียวกัน
ส่วนเรื่องของ พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ กับข้อเสนอช่วยหาที่นั่ง สส. ภาคใต้ให้พรรคประขาชนสัก 10 คน ชูวิทย์อ้างว่า ได้พูดคุยกับ พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ เป็นการส่วนตัว ไม่มีการบันทึกคลิป และไม่เห็นว่าเป็นเรื่องเสียหาย เพราะพรรคประชาชนมีนโยบายจัดการทุนสีเทา ขณะที่ พล.ต.อ.สุรเชษฐ์ เป็นอดีตรอง ผบ.ตร. ย่อมมีข้อมูลที่เป็นประโยชน์ จำนวนมาก ซึ่ง พล.ต.อ.สุรเชษฐ์เคยกล่าวในเชิงว่าหากช่วยทำพื้นที่ สส. ได้ก็อยากดูแลตำรวจ แต่ไม่ได้ระบุถึงตำแหน่งรองนายกฯ
จากทั้ง 2 กรณี พบว่ามีกฎหมายเกี่ยวข้อง เช่น พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพ.ศ.2561 มาตรา 73 ห้ามมิให้ผู้สมัครหรือผู้ใดกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อจูงใจให้ผู้มีสิทธิ เลือกตั้งลงคะแนนให้แก่ตนเองหรือผู้สมัครอื่น หรือบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองใด ให้งดเว้น การลงคะแนนให้แก่ผู้สมัคร หรือบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองใด หรือการชักชวนให้ไปลงคะแนนไม่เลือก ผู้ใดเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ด้วยวิธีการดังต่อไปนี้ (5) หลอกลวง บังคับ ขู่เข็ญ ใช้อิทธิพลคุกคาม ใส่ร้ายด้วยความเท็จ หรือจูงใจให้เข้าใจผิดในคะแนนนิยมของผู้สมัครหรือพรรคการเมือง ซึ่งในมาตรา 159 ระบุว่า ผู้ฝ่าฝืนต้องระวางโทษจําคุกตั้งแต่ 1 – 10 ปี หรือปรับตั้งแต่ 20,000 – 200,000 บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้นมีกําหนด 20 ปี
หรือหากไม่ใช่ช่วงที่มีการเลือกตั้ง อาจเข้าข่ายความผิดตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 328 ฐานหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา ต้องระวางโทษจําคุกไม่เกิน 2 ปีและปรับไม่เกิน 200,000 บาท อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมามักจะมีคำถามว่า “เราสามารถพูดถึงสายสัมพันธ์ระหว่างบุคคลได้แค่ไหน? เพราะหลายครั้งก็คาบเกี่ยวระหว่างเรื่องส่วนตัวกับประโยชน์สาธารณะ” เนื่องจากประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 330 ระบุว่า หากพิสูจน์ได้ว่าเป็นเรื่องจริงก็ไม่ผิดฐานหมิ่นประมาท แต่ห้ามไม่ให้พิสูจน์หากเรื่องนั้นเป็นเรื่องส่วนตัวไม่เป็นประโยชน์ต่อประชาชน
เกิดผลแก้วเกิดทนายความ อธิบายเรื่องนี้ว่า คำว่าเรื่องส่วนตัวกับสาธารณะมักจะคาบเกี่ยวกัน หากบุคคลนั้นมีตำแหน่งหน้าที่ในลักษณะเป็นบุคคลสาธารณะ เช่น สส. หรือเจ้าหน้าที่รัฐ หากทำพฤติกรรมอื้อฉาวที่อาจไม่เหมาะสมต่อการดำรงตำแหน่ง หรือคบหากับบุคคลที่ไม่พึงประสงค์ของสังคม อาทิ ชาวต่างชาติที่ทำตัวเป็นผู้มีอิทธิพล หากชัดเจนแบบนี้แม้เป็นเรื่องส่วนตัวก็อาจเป็นเรื่องสาธารณะได้ แต่จะผิดหรือไม่ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะกฎหมายคุ้มครองสิทธิในการสมาคม แม้แต่คบกับโจรก็ยังทำได้ตราบใดที่พิสูจน์ได้ว่าตนเองไมได้ไปร่วมก่อเหตุร้ายด้วย
“การจะคบใครสักคนหนึ่งแล้วเป็นประเด็นให้เอามาโจมตีเขาต้องถามว่าเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะตรงไหน? ถ้าคุณพิสูจน์ได้ว่าเขากับโจรคนนั้นหรือคนที่มีชื่อคนนั้นร่วมกันกระทำความผิดอันนี้ถึงจะเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะได้แต่ถ้าคุณพูดขึ้นมาแล้วไม่มีหลักฐานใครไปยืนถ่ายรูปกับใครใครซื้อข้าวให้ใครกินเพียงความสัมพันธ์ส่วนตัวมันไม่เป็นความผิดที่จะเป็นสาธารณะได้” ทนายเกิดผล อธิบาย
ทนายเกิดผล อธิบายต่อไปว่า หากกล่าวเจาะจงถึงตัวผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เช่น สส. หรือรัฐมนตรี แบบนี้ถือเป็นเรื่องสาธารณะ เป็นเรื่องเกี่ยวข้องกับประชาชนเพราะเป็นผู้มีหน้าที่หรือจำเป็นต้องทำให้ประชาชนเชื่อใจได้ แต่หากเป็นบุคคลภายนอกนั้นไม่เกี่ยวข้อง เว้นแต่ 1.บุคคลภายนอกนั้นจะเป็นอาชญากรอย่างชัดเจน ศาลตัดสินแล้วว่าผิดจริง และ 2.บุคคลที่มีตำแหน่งหน้าที่แสเดงตัวปกป้องบุคคลที่เป็นอาชญากรนั้น แบบนี้สังคมสามารถวิพากษ์วิจารณ์ได้เต็มที่เพราะเจ้าหน้าที่รัฐต้องวางตัวเป็นกลาง แม้จะมีความสัมพันธ์ส่วนตัวแต่ไม่สามารถปกป้องได้
แต่หากเป็นกรณีอื่นๆ เช่น นาย ก. เคยคบใคร หรือนาย ข. เคยทิ้งเมีย การวิพากษ์วิจารณ์เรื่องทำนองนี้อาจเข้าข่ายผิดกฎหมายไม่ว่าความผิดฐานหมิ่นประมาทหรือความผิดตามกฎหมายเลือกตั้ง พร้อมยกตัวอย่าง อาทิ ตระกูลดังตระกูลหนึ่ง พี่ชายเคยเป็นนักการเมืองท้องถิ่นแต่ถูกชี้มูลความผิดนำไปสู่การถูกศาลตัดสินจำคุก ต่อมาน้องชายจะลงสมัครรับเลือกตั้งบ้างก็ยังสามารถทำได้เพราะไม่มีกฎหมายห้าม สังคมอาจวิพากษ์วิจารณ์พี่ชายได้เพราะมีความผิดจริง แต่การไปวิจารณ์น้องชายก็ต้องถามว่าแล้วเขาทำผิดเหมือนกันหรือไม่?
ทั้งนี้ ในสถานการณ์ปัจจุบันที่การเมืองต่อสู้แข่งขันกันอย่างดุเดือด แต่ละฝ่ายมีผู้สนับสนุนมีกองเชียร์ มีการเผยแพร่และส่งต่อข้อมูลข่าวสารที่บางครั้งก็พบว่าเป็นข้อมูลที่ไม่เป็นความจริง โดยทนายเกิดผลมองว่า เมื่อความเห็นไม่ตรงกันโอกาสที่จะไปสนับสนุนฝั่งตนเองแบบสุดโต่งก็เกิดขึ้นได้แล้วก็พยายามโจมตีอีกฝั่งหนึ่ง จนบางครั้งไปรับข้อมูลเท็จมาแล้วก็แชร์ต่อ แต่จะตระหนักเรื่องนี้กันหรือไม่ก็เป็นเรื่องของบุคคล ซึ่งเมื่อคนเราถูกอคติไม่ว่ารักหรือชังครอบงำแล้วใจก็จะไม่เป็นกลาง สุดท้ายก็จะแยกไม่ออกว่าอะไรเป็นข่าวจริงหรือข่าวปลอม
“มองว่าต้องตั้งสติก่อนดีกว่าคืออย่าไปก้าวก่ายกันคุณชอบก็เชียร์ของคุณไปจะได้ไม่ต้องทะเลาะกันคุณชอบก็เชียร์เต็มที่เลยแต่อย่าไปใส่ร้ายคนอื่นเขามันมีหลายเคสนะที่ตัวเองไม่รู้อะไรเลยแล้วก็ไปแชร์ไปคอมเมนต์ด่าเขาแล้วก็ถูกฟ้องมาร้องห่มร้องไห้” เขากล่าว
สำหรับ 2 กรณีข้างต้นผู้เขียนยกขึ้นมาเป็นตัวอย่างเนื่องจากเป็นเรื่องที่สังคมให้ความสนใจและมีการแชร์เนื้อหาต่อเป็นจำนวนมากไม่ได้ตัดสินว่าใครถูก–ผิดซึ่งหากเป็นคดีที่มีการฟ้องร้องกันจริงก็เป็นเรื่องของกระบวนการยุติธรรมที่มีหน้าที่นี้แต่ในยุคดิจิทัลทุกวันนี้เราถูกกระตุ้นให้รับข้อมูลข่าวสารตามความสนใจอยู่ตลอดเวลาจากกลไกอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์เมื่อประกอบกับอคติความชอบ – ความชังที่มีอยู่เดิมแล้วจึงเป็นความเสี่ยงที่เราจะติดอยู่ในห้องเสียงสะท้อน (Echo Chamber) จนส่งต่อข่าวลวงโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์และอาจต้องคดีไปด้วยหากตัดสินว่าเรื่องนั้นเป็นความผิดแม้จะไม่ใช่บุคคลต้นเรื่องที่กำลังมีปัญหากันเลยก็ตาม!!!
//////////////////////////
อ้างอิง
https://www.naewna.com/politic/941422 (‘ภท.’เตรียมเอาผิดมือโพสต์ โยง‘เครือญาติบิ๊กรับเหมา’กับ‘อนุทิน’ : แนวหน้า 18 ม.ค. 2569)
https://www.kaohoon.com/news/807303 (ย้อนรอย 5 โศกนาฏกรรม ใต้เงื้อมมือ “อิตาเลียนไทย” : ข่าวหุ้นธุรกิจ 15 ม.ค. 2569)
https://mgronline.com/politics/detail/9690000005729 (“บังซุป” จี้พรรคส้มสอบสมาชิกโพสต์เท็จ ซัดพฤติกรรมยิ่งกว่าเทา : ผู้จัดการ 19 ม.ค. 2569)
https://thestandard.co/anutin-blasts-fake-news-move-forward-party-italian-thai/ (เลือกตั้ง 2569 : อนุทิน บอกนึกไม่ถึงคนมีการศึกษา จะเล่นเกมสกปรก หลังอดีตผู้สมัคร สส.ปาร์ตี้ลิสต์ พรรคก้าวไกล ปล่อยเฟคนิวส์โยงแม่เป็นน้องสาวผู้ก่อตั้งอิตาเลียนไทย : The Standard 19 ม.ค. 2569)
https://www.pptvhd36.com/news/การเมือง/266245 (“ชูวิทย์” แฉ! “บิ๊กโจ๊ก” ดีลลับ “พรรคส้ม” กรุยทางเป็นรองนายกฯ คุมตำรวจ : PPTV 16 ม.ค. 2569)
https://web.facebook.com/photo?fbid=1443664723791670&set=a.496460395178779 (โจ๊กกับส้ม : เฟซบุ๊ก ‘ชูวิทย์ กมลวิศิษฎ์’ 18 ม.ค. 2569)
https://www.thaipbs.or.th/news/content/501211 (“วิโรจน์” สงสัยเจตนา “ชูวิทย์” โจมตีพรรคประชาชน : TPBS 19 ม.ค. 2569)
https://www.naewna.com/politic/941663 (ชูวิทย์สวนวิโรจน์ จะฟ้องก็ฟ้อง ปัดรับงานบิ๊กแดง-แซะส้มยังไม่หวาน : แนวหน้า 19 ม.ค.2569)
https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/068/40.PDF เช่น พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2561
https://www.ect.go.th/web-upload/1xff0d34e409a13ef56eea54c52a291126/m_laws/2186/7548/file_download/m_laws_file_2186_202401291706538251.pdf พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2566
https://www.senate.go.th/assets/portals/28/fileups/146/files/อาญา.pdf ประมวลกฎหมายอาญา
