โคแฟคเปิดตัวแคมเปญใหญ่ “เมื่อข่าวลวงกลายเป็นความเสี่ยงโลก” รับมือวิกฤตข้อมูลบิดเบือนและภัย AI ในวันตรวจสอบข่าวลวงโลก
รายการพิเศษ “โคแฟคสนทนา รวมพลคนเช็กข่าว” เนื่องในโอกาส วันตรวจสอบข่าวลวงโลก (International Fact-Checking Day) ซึ่งตรงกับวันที่ 2 เมษายนของทุกปี เพื่อรณรงค์ให้สังคมไทยตระหนักถึงภัยเงียบจากข้อมูลเท็จที่กำลังทวีความรุนแรงจนกลายเป็นความเสี่ยงอันดับต้นๆ ของมวลมนุษยชาติ
สุภิญญา กลางณรงค์ ผู้ร่วมก่อตั้ง COFACT เปิดเผยถึงความเป็นมาของวันสำคัญนี้ว่า มีจุดเริ่มต้นจากการที่ชุมชนโลกต้องการสร้างจุดสมดุลหลังวัน “April Fool’s Day” หรือวันโกหกโลก 1 เมษายนโดยกำหนดให้วันที่ 2 เมษายนเป็นวันแห่งการระลึกถึงการตรวจสอบข้อเท็จจริง ซึ่งในปัจจุบันสภาพปัญหานั้นเปลี่ยนไปมาก จากเดิมที่เป็นเพียงการล้อเล่นกันขำๆ ได้กลายเป็นวิกฤตที่ส่งผลกระทบในวงกว้าง โดยเฉพาะเมื่อโลกเข้าสู่ยุคดิจิทัลที่ทุกคนสามารถผลิตสื่อเองได้ จนเกิดสภาวะ “Infodemic” หรือการระบาดของข้อมูลข่าวสารที่บิดเบือน
สำหรับประเด็นหลักในปี 2569 นี้ คุณสุภิญญาเน้นย้ำถึงธีมงาน “When Misinformation Becomes a Global Risk” หรือเมื่อข่าวลวงกลายเป็นความเสี่ยงโลก ซึ่งข้อมูลนี้อ้างอิงจากรายงานของสภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum) ที่ระบุว่า ปัญหาข้อมูลบิดเบือนที่มาพร้อมกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการทำDeepfake กลายเป็นความเสี่ยงอันดับ 2ของโลกในช่วง 2 ปีนี้ และจะยังคงติดอันดับ Top 10 ในอีก 5-10 ปีข้างหน้า โดยปัญหาเหล่านี้มักผูกติดกับความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การเมือง และปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (IO) ที่สร้างความเกลียดชังในหลายภูมิภาคทั่วโลก
ด้านกิจกรรมที่จะเกิดขึ้นในวันที่ 2 เมษายน ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) จะมีการรวมตัวของภาคีเครือข่ายครั้งใหญ่ โดยได้รับเกียรติจาก นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. และคุณวาเนสซ่า สไตน์เมทซ์ จากมูลนิธิฟรีดริช นาวมัน (FNF) ร่วมเปิดงาน ไฮไลท์สำคัญคือการปาฐกถาจากวิทยากรระดับโลกอย่างคุณอีธาน ตู้ (Ethan Tu) ผู้ก่อตั้ง Taiwan AI Labs ที่จะมาถ่ายทอดประสบการณ์การรับมือกับข่าวลวงในไต้หวันด้วยแนวคิด “Responsible AI” และ “High Tech + Trust” เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้สังคมท่ามกลางวิกฤตข้อมูล นอกจากนี้ยังมีคุณโนอา (Noa) คนรุ่นใหม่จาก Classroom Adventure ประเทศญี่ปุ่น ที่จะนำเสนอการใช้ Soft Power และเกมอนิเมะ “Red Box” มาเป็นเครื่องมือสอนเด็กและเยาวชนให้เท่าทัน AI
นอกจากมิติทางเทคโนโลยีแล้ว รายการยังได้นำเสนอความหลากหลายของกิจกรรม อาทิ การประกาศความร่วมมือกับคณบดีจากมหาวิทยาลัยชั้นนำทั่วประเทศเพื่อสร้าง “วัคซีนไซเบอร์”ตั้งแต่ระดับเยาวชนไปจนถึงผู้สูงอายุ การจัด Lightning Talk ที่หยิบยกประเด็นความเชื่อผิดๆ ในสังคมไทยมาตีแผ่ ทั้งอคติต่อแรงงานข้ามชาติมายาคติต่อกลุ่มชาติพันธุ์เรื่องฝุ่น PM 2.5 ไปจนถึงข้อมูลสุขภาพที่น่ากังวล เช่น ความเข้าใจผิดเรื่องยาลดไขมันและการรักษามะเร็งด้วยวิธีที่ไม่ได้มาตรฐาน
ในช่วงท้าย คุณพลินี เสริมสินสิริ ผู้ประสานงานโคแฟค และคุณสุชัย เจริญมุขยนันท ผู้ดำเนินรายการ ได้เชิญชวนประชาชนร่วมงานดังกล่าวเพื่อรับชมการสรุปบทเรียนจากแฟคเช็กเกอร์ ที่ร่วมกันตรวจสอบข่าวใหญ่รอบปี พร้อมร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรมจากวงดนตรี“แมวเศษเล็บ”และการแสดงหมอลำชุด “อย่าฟ้าวเชื่อ อย่าฟ้าวแชร์” ทั้งนี้เพื่อกระตุ้นให้คนไทย “ตั้งสติและเช็กก่อนเชื่อ” เพราะในวันนี้ข่าวลวงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องเล่นๆ แต่เป็นความเสี่ยงที่อาจทำให้คนสูญเสียทรัพย์สินหรือกระทบต่อความมั่นคงของชีวิตได้ทุกเมื่อ ผู้สนใจสามารถติดตามรับชมการถ่ายทอดสดได้ทางเพจ Thai PBS และ COFACT ในวันที่ 2 เมษายน 2569 นี้
