คลิป AI แนะวิธีล้างพัดลม ฉีดน้ำส้มสายชูแล้วเปิดเบอร์แรงสุด นักวิชาการเตือนอย่าทำตาม เสี่ยงไฟฟ้าช็อต
กองบรรณาธิการโคแฟค
❓ เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปแนะนำวิธีล้างพัดลมฝุ่นเกาะโดยไม่ต้องถอดฝาและใบพัด ด้วยการฉีดน้ำยาผสมน้ำส้มสายชูที่ใบพัด นำถุงพลาสติกครอบแล้วเปิดพัดลมเบอร์แรงสุด
❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **เนื้อหาเท็จและอาจก่อให้เกิดอันตราย หยุดแชร์และอย่าทำตาม**
📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 17 ก.พ. 2569 เพจเฟซบุ๊ก “ของเดือด” โพสต์คลิปวิดีโอสร้างด้วย AI ความยาว 15 วินาที แนะนำวิธีทำความสะอาดพัดลมที่ฝุ่นเกาะหนาโดยไม่ต้องถอดฝาและใบพัดออกมาล้าง ด้วยการฉีดน้ำยาผสมน้ำส้มสายชูแล้วนำถุงพลาสติกคลุมไว้ จากนั้นเปิดพัดลมด้วยความแรงระดับสูงสุด จะทำให้ฝุ่นที่เกาะอยู่หลุดลงถุงทั้งหมดจนพัดลมสะอาดเหมือนใหม่
ณ วันที่ 27 ก.พ. คลิปนี้มียอดการชมมากกว่า 20 ล้านครั้ง และแชร์ต่อมากกว่า 26,000 ครั้ง
🔎 โคแฟคตรวจสอบ: ดร.สุพรรณ ทิพย์ทิพากร หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เตือนว่าวิธีนี้มีความเสี่ยงต่ออันตรายจากกระแสไฟฟ้า เนื่องจากพัดลมที่ใช้ตามบ้านเรือนทั่วไปเป็นระบบไฟฟ้ากระแสสลับ 220–230 โวลต์ ภายในประกอบด้วยมอเตอร์เหนี่ยวนำ ขดลวด คาปาซิเตอร์สตาร์ต/รัน และสวิตช์หรือแผงวงจร (ในรุ่นรีโมต) ดังนั้นหากของเหลวไหลซึมเข้าไปในขดลวด โครงมอเตอร์ชุดสวิตช์ หรือแผงวงจร อาจทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจร กระแสไฟฟ้ารั่ว และอาจนำไปสู่เหตุเพลิงไหม้ได้ อีกทั้งความชื้นยังทำให้ค่าความต้านทานฉนวนลดลง ส่งผลต่ออายุการใช้งานของมอเตอร์ในระยะยาว
แม้ว่าในเชิงกลศาสตร์วิธีการดังกล่าวทำให้ฝุ่นบางส่วนหลุดได้จริง เนื่องจากเมื่อใบพัดหมุนด้วยความเร็วสูงจะเกิดแรงเหวี่ยง ทำให้น้ำและฝุ่นบางส่วนกระเด็นหลุดออกจากใบพัด และถุงที่ครอบไว้จะช่วยดักของเหลวและฝุ่นเหล่านั้นไว้ได้บางส่วน แต่ก็เป็นวิธีการที่ไม่ปลอดภัย
สำหรับวิธีการทำความสะอาดพัดลมอย่างปลอดภัย มีดังนี้
1. ตัดกระแสไฟฟ้าก่อนเสมอ โดยการถอดปลั๊ก และรอประมาณ 5–10 นาที เพื่อให้คาปาซิเตอร์คายประจุ
2. ถอดชิ้นส่วน ได้แก่ ตะแกรงหน้า–หลัง ใบพัด และแยกเฉพาะชิ้นส่วนพลาสติก
3. ทำความสะอาดเฉพาะชิ้นส่วนที่ล้างน้ำได้ คือ ใบพัดและตะแกรง สำหรับตัวมอเตอร์ ชุดสวิตช์ แผงวงจร และคาปาซิเตอร์ ห้ามล้างน้ำโดยเด็ดขาด ให้ใช้แปรงแห้ง ลมเป่า หรือเครื่องดูดฝุ่นแทน
4. หลังทำความสะอาด ชิ้นส่วนที่เปียกน้ำต้องผึ่งให้แห้งสนิท ตรวจสอบว่าไม่มีหยดน้ำตกค้าง ก่อนประกอบกลับและนำไปใช้งาน
โคแฟคพบว่าเมื่อวันที่ 12 ก.ค. 2563 รายการ “ชัวร์ก่อนแชร์” เคยตรวจสอบคำแนะนำให้ล้างพัดลมด้วยน้ำยาที่มีส่วนผสมของยาสีฟัน เกลือและน้ำส้มสายชู ฉีดใบพัดแล้วครอบด้วยถุงพลาสติกก่อนเปิดให้พัดลมทำงาน ซึ่ง ผศ.ดร.ศิริชัย แดงเอม อาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี เตือนว่าวิธีนี้ “เป็นอันตรายอย่างมาก” เพราะการเปิดพัดลมซึ่งใช้กระแสไฟฟ้าหากน้ำกระเด็นเข้ามอเตอร์หรือไหลงลงสวิตซ์ก็อาจทำให้เกิดไฟฟ้าช็อตได้
