คลิปเขื่อนขนาดใหญ่แตก เป็นคลิปที่สร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพจริงจากเหตุการณ์ดินถล่ม-น้ำท่วมใหญ่ในเนปาล
กองบรรณาธิการโคแฟค
❓เนื้อหาที่ตรวจสอบ: คลิปเขื่อนแตกจากเหตุดินถล่มที่เนปาล
❌ ผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง: **ภาพที่สร้างด้วย AI ตัดต่อรวมเข้ากับภาพจากเหตุการณ์จริง**
📝 เนื้อหาโดยสรุป: วันที่ 27 ส.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก ‘Fada Dozie and Friends’ โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 1.33 นาที ฝังคำบรรยายภาษาอังกฤษว่า “เหตุภัยพิบัติดินถล่มที่เนปาล มีผู้เสียชีวิตแล้ว 165 ราย สูญหายกว่า 1,300 คน” โดยช่วง 29 วินาทีแรกเป็นภาพเขื่อนขนาดใหญ่แตกและมวลน้ำมหาศาลไหลหลากเข้าท่วมเมือง
ณ วันที่ 28 ส.ค. 2569 คลิปนี้มียอดเข้าชมมากกว่า 2.2 ล้านครั้ง และถูกแชร์ไปมากกว่า 1,800 ครั้ง
🔎 โคแฟคตรวจสอบ: วิดีโอนี้ประกอบด้วยภาพจาก 4 คลิปตัดต่อเข้าด้วยกัน คลิปแรกความยาว 29 วินาที ซึ่งเป็นภาพเขื่อนแตกเป็นคลิปที่สร้างด้วย AI ที่เคยถูกเผยแพร่มาตั้งแต่ช่วงต้นเดือน ก.ค. 2569 เช่น บัญชีเฟซบุ๊ก ‘วายลุ่น26’ และ ‘Nguyễn Viết Tuấn’ ซึ่งระบบแจ้งเตือนของเฟซบุ๊กระบุว่าเป็นเนื้อหาที่สร้างด้วย AI
โคแฟคตรวจสอบรายละเอียดของคลิป พบร่องรอยความผิดปกติหลายประการที่ทำให้สรุปได้ว่าเป็นภาพ AI เช่น
- คนและรถยนต์ปรากฏขึ้นและหายไปอย่างผิดปกติ
- คนมีลักษณะเบลอ เป็นเงาดำมืด หรือมีสัดส่วนรูปร่างบิดเบี้ยว บางคนยืนบนหลังคาที่ลาดเอียงได้อย่างมั่นคงผิดปกติ อีกทั้งมีอากัปกิริยาที่นิ่งผิดธรรมชาติแม้จะอยู่ใกล้กับจุดที่เกิดเหตุภัยพิบัติรุนแรง
- ป้ายทะเบียนรถยนต์ทุกคันในคลิปเป็นปื้นสีขาว ไม่มีตัวอักษรหรือตัวเลขที่อ่านได้จริง ซึ่งเป็นข้อจำกัดพื้นฐานของ AI ในการใส่รายละเอียด
อีกทั้งเมื่อนำไปตรวจสอบกับเว็บไซต์ตรวจสอบ AI คือ ZeroGPT, Hive Detect , AI Video Detector.org และ Fauxlens ให้ผลตั้งแต่ 60-90% ว่าเป็นคลิปที่สร้างด้วย AI
ส่วนอีก 3 คลิปที่เหลือ โคแฟคตรวจสอบแล้วพบว่าเป็นคลิปภาพเหตุการณ์จริงของเหตุดินถล่ม-น้ำท่วมบริเวณพรมแดนทิเบต-เนปาลเมื่อวันที่ 26 ส.ค. 2569 ซึ่งทำให้ผู้เสียชีวิตและสูญหายเป็นจำนวนมาก ดังนี้
▪️ภาพน้ำโคลนพัดสะพานจนขาดในหมู่บ้าน Melekhu อำเภอ Dhading ของเนปาล เผยแพร่โดย New York Post และ CGTN America โคแฟคตรวจสอบจุดเกิดเหตุเพิ่มเติมด้วย Google Street View พบว่าเป็นสะพานข้ามแม่น้ำ Trishuli ซึ่งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของหมู่บ้าน Melekhu จริง
▪️ภาพมุมสูงน้ำโคลนเคลื่อนผ่านเมือง Nuwakot ของเนปาล ปริมาณและความแรงของน้ำทำให้สะพานและอาคารบ้านเรือนริมน้ำพังเสียหาย ภาพนี้เผยแพร่โดย BBC ของอังกฤษ และ NBC ของสหรัฐฯ
▪️ภาพน้ำไหลหลากซัดทำลายบริเวณท่าเรือ Gyirong ในเขต Gyirong เมือง Shigatse เขตปกครองตนเองทิเบต หรือ Xizang ของจีน เผยแพร่โดย Shanghai Daily ของจีนเมื่อวันที่ 27 ส.ค. และ TBS NEWS DIG สื่อญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 26 ส.ค. 2569
