สารพัดคลิป-ภาพเก่าถูกขุดมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพอิสราเอลถูกโจมตีในการสู้รบตะวันออกกลาง
กองบรรณาธิการโคแฟค
ผู้ใช้โซเชียลมีเดียทั้งในและต่างประเทศนำคลิปวิดีโอและภาพนิ่งของเหตุการณ์ในอดีตที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับการสู้รบระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลกับอิหร่านที่เปิดฉากขึ้นเมื่อวันที่ 28 ก.พ. 2569 มาเผยแพร่ซ้ำโดยให้ข้อมูลเท็จว่าเป็นภาพความเสียหายในอิสราเอลจากการโจมตีของอิหร่านและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์
แม้ว่าอิสราเอลจะถูกโจมตีในการสู้รบในตะวันออกกลางครั้งนี้จริง แต่ภาพและคลิปจำนวนมากไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันหรือเป็นภาพจากประเทศอื่น ผู้ที่นำภาพเหล่านี้มาสร้างความเข้าใจผิดอาจมีเจตนาจะเพิ่มยอดการเข้าชมเพื่อหารายได้จากผู้ให้บริการแพลตฟอร์มโดยอาศัยช่วงที่ผู้คนให้ความสนใจเรื่องวิกฤตตะวันออกกลาง
ผู้ที่เข้ามาแสดงความคิดเห็นหรือแชร์เนื้อหาเท็จเหล่านั้น นอกจากจะไม่ตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว หลายคนยังให้ความเห็นในลักษณะที่เพิกเฉยต่อความรุนแรงและความสูญเสียที่เกิดขึ้น บางคนแสดงความเห็นในเชิงสะใจหรือล้อเล่นขำขันเป็นเรื่องตลก ทั้งที่ภัยจากการสู้รบหรือภัยพิบัติทั้งในปัจจุบันและในอดีตล้วนมีผู้คนเสียชีวิตและเดือดร้อนจำนวนมาก
โคแฟครวบรวมเนื้อหาเท็จที่พบและตรวจสอบในเดือน มี.ค. 2569 ซึ่งมาไว้เป็นกรณีศึกษาถึงลักษณะการสร้างเนื้อหาเท็จในสถานการณ์การสู้รบตะวันออกกลาง
ภาพซากอาคารในฉนวนกาซา ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพกรุงเทลอาวีฟ
วันที่ 20 มี.ค. 2569 สมาชิกกลุ่มเฟซบุ๊ก “แฟนข่าว TOP NEWS THAILAND” โพสต์ภาพซากปรักหักพังของอาคารบ้านเรือน พร้อมคำบรรยายว่า “สภาพใจกลางเมืองหลวงเทลอาวีฟ อิสราเอล ณ ตอนนี้” และอ้างว่าภาพนี้ถ่ายโดยแรงงานชาวอีสานที่ไปรับจ้างปลูกผักในอิสราเอล (ลิงก์บันทึก)
🔎Fact-check: สถานที่ในภาพไม่ใช่กรุงเทลอาวีฟ แต่เป็นฉนวนกาซา ถ่ายโดยช่างภาพของสำนักข่าวรอยเตอร์สเมื่อวันที่ 5 ก.พ. 2568 คำบรรยายภาพระบุว่า “ชาวปาเลสไตน์เดินผ่านซากปรักหักพังของอาคารในเมืองกาซาที่ถูกอิสราเอลโจมตี” ภาพนี้เป็นหนึ่งในภาพชุด “กาซาเป็นอย่างไร หลังตกอยู่ในสงครามมานาน 15 เดือน” ที่รอยเตอร์สเผยแพร่เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2568
คลิปแผ่นดินไหวในตุรกีเมื่อปี 66 ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพกรุงเทลอาวีฟของอิสราเอลเสียหายจากการโจมตีของอิหร่าน
ช่วงต้นเดือน มี.ค. 2569 ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ในต่างประเทศโพสต์คลิปวิดีโอสภาพเมืองที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก โดยอ้างว่าเป็นกรุงเทลอาวีฟ เมืองหลวงของอิสราเอลถูกอิหร่านโจมตี โดยมีคำบรรยาย เช่น “ผลกระทบจากการโจมตีของอิหร่าน อิหร่านเปลี่ยนเทลอาวีฟให้กลายเป็นนรก” และ “ความตายมาถึงอิสราเอล”
🔎Fact-check: สถานที่ในคลิปไม่ใช่กรุงเทลอาวีฟแต่เป็นภาพความเสียหายในจังหวัดคาห์รามันมาราซ ประเทศตุรกี หลังเกิดเหตุแผ่นดินไหวขนาด 7.7 ริกเตอร์เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2566 ทำให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 50,000 ราย
ภาพเมืองหลวงเลบานอนถูกอิสราเอลโจมตี ถูกนำมาอ้างเท็จว่าอิสราเอลถูกถล่มด้วยขีปนาวุธอิหร่าน
วันที่ 19 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “Mantanakorn Boonkrong” โพสต์คลิปวิดีโอซากอาคารและความเสียหายในเมืองแห่งหนึ่ง พร้อมข้อความบรรยายว่าที่ทำให้เข้าใจว่าเป็นเป็นเมืองในอิสราเอลหลังถูกขีปนาวุธที่มีอานุภาพร้ายแรงของอิหร่านโจมตี
🔎Fact-check: ภาพนี้ไม่ใช่เมืองในอิสราเอล แต่เป็นย่าน Haret Hreik ทางตอนใต้ของกรุงเบรุต เมืองหลวงของเลบานอน ที่ถูกอิสราเอลโจมตีทางอากาศเมื่อวันที่ 14 มี.ค. 2569
ภาพผู้โดยสารอพยพจากเครื่องบินอเมริกันแอร์ไลน์ในสหรัฐฯ ถูกอ้างเท็จว่าอิหร่านโจมตีเครื่องบินอิสราเอล
วันที่ 1 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “จอน เพชร” โพสต์คลิปวิดีโอเครื่องบินจอด มีกลุ่มควันและคนวิ่งหนีออกมา ฝังข้อความว่า “เครื่องบินอิสราเอลถูกโจมตีจากอิหร่าน” ด้านล่างมีคำบรรยายภาษาอาหรับ ใช้เครื่องมือแปลสรุปใจความได้ว่า เครื่องบินของอิสราเอลถูกโจมตีที่สนามบินเบน กูเรียนในอิสราเอล เพื่อล้างแค้นให้อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านที่เสียชีวิตจากการโจมตีร่วมสหรัฐฯ-อิสราเอล
🔎Fact-check: เครื่องบินในภาพเป็นของสายการบินอเมริกันแอร์ไลน์ไม่ใช่ “เครื่องบินอิสราเอล” สังเกตได้จากสัญลักษณ์ที่หางเครื่องบิน คลิปนี้เป็นเหตุการณ์ที่สนามบินเดนเวอร์ในสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 26 ก.ค. 2568 เครื่องบินลำนี้เกิดไฟลุกไหม้จากเหตุผิดปกติของระบบฐานล้อ ทำให้ต้องอพยพผู้โดยสารด้วยการสไลด์ออกจากเครื่องบินลงมาที่รันเวย์
คลิปไฟไหม้ร้านอาหารในดูไบปี 68 ถูกอ้างเท็จว่าเป็นการโจมตีอิสราเอลในการสู้รบตะวันออกกลาง
วันที่ 7 มี.ค. 2569 บัญชี X “มณีแดง” โพสต์คลิปวิดีโอผู้คนกำลังแตกตื่นวิ่งหนีออกมาจากอาคารที่เกิดเพลิงไหม้ และบรรยายว่า “ดูไบในตอนนี้” (ลิงก์บันทึก)
จากนั้นในวันที่ 16 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “Ridwan Munoh” โพสต์คลิปเดียวกัน ฝังข้อความ” อิสราเอล อัพเดทสถานการณ์วันนี้ โดนลูกยาวอีกแล้ว” และบรรยายว่า “อัพเดทสถานการณ์อิสราเอลอิหร่าน” ซึ่งมียอดรับชมกว่า 1.2 แสนครั้ง ณ วันที่ 18 มี.ค. (ลิงก์บันทึก)
🔎Fact-check: คลิปนี้ไม่เกี่ยวกับการโจมตีหรือการสู้รบ แต่เป็นภาพไฟไหม้ที่ร้านอาหาร Pearl View ในดูไบ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เมื่อวันที่ 13 พ.ค. 2568
ภาพเหตุระเบิด-ไฟไหม้บ้านในสหรัฐฯ เมื่อปี 66 ถูกนำมาอ้างเท็จว่ากลุ่มฮิซบอลเลาะห์โจมตีอิสราเอล
วันที่ 14 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “นาย ช่าง” โพสต์คลิปวิดีโอบ้านหลังหนึ่งเกิดระเบิดและมีไฟลุกท่วม ฝังข้อความว่า “เกิดเหตุรุนแรงจากการโจมตีของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์” และบรรยายว่าคลิปนี้เป็นภาพเหตุการณ์ที่กลุ่มฮิซบอลเลาะห์โจมตีอาคารในเมืองกาลิลี ทางตอนเหนือของประเทศอิสราเอล คาดว่ามีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 58 คน (ลิงก์บันทึก)
🔎Fact-check: บ้านในคลิปนี้ไม่ได้อยู่ในอิสราเอลและไม่ได้ถูกกลุ่มฮิซบอลเลาะห์โจมตี แต่เป็นเหตุระเบิดและเพลิงไหม้บ้านในเมืองอาร์ลิงตัน รัฐเวอร์จิเนีย สหรัฐฯ เมื่อวันที่ 4 ธ.ค. 2566
คลิปอิหร่านโจมตีอิสราเอล รถไฟไหม้-อาคารเสียหายเป็นภาพเหตุการณ์เก่าเมื่อปี 2568
วันที่ 15 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “ตามีซี มะหะมะ” โพสต์คลิปวิดีโอความยาว 5 วินาที เป็นภาพรถยนต์หลายคันถูกไฟไหม้ ฝังข้อความว่าอิหร่านโจมตีอิสราเอลอย่างหนักทำให้รถหลายคันเกิดไฟไหม้ และติดแฮชแท็กที่ทำให้เข้าใจว่าเป็นเหตุการณ์ปัจจุบันที่มีการสู้รบกันระหว่างอิหร่านกับอิสราเอลและสหรัฐฯ
🔎Fact-check: เป็นภาพเหตุการณ์ที่อิหร่านยิงจรวดโจมตีอิสราเอลจริง แต่เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเดือน มิ.ย. 2568 ที่เมือง Beersheba ไม่ใช่การสู้รบในเดือน มี.ค. 2569
ภาพเหตุเพลิงไหม้บ้านในรัฐนิวเจอร์ซี สหรัฐฯ ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นการโจมตีบ้านพักนายกฯ อิสราเอล
วันที่ 10 มี.ค. 2569 เพจเฟซบุ๊ก “Mtoday” โพสต์คลิปเหตุเพลิงไหม้บ้านหลังหนึ่ง ฝังข้อว่า “บ้านพักเนทันยาฮูในกองเพลิง” และข้อความภาษาอาราบิกแปลเป็นไทยได้ว่าไฟไหม้บ้านของเนทันยาฮูคำบรรยายในโพสต์ระบุว่าบ้านพักของเบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอลถูกโจมตีด้วยมิสไซล์ ทำให้พี่ชายของเขาเสียชีวิต ส่วนเนทันยาฮูยังไม่รู้ชะตากรรม
🔎Fact-check: ไม่ใช่ภาพเพลิงไหม้บ้านพักของเนทันยาฮู แต่เป็นภาพเพลิงไหม้บ้านที่พาร์คเพลส เมืองกัลโลเวย์ แอตแลนติกเคาน์ตี รัฐนิวเจอร์ซี สหรัฐฯ เมื่อวันที่ 9 ก.พ. 2569
คลิปเหตุชุลมุนในกรุงเทลอาวีฟปี 68 ถูกนำมาอ้างเท็จว่าเป็นภาพชาวอิสราเอลวิ่งหนีการโจมตีของอิหร่าน
วันที่ 2 มี.ค. 2569 บัญชีเฟซบุ๊ก “Prakaikan Kumtap” (ลิงก์บันทึก) และบัญชี X “มณีแดง” (ลิงก์บันทึก) โพสต์คลิปวิดีโออ้างว่าเป็นภาพเหตุการณ์ที่ชาวอิสราเอลกำลังแตกตื่นวิ่งหนีหาที่หลบภัยจากการโจมตีด้วยขีปนาวุธของอิหร่าน
🔎Fact-check: ไม่ใช่ภาพอิสราเอลวิ่งหนีการโจมตีของอิหร่าน แต่เป็นภาพเหตุชุลมุนในงานวันวีรชน (Memorial Day) ที่จัตุรัสฮาบิมา ในกรุงเทลอาวีฟของอิสราเอลเมื่อวันที่ 29 เม.ย. 2568 เนื่องจากตำรวจใช้กำลังเข้าควบคุมตัวชายต้องสงสัยคนหนึ่งทำให้ประชาชนเกิดความแตกตื่น
